Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/8049 K.2016/11728

Dava, sosyal güvenlik destek primlerinin iadesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozma sonrası yapılan yargılamada ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı).

Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. ..., Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. ...’e ..., ... Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK)

Eldeki davada Mahkemece ilk kez verilen karar dairemizin 08.06.2015 gün 2015/924-11272 sayılı ilamıyla; ” Mahkemece, davacının 01.02.2005 tarihinden itibaren sosyal güvenlik destek primi ödeme yükümlülüğünün bulunmadığına dair kabulünde herhangi bir isabetsizlik bulunmamakla birlikte, davacıdan yapılan kesintilerin iade kapsamının belirlenmesi gereği ile davalı Kurum işlemi çerçevesinde 01.02.2005 tarihi öncesinde davacının emekli aylıklarından yapılan kesintilerin Kurumdan sorulması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğine işaret ederek bozulmuştur.

Ne varki mahkemece bozmaya yanlış anlam yüklenerek, davacı hakkında davalı kurumca 1479 sayılı Yasanın Ek 20’nci maddesi gereğince 28.01.2004 tarihi itibari ile borç tahakkuku oluşturulduğu ve bu tahakkukun oluşturulma tarihinin 2013 yılı olduğu dikkate alınmaksızın, 28.01.2004-01.02.2005 tarihleri arasına karşılık gelen borç miktarının Kurumdan sorulması ile davacının talebine göre faizinin de 5510 sayılı Yasanın 89’uncu maddesi çerçevesinde hesaplanması ile Kurumun alacağından mahsup yapılıp yapılmadığı hususu da irdelenerek mahsup şartlarının varlığı halinde mahsubun mümkün olduğu dikkate alınarak infaza elverişli şekilde bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde yanılgılı değerlendirme ile karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları nazara alınmalı ve hüküm bozulmalıdır.