Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/6789 K.2018/4986

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, 28.10.2009 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu % 14,10 oranında sürekli iş göremez olan sigortalıya bağlanan gelir, geçici işgöremezlik ödeneği ve hastane masraflarının, davalıdan rücuan tahsili istemine ilişkin olup, davanın yasal dayanağı olay tarihinde yürürlükte bulunan ve 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı ... ve ... Sigortası Kanununun 21. maddesidir.

5510 sayılı Kanunun 21. maddesinin 1. fıkrasında, iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir davranışı sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamının, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirileceği, 4. fıkrasında, iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle gerçekleşmişse,

sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısının, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücû edileceği belirtilmiştir.

Bu tür rücu davalarında kusurun belirlenmesinde, öncelikle zararlandırıcı sigorta olayının ne şekilde oluştuğu ile üçüncü kişi veya alt işverenin varlığı ilgili ceza dosyası ve/veya sigortalı tarafından işverene karşı açılmış tazminat dosyaları celbedilip incelenip, dosya içeriğindeki tüm deliller birlikte takdir olunarak ve varsa çelişkiler de giderilerek belirlenmeli; kabul edilen maddi olgular doğrultusunda, tarafların kusur oran ve aidiyetleri işçi sağlığı ve iş güvenliği konularında uzman bilirkişilerden alınacak bilirkişi raporu uyarınca saptanmalı ve varılacak sonuca göre karar verilmelidir.

5510 sayılı Kanunun 12. maddesi hükmüne göre alt işveren, bir işte veya bir işin bölüm veya eklentisinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran 3. kişidir.

Asıl işveren alt işveren ilişkisinin varlığı için, öncelikle, işin başka bir işverenden alınmış olması, bir başka ifade ile asıl işverenin işverenlik sıfatına sahip olması, asıl işyeri ya da işyerinden sayılan yerlerde kendi adına işçi çalıştırıyor olması gerekir. İşin belirli bir bölümünde değil de tamamının bir bütün halinde ya da bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenler de asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.

Alt işveren sıfatının kazanılmasında diğer koşullar ise, asıl işverenden istenilen işin, asıl iş, ya da, işyeriyle ilgili işin bir bölümünde veya işyeri eklentilerinde alınmış olması ve bu işte işi alanın kendi işçilerinin çalıştırılması ve bu nedenle de işveren sıfatına sahip olunmasıdır.

Somut olayda, kazalı sigortalı tarafından ... 1. İş Mahkemesinin 2010/864 Esas, 2014/114 Karar sayılı dosyasında açılan maddi manevi tazminat davasında; davalı dışında ... İnş. Ltd. Şti. ile davalı arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi olduğu kabul edilerek kusur tespitinin yapıldığı ve karar verildiğinin anlaşılması karşısında, dosya kapsamında dava dışı ... İnş. Ltd. Şti ile davalı ... Boya Kimya İnş. ve San. Dış Tic. Ltd. Şti. arasındaki asıl işveren alt işveren ilişkisi araştırılıp, irdelenmemiştir.

Mahkemece yapılması gereken, yukarıda anlatılanlar ışığında davalı ... Boya Kimya İnş. ve San. Dış Tic. Ltd. Şti. ile dava dışı ...İnş. Ltd. Şti. arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi yönünden araştırma yapıldıktan sonra hak sahibi dosyasının da güçlü delil niteliğinde olduğu gözetilerek, davalının ve dava dışı kişilerin sorumluluğu yönünden yeniden konusunda uzman bilirkişiden rapor alınıp sonucuna göre hüküm kurulması gerekmektedir.

Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı Kurum avukatının bu yönlerini amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.