Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/7875 K.2018/9690

Dava, rücûan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, 19.11.1996 tarihli iş kazası sonucu %44 oranında sürekli iş göremez duruma giren sigortalıya bağlanan peşin sermaye değerli gelirlerin tahsili istemine ilişkindir. Davanın yasal dayanağı olay tarihinde yürürlükte bulunan 506 sayılı Kanunu'nun 26. maddesidir.

1-506 sayılı Kanunun 87. maddesi hükmünde tanımlandığı üzere taşeron; bir işte ya da bir işin bölüm veya eklentilerinde asıl işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran 3. kişidir.

Asıl işveren taşeron ilişkisinin varlığı için öncelikle işin başka bir işverenden alınmış olması, bir başka ifade ile asıl işverenin işverenlik sıfatına devredilen iş dolayısıyla sahip olması, asıl işyeri ya da işyerinden sayılan yerlerde kendi adına işçi çalıştırıyor olması gerekir.

İşin belirli bir bölümünde değil de tamamının bir bütün halinde ya da bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenlerde asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.

Aracı sıfatının kazanılmasında diğer koşullar ise, asıl işverenden istenilen işin, asıl iş yada işyeriyle ilgili işin bir bölümünde veya işyeri eklentilerinde alınmış olması ve bu işte işi alanın kendi işçilerinin çalıştırılması ve bu nedenle de işveren sıfatına sahip olunmasıdır.

Dosya kapsamında alınan kusur raporunda davalı ... %40 kusurlu, dava dışı ... % 40 kusurlu, dava dışı operatör Halil Çelik %20 kusurlu olduğu, dava dışı Recep Çelik'in sorumluluğunun da istihdam edenlerde olacağının kabulü ve kazalı sigortalının kusursuz olduğunun kabul edildiği ve fakat davalı ... ile dava dışı ... arasında asıl - alt işveren ilişkisinin irdelenmediği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, açıklanan hususlar çerçevesinde öncelikle davalı ... ile dava dışı .... arasında arasındaki hukuki ilişki ve asıl işverenlik-alt işverenlik sıfatları irdelenip, belirlenmeli ve olayın gerçekleştiği iş kolunda iş güvenliği bakımından uzman kişilerden oluşan bilirkişi heyetinden bu çerçevede yeniden uygun bir kusur raporu alınmalı, varılacak sonuca göre karar verilmelidir.

2-Sigortalı tarafından davalılar....'e (asaleten ve oğlu .... velayeten) karşı açılmış olan tazminat dosyası da gözetilerek, tarafların kusuru bu yönde irdelenmeli ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği ile iş kazasının vuku bulduğu iş kolunda uzman bilirkişi heyetinden kusur oran ve aidiyeti konusunda tüm tarafların kusuruna dair yeniden rapor alınarak, hasıl olacak sonuca göre hüküm kurulması gerekirken, eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde hüküm tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

3-Dosya kapsamında 19.11.1996 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu %44 oranında sürekli iş göremez duruma giren sigortalının 19.11.2013 tarihinde vefat ettiği anlaşılmakla, davaya konu sigortalıya ait dosyadan yapılan fiili ödeme tutarı ve güncel ilk peşin sermaye değer tablosunun sorularak sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.