Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/19076 K.2019/8455

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. 1)Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre temyiz eden davalılar vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasa'nın 79/10. maddesi ve 5510 sayılı Kanunun 86. maddesi olup, yönetmelikle belirlenen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları, Kurumca saptanamayan sigortalıların, çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilâm ile kanıtlayabildikleri takdirde, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının göz önünde bulundurulacağı açıklanmış olup anlaşılacağı üzere çalışmanın tespiti istemiyle hak arama yönünden bu maddeyle getirilen süre,

doğrudan doğruya hakkın özünü etkileyen hak düşürücü niteliktedir ve dolması ile hakkın özü bir daha canlanmamak üzere ortadan kalkmaktadır.

Buna göre; ilgili kişi hakkında işe giriş bildirgesi düzenlenmediği, düzenlenmesine karşın yasal hak düşürücü süre içerisinde Kuruma verilmediği, sigortalılık bildirimini içeren dönemsel sigorta primleri bordrosunun/aylık prim ve hizmet belgesinin hazırlanmadığı veya anılan süre içerisinde Kuruma teslim edilmediği, sigorta priminin Kuruma yatırılmadığı, çalışmanın varlığı yönünde Kurum görevlilerince herhangi bir saptamanın söz konusu olmadığı durumlarda, hizmetin varlığını ileri süren kişilerin hak düşürücü süre içerisinde yargı yoluna başvurması zorunludur.

Söz konusu hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir. Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi ya da çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde.

Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez.

Davacının, dava dilekçesinde 20.11.1997 tarihinden hizmet sözleşmesinin fesh edildiği tarihe kadarki dönemi talep etmiş ise de, fesih tarihinin hanği tarih olduğunu belirtmediği, HMK 31 madde gereğince, Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim, HMK 31 maddesi ve 119/1-e maddesi gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir.

Yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular ışığında mahkemece resen araştırma ilkesi gereğince, davacının tekrar beyanı alınarak, dava konusu hanği dönemlere ilişkin hizmet tespiti talebinde bulunduğu sorulması , dava dilekçesindeki talebinin tam olarak açıklattırılmalı, çalıştığı döneme ilişkin , hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilecek ve belirlenecek deliller ışığında hususunda değerlendirme yapılmalı ve maddi gerçeğe uygun hüküm kurulmalıdır.

2-Davacının .... aleyhine dava açtığı, hükümün aşlık kısmında aynı şirket gösterilmiş olmasına rağmen, dosyadaki yazılı belgele ve Ticaret sicil müdürlüğünden gelen belgelerden ... İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin 11.07.2011 tarihinde nevi değişikliği ile Anonim şirkete dönüştüğünü ve ... İnş.

Tic. ve Sanayi Anonim Şirketi unvanını aldığını, kararın 14.07.2011 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlandığını, 19.07.2011 tarihinde yapılan 2011 yılı olağanüstü Genel Kurul toplantısında ... İnşaatın aktif ve pasifleri ile birlikte kül halinde ... İnş. Mak. Lojistik Sanayi ve Tic. A.Ş.'yi devir almak suretiyle bu iki şirketin ... İnş. Tic. ve San. A.Ş. bünyesinde birleştiğini, Şirketin adının da ...

İnşaat Makine Lojistik Sanayi ve Ticaret A.Ş. olarak değiştirildiği anlaşılmasına rağmen hükmün ... İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. aleyhine tesis edilmiş olması isabetsizdir.

3- Davacının, 20/11/1997 -23/07/2009 tarihleri arasında davalı ... İnş. Tic. ve San. Ltd.

Şti.'de fiilen ve kesintisiz olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verişmiş ise de, sigortalının hangi dönemde ve yıllarda, işverenin hanği sicil sayılı işyerinde kaç günlük sigorta hizmetinin eksik bildirildiği, açıkça belirtilmemesi nedenleriyle hüküm infaza elverişli değildir.Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297. maddesinin (2). fıkrasında, “hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir”, hükmü öngörülmüştür.

Hükümlerin çelişkiden uzak ve infaza elverişli olması kamu düzeniyle ilgili olup, hükmü temyiz etmeyen yönünden sonuç doğurması gerekeceği de gözetilerek, gerçeğe ve hukuka uygun bir karar verilmesi gerekir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli hüküm bozulmalıdır.