Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2018/391 K.2018/631

Dava, sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti ile yaşlılık aylığı tahsisi istemine ilişkindir. Mahkemece, bozmaya uyularak ilâmında belirtildiği şekilde, davanın kabulüne, karar verilmiştir. Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Eldeki davada, mahkemece verilen 21.04.2015 tarihli karar, Dairemizin 2015/13749 E., 2016/5212 K. sayılı İlamı ile özetle, “...yaşlılık aylığı tahsisi istemi yönünden, 506 sayılı Yasanın 60-g maddesinin yaşlılık aylığı şartları bakımından yapılacak uygulama ve değerlendirmede dikkate alınması gerektiği, bu konuda kurum tarafından çıkartılan 2011/58 sayılı Genelge ile aksi yönde işlem yapılması nedeniyle, davalı kurumca bu konuda yapılmış bir işlem var ise, bu yöndeki uyuşmazlığın ortadan kalkabileceği hususları ile,

işlem yapılmaması halinde ise, 13.11.1966 doğumlu ve 26.03.1983 tarihli işe giriş bildirgesi olan davacı hakkında 506 sayılı Yasanın 60-g maddesi ile sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 13.11.1984 tarihinin esas alınması ile 506 sayılı Yasanın Geçici 81. maddenin (B) bendinin 48 yaş, 25 yıl sigortalılık süresi, 5.225 prim ödeme gün sayısı koşullarının yer aldığı (e) alt bendine tabi tutulması gereği ve Kuruma başvuruda bulunulduğu tarih itibarıyla tümüyle oluşmayan tahsis koşullarının yargılama aşamasında gerçekleşmesi durumunda,

bütün şartların yerine getirildiği tarihi izleyen ay başından itibaren aylığa hak kazanıldığının tespitine ilişkin hüküm kurulması”gereğine işaret edilerek yeniden değerlendirme yapılmak üzere bozulmuştur.

Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk

Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

Mahkemece Dairemizce verilen bozma kararına uyulmuş ise de, bozma gereğinin tam olarak yerine getirildiğinden bahsedilmesi mümkün değildir.

Mahkemece, uyulan bozma ilamı karşısında 13.11.1966 doğumlu ve 26.03.1983 tarihli işe giriş bildirgesi olan davacı hakkında 506 sayılı Yasanın 60-g maddesi ile sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 13.11.1984 tarihinin esas alınması ile 506 sayılı Yasanın Geçici 81. maddenin (B) bendinin 48 yaş, 25 yıl sigortalılık süresi, 5.225 prim ödeme gün sayısı koşullarının yer aldığı (e) alt bendine tabi tutulması gereği ve Kuruma başvuruda bulunulduğu tarih itibarıyla tümüyle oluşmayan tahsis koşullarının yargılama aşamasında gerçekleşmesi durumunda,

bütün şartların yerine getirildiği tarihi izleyen aybaşından itibaren aylığa hak kazanıldığının tespitine ilişkin hüküm kurulması gereğinin dikkate alınmaması isabetsiz olduğu gibi, bir taraftan sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşın dolduğu 13.11.1984 tarihi olarak esas alınırken, diğer taraftan davacı hakkında 26.03.1983 tarihine göre sigortalılık süresinin belirlenmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, yanılgılı değerlendirmeye dayalı olarak, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davalı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.