Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2017/3361 K.2018/510

Dava, sigorta primine esas kazancın tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

İnceleme konusu davada.

Davacının 01.09.1991-2006 yılı Nisan ayı tarihleri arasında elektrikçi olarak sözleşmesi feshedilmeden önce asgari ücretten %40 oranında fazla ücret ile davalı işveren nezdinde çalıştığını, 2006 yılı nisan ayı net ücretinin 725 TL olduğunu belirterek gerçek ücret üzerinden prime esas kazancın tespitini istediği, davanın kısmen kabulüne yönelik ilk karar Dairemizin 26.01.2015 tarihli ilamı ile ücret araştırmasının usulüne uygun olarak yapılması, davalı şirketten bildirilen süreler yönünden hüküm tesis edilerek diğer işverenler nezninde geçen çalışmalar yönünden red kararı verilmesi gerektiği yönlerinden bozulduğu,

mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne, davacının davalı işyerinde geçen 01.01.2004-05.04.2006 tarihleri arasındaki çalışmasında sigorta primine esas aylık kazancının brüt 1.031.98 TL olduğunun tespitine, 01.01.2004 tarihinden önceki aylık net ücret tespit taleplerinin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanunun “Prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77. maddesinin 1. fıkrası ile 5510 sayılı Kanunun “Prime esas kazançlar” başlıklı 80. maddesinin 1. fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır.

Diğer taraftan 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddelerine dayalı olarak açılan bu tür hizmet tespiti davalarında kesinleşen mahkeme ilamı, işverence Kuruma verilmeyen belgelerin yerine geçecek nitelikte olduğundan hükümde ayrıca 77. ve 80. maddelere göre hesaplanacak olan 1 günlük ücretin belirtilmesi de gerekmektedir. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun.

288. maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belir bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, 289. maddesinde, 288. madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 292. maddesinde de,

senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 200. ve 202. maddelerinde de bu düzenlemeler korunmuştur.

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır.

Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür.

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

Bozma sonrasında yapılan yargılamada davacı tarafından...2004 yılı maaş listesinin dosyaya sunulduğu, maaş listesinde davacının 01.03.1997 tarihinde işe girişinin olduğu, eski net kazancın 429,00 TL olarak gösterildiği, yeni net miktar silinmiş olduğundan okunamadığı, yeni maliyet tutarının 738,80 TL olarak belirtildiği görülmekle birlikte söz konusu belgede işverenin kaşe ve imzası bulunmadığından yazılı delil başlangıcı olarak kabul edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle ilgili belgenin hükme esas alınması ve davacının talebi aylık 725,00 TL olmasına rağmen daha fazlasının hüküm altına alınması yerinde değildir.

Ayrıca kesinleşen işçilik alacakları davasında davacının 05.04.2006 tarihindeki ücretinin 725,00 TL olduğu kabul edilerek hüküm kurulmuş ise de, işçilik alacakları davasında esas alınan ücret son ayın prime esas kazancı olarak esas alınabileceğinden diğer dönemler yönünden bu miktarın esas alınması mümkün değildir.

Mahkemece yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.