Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2019/1758 K.2019/8670

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, uyulan bozma ilamından sonra davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalı kurum vekilince temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Mahkemece ilk kez verilen 14.05.2014 tarihli karar, Dairemizin 2016/15250 E. - 13617 K. sayılı 10.11.2016 tarihli bozma ilamı ile “davalı işverenlere ait işyerlerinin 506 sayılı Kanun kapsamında olduğu dönemler araştırılarak, çalışmaların hangi dönemde hangi işyerinde geçtiği net olarak belirlenmeli, dava dönemine ilişkin dönem bordrolarının tümü getirtilerek,

dönem bordrolarından dava döneminde çalışması olan bordro tanıkları resen seçilip bilgi ve görgülerine başvurulmalı, tanık anlatımları arasında çelişkiler oluşursa giderilmeli, davacının askerlik durumu (sevk ve terhis tarihlerine içerecek şekilde) bağlı olduğu Askerlik Şubesi Başkanlığından sorulmalı, kabule göre de 506 sayılı Kanun'un 60/G ve Geçici 54'üncü madde düzenlemeleri hüküm kurulurken dikkate alınmalı, böylece uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir” gerekçesiyle bozulmuştur.

Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK)

Eldeki davada ise bozmaya uyulmuş ise de bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Askerlik tarihleri yönünden davacı vekiline gerekli belgeleri sunmak ve beyanda bulunmak üzere süre verilmiş, davacı vekilince askerlik süresine dair fotokopi bir belge ibraz edilmiş, işyerlerinin kapsam durumlarının ve tarihlerinin araştırılması gerekirken sadece ...-İ.Kurtulmuş adi ortaklığı ve ... Çamaşırları San. ve Tic.

A.Ş.'nin kapsam durumları belirlenmiş, 01.05.1985-31.10.1987 dönemi için bir belirleme yapılmamış, vergi mükellefiyeti devam eden ...’un kapsam durumu araştırılmamış, şirketin vergi kaydı ve oda kaydı ile ticaret sicil kayıtları araştırılmamış, kurumdan bordro istenmesine rağmen sadece ...-... ortaklığına ait 84/3 dönemine ait bordro temin edilmiş, sonraki işverenlerin bordroları temin edilmemiş, bunun sonucunda bordro tanıkları tespit edilip beyanlar arasındaki çelişkiler giderilmeksizin, mevcut vergi kayıtları ve bir tanık dinlenerek karar verilmiştir.

Mahkemece, önceki bozma ilamı doğrultusunda yukarıda belirtilen eksiklikler de giderilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirmeyle hüküm tesisi isabetsizdir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.