Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2018/4892 K.2018/7834

Asıl dava, hak sahibi konumundaki davacıya bağlanan ölüm aylığının kesilmesine yönelik kurum işleminin iptali ve yeniden ölüm aylığı bağlanması; birleşen dava ise hak sahibi konumundaki davalıya yersiz olarak ödenen ölüm aylıklarının yasal faiziyle birlikte tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtilen gerekçelerle bozma ilamına uyularak asıl davanın kabulüne, birleşen davanın ise reddine karar verilmiştir.

Hükmün, asıl davalı/birleşen dava davacısı Kurum vekilince temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 56. maddesinin ikinci fıkrasında, eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıklarının kesileceği, bu kişilere ödenmiş olan tutarların, 96. madde hükümlerine göre geri alınacağı yönünde düzenleme yapılmıştır. Anılan maddeye dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir.

Eldeki davada, hakkında verilen boşanma kararı 10.01.2002 tarihinde kesinleşen hak sahibine, yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle Kurumca 01.11.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 01.11.2008 ile 31.12.2011 tarihleri arasında yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

Dairemizce, 16.02.2016 tarih 2016/685 E., 2016/2105 K. sayılı karar ile ilamda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere davacı ve eski eşinin fiili birlikte yaşama yönelik titizlikle yeniden araştırma yapılması gerektiğinden bahisle bozulan eldeki davalarda, mahkemece bozmaya uyulmuş ise de bozma gereğinin yerine getirildiğinden bahsedilemez.

Mahkemece yapılacak iş; öncelikle asıl dava davacısı ...'un İlçe Nüfus Müdürlüğü'nden uyuşmazlık konusu dönem başlangıç tarihi 01.11.2008 tarihinden, 25.09.2009 tarihine kadar adres bilgilerinin tespiti istenilmeli,bu tespitten sonra boşanan eşlerin her birinin tespit edilen adreslerinde komşu,kapıcı ve yöneticiler re'sen belirlenip, "birlikte yaşama olgusunun mevcut olup, olmadığı" yönünde beyanları alınmalı;

ikinci bozma ilamında işaret edilen 23.09.2011 tarihli Kurum tarafından tanzim olunan denetim raporunun aksi ispat oluncaya değin geçerli belgelerden olduğu gözetilmek suretiyle, rapor kapsamında davacı hak sahibi ile boşandığı eşinin fiili birlikteliklerine işaret eden eski eşin... No:46 ...

Apt. ... adresinde yapılan araştırmada asıl dava davacısının vermiş olduğu beyanları ile birlikte yeniden irdelenip elde edilecek kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, asıl davalı\ birleşen dosya davacısı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.