Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2020/10653 K.2021/2522

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı, davalı Kurum ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, .... dolmuş hattı durağında 01.11.1999 - 15.12.2012 tarihleri arasında kahya (değnekçi) olarak son ay 1000,00TL ücretle hizmet akdine dayalı kesintisiz çalıştığının tespitini talep etmiştir. Mahkemece, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ile ...,.... hakkında açılan davanın husumet yokluğundan reddine; davacının diğer davalılara ait ... dolmuş hattı durağında kontrolör ve kahya olarak, hizmet akdine dayalı, günün asgari ücreti ile 15.01.2004 - 15.12.2012 tarihleri arasında kesintisiz 8 yıl 11 ay çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 7. maddesi uyarınca, 01.10.2008 tarihi öncesi isteme ilişkin davanın yasal dayanağı mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 79/10. ve 01.10.2008 tarihi sonrası isteme ilişkin davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleridir.

506 sayılı Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

Dosya kapsamına göre, belediye zabıta daire başkanlığı tarafından gönderilen listede ...,... dolmuş hattında çalışan dolmuş plaka ve sahiplerinin bildirildiği, beyanına itibar edilen tanık ... ’in dolmuş hattında kayıtlı ... plakalı araçta ilki 14.01.2002 olmak üzere, 30.10.2002, 03.02.2003, 17.05.2003 ve 07.08.2003 tarihlerinde; tanık ... ’un ise aynı dolmuş hattında kayıtlı ... plakalı araçta ilki 30.11.2001 olmak üzere, 04.03.2002, 04.01.2003 ve diğer tarihlerde trafik idari para cezası kesildiği, davacının dava dışı işyerinden 10.01.2003-23.01.2003 tarihleri arasında 14 gün hizmet bildiriminin olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece, tanık ...,... hattında çalışan dolmuşta 30.11.2001 tarihinde hakkında kesilen trafik cezası bulunması, yine tanık ... ’in de 14.01.2002 ve 2003 yılının muhtelif tarihlerinde aynı hatta çalışan dolmuş plakası için hakkında kesilen trafik cezalarının bulunması karşında, tanık beyanları ve trafik ceza tutanakları birlikte irdelenip, resen araştırma ilkesi kapsamında tespit edilecek tanıklar da dinlenerek, davacının hizmet başlangıç tarihi bu kapsamda tekrar değerlendirilmeli, dava konusu dönemde dava dışı işyerinden bildiriminin olduğu gözetilerek yapılacak değerlendirmeye göre hak düşürücü süre irdelenmeli ve varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı, davalı Kurum ve davalı ... vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.