Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2020/11732 K.2023/6428

Milliyet Haber Ajansı, Simge Yayıncılık ve Dağıtım A.Ş., Demirören Gazetecilik A.Ş. vekilleri

Taraflar arasındaki davacının davalı işverenler yanında 01.06.1993-30.01.2008 tarihleri arası geçen çalışmalarının 5953 sayılı Basın İş Kanunu kapsamında geçtiğinin tespiti ve buna göre itibari hizmet sürelerinin tespiti davasından dolayı verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, dairece ilk derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne dair, karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davalı ... ile Simge Yayıncılık ve Dağıtım A.Ş. (Doğan Gazetecilik A.Ş.) Milliyet Haber Ajansı A.Ş. (Posta Haber Ajansı A.Ş.) ile Demirören Gazetecilik A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile;" Simge Yayıncılık A.Ş. ile Milliyet Haber Ajansı A.Ş. 'nin Doğan Medya Center Bağcılar/...'daki işyerinde sayfa operatörü olarak 01.06.1993-30.01.2008 tarihleri arasında çalıştığını, yaptığı işin tamamen 506 sayılı Kanun'a 2098 sayılı Kanun ile eklenen 3395 sayılı Kanun ile değiştirilen ek 5 inci madde kapsamına girdiği halde bu yasal haklardan yararlandırılmadığını, çalıştığı işyerindeki çalışma koşullarının anılan Kanun maddesinde belirtilen nitelikte olduğunu belirterek çalıştığı iş ve işyeri itibariyle 506 sayılı Kanuna 2098 sayılı Kanun ile eklenen ek 5 inci madde kapsamına girdiğinin ve 01.06.1993- 30.01.2008 tarihleri arası için bu maddeden yararlandırılması gerektiğinin tespitine karar verilmesini " talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı SGK vekili cevap dilekçesi ile;" davacının itibari hizmet süresinden yararlanılabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmiş olması gerekmekte olup koşullardan birincisinin sigortalının basım ve gazetecilik işyerinde çalışması, ikinci koşulun da çalışılan yerde yasada yazılı fiziksel dış etkenlerden birinin gerçekleşmesi gerektiğini, bu nedenle davacının öncelikle unvanının tespit edilmesi gerektiğini, unvanının 2098 sayılı yasada sayılan unvanlardan olmadığının anlaşılması durumunda isteminin reddinin gerektiğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini" beyan etmiştir.

2.Davalı ... ve Simge Yayıncılık vekili cevap dilekçesi ile ;" davacının Milliyet Haber Ajansı ( yeni unvanıyla Posta Haber Ajansı A.Ş.) 'de 01.06.1993-30.01.2008 tarihleri arasında sayfa operatörü olarak çalıştığını, çalıştığı süre boyunca 4857 sayılı İş Kanununa tabi olarak çalıştığını ve tüm sigorta primlerinin 1/A statüsünde yattığını, davacının Milliyet Haber Ajansı bünyesindeki çalışmalarının 5953 sayılı Kanuna tabi çalışmasının tespitini talep etmiş ise de davacının çalışma koşullarının bu talep için yeterli olmadığını, davacının tüm çalışmalarının itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir koşullarda geçmediğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini" beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece Mahkemesinin 25.12.2014 tarihli ve 2013/320 Esas, 2014/517 Karar sayılı kararı ile "...Davacının davasının kısmen kabulü ile davacı asil her ne kadar Doğan Haber Ajansı A.Ş.'yi davaya dahil ettiğini belirtir 07.06.2013 tarihli dilekçe sunmuş isede davacının 25.12.2014 tarihli celsede beyan ettiği üzere ve davalı vekillerinin beyanıda dikkate alınarak Doğan Haber Ajansı AŞ'nin sehven davaya dahil edildiği anlaşıldığından Doğan Haber Ajansı A.Ş.'ye yönelik olarak açılan davada karar verilmesine yer olmadığına, davacı asil her ne kadar Basın İşletmecilik Kağıt Matbaa San.

