Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/732 K.2016/12422

Dava, ödenmeyen emekli ikramiyesinin yasal faizi ile birlikte tahsili istemlerine ilişkindir. Mahkeme, ilmada belirtildiği gibi davanın reddine, karar vermiştir. Hükmün, davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı vekili, müvekkilinin dava dışı....de 11/07/1988 tarihinde işe başladığını, 2001 tarihinde ...nin bankaya el koyması üzerine işten çıkarıldığını, 01/03/2002 ile 31/12/2004 tarihleri arasında .... isteğe bağlı olarak emeklilik için ödeme yaptıktan sonra 01/01/2015 tarihinde emekli olduğunu, ancak kendisine emeklilik ikramiyesi verilmediğinden bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 40.000 TL nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı... alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiş, mahkemece,

...senedinin 90.maddesinin 3.fıkrası ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 99.maddesinin 3.fıkrası uyarınca emeklilik ikramiyesi talebinin 5 yıllık süreye bağlı tutulduğu, ayrıca 5510 sayılı Kanunun 97/5 maddesinde de genel sağlık sigortası ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin alacaklarını hakkı doğuran olayın öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl içinde istenmediğinde zamanaşımına uğrayacağı ve hakkı doğuran olay tarihinden itibaren 5 yıl sonunda da düşeceğinin hüküm altına alındığı;

somut olayda davacının emeklilik ikramiyesi talep etmesi için zamanaşımı süresinin hakkı doğuran olaydan itibaren 2 yıl sonra dolduğu ve hakkı doğuran olaydan itibaren 5 yıl sonra da bu hakkın düştüğü, gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

...., 506 sayılı Yasanın geçici 20. maddesi uyarınca kurulmuş bir ...olup, ilgili maddenin (b) bendi “Bu personelin, iş kazalarıyla meslek hastalıkları, hastalık, analık, malûllük, yaşlılık ve ölüm, eşlerinin analık, eş ve çocuklarının hastalık hallerinde, en az bu kanunda belirtilen yardımları sağlayacak," hükmünü içermektedir. Bu .... mensupları yönünden zorunlu birer sosyal güvenlik kurumu niteliğindedir. 506 sayılı Yasa'nın tüm sistemi içinde değerlendirildiğinde, geçici 20. madde kapsamına giren sandıklar, bağlı bulundukları kuruluşların personeli hakkında yasal düzenleme alanı içinde Sosyal

Sigortalar Kurumu'nun yüklendiği görevleri, sağladığı hakları, o düzeyin altına düşmemek üzere yüklenmiş sandıklar olup, görevleri ve en az yükümlülükleri yasa ile belirlenmiştir.

506 sayılı Yasanın geçici 20. maddesi kapsamında kurulan ve zorunlu bir ... niteliğinde olan .... ile ...mensupları arasında meydana gelen uyuşmazlıkların çözümünde, geçici 20. maddesinde belirtildiği gibi artık ... Senedi uygulama alanı bulacak, ancak ...Senedi uygulanırken, en az 506 sayılı Kanunda belirtilen yardımlar sağlanacaktır. Hal böyle olunca, iş bu uyuşmazlığın çözümünde de öncelikle ...Senedi hükümlerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.

Emekli İkramiyesine ilişkin hükümler, ...Senedinin 33. maddesinde düzenlenmiş, ilgili maddeye göre, emekli ikramiyesine hak kazanabilmek için Bankada en az 12 yıl çalışmış olmak ve emeklilik işleminin Bankada çalışıyorken yapılması gerektiği belirtilmiştir. Yine Senedin 33. maddesine göre, ikramiye ödemelerinde Banka haricinde geçen süreler kabul edilmemektedir.

Buna göre, Vakıfça emeklilik ve malullük görev aylığı ilk defa bağlananlardan, bağlanma sırasında ve bağlanmaya esas fiili hizmet süreleri, fiilen 25 yıl banka bünyesinde hizmeti bulunanlara son vazife aylık ve ücretlerinin emekliliğe esas miktarın bir yıllık toplamı emeklilik ikramiyesi olarak ödeneceği, fiili hizmeti, 25 yılı doldurmayanlara da çalıştıkları yıl kadar 25 yıla oranla ikramiye verileceği, kadınlarda 50 erkeklerde 55 yalını doldurup, kadınlarda 20 yılını, erkeklerde 25 yılını doldurmayanlara da emeklilik hakkını kazandıklarından, fiili hizmet müddetine göre orantılı olarak ikramiye verileceği,

vazifede veya açıkta iken ölenlerin ikramiyelerinin ise ...senedi hükümlerine göre aylığa müstehak hak sahiplerine ödeneceği, belirtilmiştir.

