Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2017/3986 K.2017/8038

Dava, 01.01.2004 tarihinden itibaren 2925 sayılı Kanun kapsamında geçen sigortalılığının geçerli olduğunun tespiti ile aksine Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozmaya uyularak ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Mahkemenin 14.03.2014 tarihli kararının taraf avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 2014/8441 Esas - 2015/9827 Karar nolu kararı ile 01.01.2004-12.02.2007 tarihleri arasında davacının sigortalı sayılması yönündeki karar yerinde görülmüş ancak 12.02.2007 tarihi sonrası için ise karar bozulmuş mahkemece bozma ilamına uyularak hüküm tesis edilmiş ise de bozma gereği tam olarak yerine getirilmemiştir.

12.02.2007-10.10.2012 tarihleri arasında tarımsal işlerde çalıştığının kabulü için yapılan araştırma hüküm kurmaya elverişli ve yeterli değildir. Kurum müfettişi tarafından dinlenen tanık beyanları ile bozmadan önce dinlenen ve beyanları hükme esas alınan tanıklar İbrahim ve Hüseyin'in beyanları tarım işlerinde çalışma hususunda birbirleri ile çelişmektedir. Bozmadan sonra yeniden tanık dinlenmemiştir.

Yasal mevzuatın incelenmesinde; 2925 sayılı Kanunun; amacını belirleyen 1. maddesi “Bu kanunun amacı, tarım işlerinde hizmet aktiyle süreksiz olarak çalışanların bu kanunda yazılı şartlarla sosyal güvenliğinin sağlanmasıdır.” hükmünün kapsamını belirleyen 2. maddesinde, “...süreksiz olarak tarım işlerinde hizmet aktiyle çalışanlar istekte bulunmaları kaydıyla bu Kanuna göre sigortalı sayılırlar.” hükmünü, sigortalı sayılmayanları belirleyen 4. maddesinde; “Bu Kanunun uygulanmasında;

a) 18 yaşını doldurmamış olanlar,

b) Sosyal güvenlik kuruluşlarına prim veya kesenek ödemekte olanlar,

c) Dul, yetim aylığı veya Sosyal Sigortalar Kurumu'ndan geçici veya sürekli kısmi işgöremezlik geliri alanlar hariç, sosyal güvenlik kuruluşlarından emeklilik (yaşlılık) veya malullük aylığı ile sürekli tam işgöremezlik geliri almakta olanlar, aylık veya gelir bağlanması için talepte bulunmuş olanlar,

d) 01/07/1976 tarih ve 2022 sayılı Kanuna göre aylık bağlananlar, sigortalı sayılmazlar.” hükmünü, yine anılan Kanunun sigortalılığın sona erme ve kesilme koşullarının düzenlendiği 6. maddesinde ise; “Sigortalı olanlardan;

a) Primlerini gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte ait olduğu yılı takip eden yılın Şubat ayı sonuna kadar ödemeyenlerin o yılın 1 Ocak gününden itibaren,

b) Sigortalılıklarına devam etmek istemediklerini Kuruma yazılı olarak bildirenlerin, bu bildirimin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihi izleyen yılbaşından itibaren,

c) Sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olarak çalışmaya başlamaları nedeniyle prim veya kesenek kesilmeye başladığı tarihten itibaren, sigortalılıkları sona erer…” düzenlemesine yer verilmiştir.

12.02.2007 tarihinden sonraki döneme ilişkin olarak ise yapılacak iş; davacının ...’a taşındıktan sonra geçimini nasıl sağladığı, sürekli ve tam zamanlı çalışıp çalışmadığı, yaptığı işlerin yanı sıra ayrıca tarım işi ile de uğraşıp uğraşmadığı yöntemince araştırılmalı, Kurumun dinlediği tanıklar mahkeme tarafından dinlenilmeli, resen tanık araştırması yapılarak bu hususta beyanlarına başvurulmalı, kolluk araştırması yapılmalı davacının tarım işinde süreksiz çalıştığı yerler şüpheye yer bırakmaycak şekilde belirlenmeli,

davacının 2925 sayılı Kanun hükümleri kapsamında sigortalılık niteliğinin devam edip etmediği ile 6. madde kapsamında sigortalılığın sona erme sebeplerinin oluşup oluşmadığı yukarıda açıklanan maddi ve hukuki ilkeler uyarınca değerlendirildikten sonra hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Ayrıca davacının 01.01.2004 -30.07.2012 tarihleri arasında düzenli olarak prim ödemesi yaptığı, 10.10.2012 tarihi itibariyle 4/a sigortalısı olduğu ve 4/a sigortalılığının halen devam ettiği Kurum yazıları ile sabittir.

6111 sayılı Kanunun 01.03.2011 günü yürürlüğe giren 51. maddesiyle 5510 sayılı Kanuna eklenen Ek 5. maddede, 4. madde ile isteğe bağlı sigortalılık hükümleri ve 506 sayılı Kanunun geçici 20. maddesi kapsamında sigortalı olmayan, kendi sigortalılıklarından dolayı bu kanunlara göre gelir veya aylık almayan ve 18 yaşını doldurmuş olanlardan; tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanların istemde bulundukları tarihten itibaren sigortalı sayılacakları, bu madde kapsamındaki sigortalılığın.

4/1-(b)-(4) maddesi dâhil olmak üzere 4. maddeye dayanılarak sigortalı olarak çalışmaya başlayanların çalışmaya başladıkları tarihten, sigortalılıklarını sona erdirme talebinde bulunanların talep tarihinden, prim borcu bulunanlardan talepte bulunanların primi ödenmiş son günden, gelir ya da aylık talebinde bulunanların aylığa hak kazanmış olmak koşuluyla talep tarihinden ve ölen sigortalının ölüm tarihinden itibaren sona ereceği, bu madde kapsamındaki sigortalıların 4. madde kapsamında çalışmaları durumunda, bu madde kapsamındaki sigortalılıklarının sona ereceği, 4. madde kapsamındaki çalışmanın sona ermesi halinde,

bu madde kapsamındaki çalışmasının devam etmesi kaydıyla çalışmanın sona erdiği tarihi izleyen günden itibaren bu madde kapsamındaki sigortalılıklarının kendiliğinden başlayacağı açıklanmış, 6111 sayılı Kanun'un 01.03.2011 tarihinde yürürlüğe giren 52. maddesiyle 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 29. maddenin 1. fıkrasında, bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren Ek 5.madde kapsamındaki sigortalılardan, bu maddenin yürürlüğe girdiği yıl için 82. maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının on sekiz katı üzerinden başlanılarak,

izleyen her yıl için bir puan artırılmak suretiyle otuz katını geçmemek üzere prim alınacağı, 2. fıkrasında, 01.05.2008 ila 30.09.2008 tarihleri arasında 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olanlar hakkında da bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren 1. fıkra ile Ek 5. madde hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Mahkemece bu açıklamalar ışığında, eksik araştırmaya dayalı ve EK 5. madde kapsamında tarım sigortalılık şartlarının oluşup oluşmadığı değerlendirilmeksizin yazılı şekilde karar verildiği anlaşılmakla, belirtilen hususlar kapsamında irdeleme yapıldıktan sonra karar verilmesi gerekmektedir. O halde, davalı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.