Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2017/3005 K.2017/6653

Dava, yersiz aylıkların tahsili amacıyla yapılan icra takibine vaki itirazın iptali, takibin devamı ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir Mahkemece, ilamında belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Hükmün davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Somut olay incelendiğinde, 28.09.1994 tarihinde vefat eden sigortalı muris üzerinden davalıya 01.11.1994 tarihinden itibaren 1479 sayılı Yasa kapsamında ölüm aylığı bağlandığı, daha sonra kesinleşen hüküm ile vefat olayının iş kazası sonucu gerçekleştiği tespit edilince, davacı Kurum tarafından davalıya 506 sayılı Yasa kapsamında ölüm aylığı ve geliri bağlanarak, 1479 sayılı Yasa kapsamında bağlanan ölüm aylığının 5510 sayılı Yasa'nın 96-a maddesi kapsamında yersiz ödeme olarak kaydedildiği ve mahsuplaşma sonucu 8.559,59 TL asıl 4.663,16 TL faiz olmak üzere borç çıkarıldığı,

mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacı Kurum'un kendi hatasından kaynaklı bir durum söz konusu olduğundan 5510 sayılı Yasa’nın 96-b maddesi kapsamında hesaplama yapılmış ise de, söz konusu hesaplamanın ilgili Yasa maddesi şartları nazarında yapılmadığı anlaşılmıştır.

5510 sayılı Yasa'nın 96. maddesi, “Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;

a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden, b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir,

alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır…” hükmünü içermektedir.

Söz konusu olayda, belirtilen Yasa maddesinin uygulanması gerektiği tartışmasız olup, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, yapılan ödeme ile yapılması gereken ödemeler yönünden 01.10.1994 tarihinden itibaren hesaplama yapıldığı anlaşılmıştır. Oysa ilgili maddede belirtildiği üzere, hatalı işlemin tespit tarihinden (olayın iş kazası olduğuna dair mahkeme hükmünün kesinleşme tarihi) geriye doğru beş yıllık sürede yapılan yersiz ödemeler dikkate alınıp mahsuplaşmanın da buna göre hesaplanması gerekmektedir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli, kararı temyiz etmeyen davalı yönünden davacı lehine oluşan usuli kazanılmış hak durumu da gözetilerek karar verilmek üzere hüküm bozulmalıdır.