Somut olayda, davacının 05.12.1984 ile 16.12.1985 tarihleri arasında .....'de, 17.12.1985 ile 11.07.1988 tarihleri arasında 2 yıl 6 ay 26 gün müddetle T.....'de, 12.07.1988 tarihinden 28.02.2002 tarihine kadar ise .... bünyesinde çalıştığı,.... ye vermiş olduğu 28.02.2002 tarihli dilekçesi ile.... isteğe bağlı sigortaya devam ederek primlerini ödemek istediğini belirttiği, isteğe bağlı sigortalılık talebinin ilgili Vakıfça 01.03.2002 tarihinden itibaren kabul edildiği, 01.03.2002 ile 30.11.2004 tarihleri arasında ...bünyesinde isteğe bağlı sigortalı olarak devam ettiği, 23.12.2004 tarihinde....tahsis talebinde bulunduğu ve davacıya 01.01.2005 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığı, anlaşılmaktadır.

...Senedinin, isteğe bağlı üyeliğe ilişkin 81. maddesinde malullük, yaşlılık ve ölüm yardımlarına isteğe bağlı olarak devam edilebilmesi için, Sosyal Sigortalar Mevzuatı hükümleri uygulanacağı, emekli aylığı talebinde bulunan üyeye ...Senedinin 33.maddesi hükmü uygulanmayacağı, belirtilmiştir.

Öte yandan, zamanaşımı ve hakların düşmesi başlıklı Senedin 90. maddesi, 506 sayılı Yasanın 99. maddesi ile benzer hükümler getirmiş, buna göre ...Senedinde aksine hüküm bulunmayan hallerde, iş kazalarıyla meslek hastalıkları ve ölüm yardımlarından hak kazanılan gelir ve aylıklar, hakkı doğuran olay tarihinden itibaren beş yıl içinde istemezse zaman aşımına uğrayacak, bu durumda olanların gelir ve aylıkları, yazılı istek tarihini takip eden aybaşından itibaren başlayacaktır. Maddenin ikinci fıkrasına göre ise iş kazalarıyla meslek hastalıkları yardımından kazanılan diğer

haklar ile hastalık ve analık yardımlarından doğan haklar ise, hakkı doğuran olay tarihinden itibaren beş yıl içinde istenmezse düşecektir. Maddenin son fıkrası ise geçici iş göremezlik ödeneğinin veya herhangi bir döneme ilişkin gelir veya aylığını beş yıl içinde almayanların, söz konusu ödenek, gelir veya aylıkları ödenmeyeceği, belirtilmiştir.

5510 sayılı Yasanın 97. maddesinin beşinci fıkrasında ise genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin alacakları, hakkı doğuran olayın öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl içinde istenmezse zamanaşımına uğrayacağı, hakkı doğuran olay tarihinden itibaren ise beş yıl sonunda düşecektir.

Kaldı ki, emekli ikramiyesi, emekli olan kimseye karşı ödenen toplu bir para olup, çalışmaları karşılığında sigortalıya yapılan bir ödüllendirmedir. Niteliği itibariyle, uzun yıllar çalışma karşılığı, sigortalıya verilen ödül niteliğinde bir toplu ödeme olan emekli ikramiyesinin, aylık veya gelir olarak nitelendirilmesi hukuken mümkün değildir.

Yukarıdaki bilgiler ışığında, emekli ikramiyesinin niteliği itibariyle, iş kazalarıyla meslek hastalıkları ve ölüm yardımlarından hak kazanılan gelir ve aylıklara ya da ...senedinin 90. maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen, herhangi bir döneme ilişkin gelir veya aylığa ilişkin olmadığı, genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olduğu kişilerin alacaklarına ilişkin de bulunmadığı, bu nedenle zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin emekli ikramiyesi ödemesine ilişkin iş bu uyuşmazlıkta uygulama alanı bulmayacağı nazara alındığında, mahkemece ...Senedinin 33. ve diğer maddeleri uyarınca işin esasına girilmesi gerekirken, hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.