Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/686 K.2016/927

Dava, hizmet süresinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozma sonrası yapılan yargılamada davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalılardan K... avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Somut olay incelendiğinde; davacının .. İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde 15.09.1997 - Ağustos 2005 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmesini istediği, Mahkemece, davanın kabulü ile davacının davalı ... Sosyal Yardım ve Dayanışma Vakfı işverenliğine ait işyerinde 15.12.1999 – 14.06.2005 tarihleri arasında 1096 gün çalıştığının tespitine karar verildiği görülmüştür.

Davacı, uyuşmazlık konusu dönemlerde, F... İlköğretim okulunda yemek ve bulaşık işlerinde çalıştığını, bir kısım ücretinin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından ödendiğini iddia etmektedir.

Dairemizin 15.12.2011 tarih 2010/... Esas - 2011/... Karar sayılı bozma ilamında, Mahkemece, öncelikle işverenliğin kime ait olduğunun belirlenmesi gerektiği hususu belirtilmiştir.

506 sayılı Yasanın 2. maddesinde bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar sigortalı sayılmışlardır. Hizmet akdi, öğretide de kabul edildiği gibi iş görme, bağımlılık ve ücret unsurlarından oluşmaktadır. Burada söz konusu olan iş, ekonomik bakımdan iş olarak değerlendirilebilen her türlü çalışmayı ifade etmektedir.

506 sayılı Kanunun 4. maddesi ile “sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler” işveren olarak tanımlanmıştır. ”Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir. Davacının çalışmalarının fiili olup olmadığının tespitine yönelik iş bu dava, işverenin hak alanını da ilgilendirdiğinden, işverene karşı da husumet yöneltilmesi gerekir.

Zira, sigortalının çalışmalarının fiili olmadığının tespitine yönelik alınacak ilam ile davalı K... davacıya yapılmış herhangi bir sağlık yardımı ya da başkaca herhangi bir ödeme varsa işverenden tahsilini isteyebilecek, yine ilgililerle birlikte işveren de sahte belge düzenlemek ve Kurumu zarara uğratmak fiillerinden dolayı ceza tehdidi altında kalabilecektir.

Öte yandan, husumet dava şartı olup, kamu düzenine ilişkin bulunduğundan, yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen gözetilmesi gereken bir husus olduğundan, davanın sigortalıyı çalıştıran gerçek veya tüzel kişilere karşı da açılması zorunludur.

Yukarıdaki açıklamalar ışığı altında inceleme konusu dava değerlendirildiğinde; davacının F... İlköğretim Okulunda yemek ve bulaşık işlerinde çalıştığını iddia ettiği ve bu hususun Mahkemece dinlenen bordo tanıkları, okul çalışanlarının beyanlarıyla da teyit edildiği anlaşılmaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124/4. maddesindeki; dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesinin kabul edilebilir bir yanılgıya dayanması halinde hakimin karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebileceğine ilişkin düzenleme de gözetilmek suretiyle, davacının F... İlköğretim Okulunda çalıştığı iddiası gözetilerek, esas itibariyle işyerinin Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ve halen anılan Bakanlık bünyesinde faal olması nedeniyle dava dilekçesinin Milli Eğitim Bakanlığı'na tebliği ile davaya iştiraki sağlanmalı ve tarafların göstereceği deliller de toplandıktan sonra hâsıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 01.06.2011 tarih ...-...-.. sayılı kararı)

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde bulundurulmaksızın, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalılardan K... avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları nazara alınmalı ve hüküm bozulmalıdır.