Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/6930 K.2016/8324

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde isteğin reddine karar verilmiştir. Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Eldeki dosyada, davacı 01.03.1982-29.10.1991 ve 01.03.1994-29.10.2005 tarihleri arasında her yıl 1 Mart’la 29 Ekim arası mevsimlik, 10.07.2011-11.09.2013 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığı iddiasıyla hizmetlerinin tespiti istemli açmış olduğu davada mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı 1982-1985 tarihleri ile 2011-2013 tarihleri arasında verilen red hariç isabetli ise de, anılan dönemler yönünde verilen red kararı eksik araştırma ve inceleme nedeniyle isabetsizdir.

Şöyle ki, 1982-1985 tarihleri arasında verilen red kararı davacının davalı işyerinden 1982/2-3. dönmelerinde 165 gün bildirim olması nedeniyle bu dönem yönünden hak düşürücü süreye uğradığından bahsedilemeceğinden, 2011-2013 arasında verilen red kararı, çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebileceğinden dolayı hatalı ve yanılgılı değerlendirme nedeniyle yerinde değildir.

Mahkemece yapılacak iş, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları

ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar dinlenenler dışında tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli,

işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, davacının, çalışmalarını doğrulayan talep konusu döneme ilişkin olarak yazılı deliller bulunup bulunmadığı araştırılmalı(davacı imzasını taşıyan fatura, irsaliye,

teslim belgesi vs.) davacının kayıtlarda görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu, çalışmanın varlığı ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalı, toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.