Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/17751 K.2019/3947

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

İnceleme konusu davada, davacı, davalının yanında 15.08.2006 - 26.09.2014 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı sigortalı olarak evinde ev işi ve çocuk bakıcılığı işinde kesintisiz çalıştığını belirterek hizmetinin tespitini istemiş, Mahkemece; davanın kabulüne karar verilmiş ise de tesis edilen hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Yasanın Geçici 7. maddesi atfı ile 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleri olup, anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Mahkemece resen araştırma ilkesi doğrultusunda davacı celbedilerek davalı işyerinde yaptığı işlerin ne olduğu ve bu işleri hangi zaman ve sürede yaptığı belirtilmek suretiyle ve dava dilekçesindeki beyanlarından; "ilk zamanlardan, son zamanlardan" kastının ne olduğu sorularak çalışmasına ilişkin beyanları somutlaştırılmalı, davacının çocuğun tedavisine eşlik ettiğini iddia ettiği doktor ve sağlık kuruluşlarından tedaviye ilişkin bilgi ve belgeler istenilmeli,

çocuğun tedavi gördüğü doktor ve sağlık kuruluşlarından resen tespit edilecek tanıklar vasıtasıyla davacının çocuğa refakatinin olup olmadığı ve refakat süresi ile ilgili beyanları alınmalı, davacının çalıştığı dairenin bulunduğu site veya binadaki komşu daire sahipleri, varsa komşu daire çalışanları, varsa yönetici, kapıcı gibi kişiler resen tespit edilerek davacının çalışmaları hakkında beyanlarına başvurulmalı, dava konusu dönemde davalının alışveriş yaptığı market tespit edilerek davacının temizlik ürünleri davalı adına satın alıp almadığı konusunda dinlenilmeli,

davalı işyerinde temizlikçi olarak çalışan kişiler resen tespit edilerek kendi çalışması ve davacının çalışmaları hakkında beyanlarına başvurulmalı, davacının çalışmasını bilebilecek tanıklar resen veya davacı veya davalı beyanları alınarak tespit edilerek dinlenilmeli, toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Kabule göre de; çocuk bakıcılığı yaptığı bildirilen davacının, çocuğun eğitim- öğretimi nedeniyle okulun kapalı bulunduğu dönemlerde aylık 30 gün nisabından, okulun açık bulunduğu diğer dönemlerde ise günlük 7.5 saat üzerinden ve part time çalışmanın varlığı kabul edilirken, bu kabule aykırı şekilde okulun açık olduğu 03.09.2007 - 30.06.2008 arası aylık 30 gün üzerinden çalışmaya karar verilmesi hatalıdır. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.