Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2017/2798 K.2017/5605

Dava, rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, birleşen ..... İş mahkemesinin 2016/127 sayılı Esasında açılan davanın reddine, Kurum alacağının davalı Garanti İnşaat San.ve Dış Tic. Ltd. Şti.'den tahsiline karar verilmiştir.

Hüküm, davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle istemin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, 29.12.2008 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu yaralanan sigortalıya bağlanan gelir ile yapılan ödeme ve harcamalardan oluşan sosyal sigorta yardımlarının, davalı işverenden tahsili istemine ilişkin olup, davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunun 21 ve 23. maddeleridir.

İnceleme konusu davada; ...... Yapı Düzenleme ve Pazarlama Tic. A.Ş. ait olan ve kaba inşaatı Garanti İnş. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılmakta olan.... Etap şantiyesinde çalışan sigortalı ....'ın kaza tarihinde 4. katın asansör boşluğuna düşerek yaralandığı, dosyada alınan 02.12.2013 tarihli kusur bilirkişi raporunda alt işveren Garanti İnş. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. %50, asıl işveren .... İnş. Yapı Düzenleme ve Pazarlama Tic.

A.Ş. %30, sigortalı %20 oranında kusurlu bulunduğu, Garanti İnş. San. ve Dış Tic. Ltd.

Şti. aleyhine açılan tazminat davasında alınan 13.05.2012 tarihli kusur raporunda davalı işveren %80, sigortalı %20 oranında kusurlu bulunduğu, ilgili şirket çalışanları Kasım Algan, Sakin Demir, Ömer Faruk Abdullah hakkında taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olma suçundan kamu davası açıldığı ancak ceza davasının sonucu hususunda dosya içerisinde bilgi ve belge bulunmadığı anlaşılmaktadır.

506 sayılı Kanunun 87. maddesi hükmünde tanımlandığı üzere taşeron; bir işte ya da bir işin bölüm veya eklentilerinde asıl işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran 3. kişidir.

Asıl işveren taşeron ilişkisinin varlığı için öncelikle işin başka bir işverenden alınmış olması, bir başka ifade ile asıl işverenin işverenlik sıfatına devredilen iş dolayısıyla sahip olması, asıl işyeri ya da işyerinden sayılan yerlerde kendi adına işçi çalıştırıyor olması gerekir. İşin belirli bir bölümünde değil de tamamının bir bütün halinde ya da bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenlerde asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.

Aracı sıfatının kazanılmasında diğer koşullar ise, asıl işverenden istenilen işin, asıl iş yada işyeriyle ilgili işin bir bölümünde veya işyeri eklentilerinde alınmış olması ve bu işte işi alanın kendi işçilerinin çalıştırılması ve bu nedenle de işveren sıfatına sahip olunmasıdır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 74. (818 sayılı Borçlar Kanunu 53.) maddesi hükmü gereğince, hukuk hakimi kesinleşen ceza mahkemesi kararındaki maddi olgu ile bağlıdır. Ceza mahkemesi kendine has usuli olanakları nedeniyle hükme esas aldığı maddi olayların varlığını saptamada daha geniş yetkilere sahiptir.

Bu nedenle, hukuk hakiminin, ceza hakiminin fiilin hukuka aykırılığını ve illiyet bağı saptayan maddi vakıa konusundaki kabulü ve ceza mahkemesinin kabul ettiği olayın gerçekleşme şekli, diğer bir deyişle maddi vakıanın kabulü konusunda kesinleşmiş olan bir mahkumiyet veya maddi vakıa tespiti yapan beraat hükmüyle bağlı olacağı hem ilmi (Prof Dr. Kemal Gözler, “Res Judicata’nın Türkçesi Üzerine”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 56, Sayı 2, 2007, s.45-61) hem de kökleşmiş kazai içtihatlarla benimsenmiş bulunmaktadır.

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda davalılar .... İnş. Yapı Düzenleme ve Pazarlama Tic. A.Ş. ile Garanti İnş. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. arasında yapılmış olan sözleşmeler celp edilerek ilgili şirketler arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi olup olmadığının araştırılması, ceza davası dosyasının da dosya arasına alınması ve ceza mahkemesi kararı da göz önüne alınarak işçi sağlığı ve iş güvenliği ile iş kazasının vuku bulduğu iş kolunda uzman bilirkişi heyetinden tarafların kusur oran ve aidiyetini belirleyen, tazminat dosyasında alınan kusur raporu ile dosyada alınan kusur raporu arasındaki çelişkiyi gideren oluşa uygun rapor alındıktan sonra karar verilmesi gerekmektedir.

Mahkemece belirtilen maddi ve hukuki olgular uyarınca araştırma yapılarak hasıl olacak sonuca göre hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.