A.Ş. aleyhine dava açmış ise de 18.09.2014 tarihli celsede bu davalı hakkındaki davasını takip etmeyeceğini beyan ettiği, bu tarihten itibarende yenileme dilekçesi sunmadığı anlaşıldığından davalı Basın İşletmecilik Kağıt Matbaa San AŞ aleyhine açılan davanın HMK'nın 150/5 inci maddesi gereğince Açılmamış Sayılmasına,

Davacının hak kazanabileceği toplam itibari hizmet sürelerinin a)01.07.1999-31.05.2002 tarihleri arasında Simge Yayıncılık ve Dağıtım A.Ş. (Doğan Gazeticilik A.Ş. ) ünvanlı işyerinde 262 gün, b) 01.06.2002-31.01.2008 tarihleri arasında Milliyet Haber Ajansı (Posta Haber Ajansı A.Ş.'de) ünvalı işyerinde 485 günlük süre içerisindeki çalışmalarının 506 sayılı Kanun'un ek 5/2 nci maddesi kapsamında çalışmalar olduğunun tespitine, dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Dairemizin Bozma Kararı

1. İlk derece Mahkemesinin 25.12.2014 tarihli ve 2013/320 Esas, 2014/517 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı kurum ve Doğan Gazetecilik A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin. 07.04.2016 tarihli ve 2015/13133 Esas, 2016/5161 Karar sayılı kararı ile "...Somut olayda. 01.10.2003 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde davalılardan (Tasfiye halinde) Basın İşletmecilik Kağıt Matbaa San.

A.Ş.'nin 2002 yılı hesap dönemi ve tasfiye dönemi sonu işlem ve hesapları yönünden yönetim kurulu ve denetim kurulu ile tasfiye memurunun ibra edildiği ve şirketin tasfiyesinin sonlandırılarak ticaret sicilinden terkinine 22.09.2003 tarihli olağan genel kurulu kararının, 26.09.2003 tarihinde tescil edildiği ilan edildiği ve anılan şirketin ticaret sicilinden terkin edildiği anlaşılmasına göre,

anılan şirkete yargılama aşamasında usulen tebligat yapılmadığı ve taraf teşkili sağlanamadığı gözetilerek davacı tarafından takipsiz bırakıldığından bahisle HMK 150/5 inci maddesi kapsamında hüküm kurulamayacağı gözetilmeden karar verilmesi isabetsizdir. Davada husumet ve sıfat kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında resen gözetilmesi gerekir.

Davacının, davalılardan Doğan Haber Ajansı A.Ş. nezdinde çalışması bulunmadığı, anılan şirketin davacının işvereni olmadığı dosya kapsamından anlaşılmasına göre, davaya dahil edilen Doğan Haber Ajansı A.Ş. yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi" gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "....Yargıtay bozma ilamındaki eksiklikler tamamlanmıştır.

Mahkememizce dosya iletişim Fakültesi Öğretim üyesi bilirkişi Profesör Doktor Suat Gezgin'e verilmiştir. Bilirkişi tarafından mahkememize 01.12.2017 tarihinde verilen bilirkişi raporu gerek davacının itirazları gerekse mahkememizce düzenlenen raporun bilirkişi raporu vasfını taşımaması nedeniyle değerlendirmeye alınmayarak dosya ... Üniversitesi Hukuk Fakültesi İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku alanında Profesör Doktor ..., ... Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Anabilim dalında Profesör Aslı Gönenç ve ... Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Anabilim dalında Profesör Güven Necati Büyük Baykal'a verilmiştir.

Davacı asilin davalı Basın İşletmecilik Kağıt Matbaa San. A.Ş. aleyhine açtığı davayı 18.09.2019 tarihli celsede takip etmediğini beyan etmesi nedeniyle, bilirkişi raporunda bu işyerinde çalışması nedeniyle hesaplanan itibari hizmet süresine yönelik hususlar değerlendirilmemiştir. Ayrıca hizmet cetvelinde belirtilen 01.06.2002 - 30.06.2008 tarihleri arasında Milliyet Haber Ajansı A.Ş.

(Posta Haber Ajansı A.Ş.) 'deki çalışmalarından 31.01.2008 - 30.06.2008 tarihleri arasındaki sürenin ek beyan olarak verildiği anlaşılmış olup davacı asilden sorulduğunda bu sürenin işe iade davası sonucu eklendiğini belirtmesi ve davacının belirtilen bu süre içerisinde esasen kötü iş şartlarında çalışmaması ve fiili olarak çalışmaması nedeniyle 31.01.2008 - 30.06.2008 tarihleri arasındaki süre itibari hizmet süresi hesabında dikkate alınmamıştır.

Tüm dosya kapsamından, toplanan delillerden, dosya kapsamıyla uyumlu dosyadaki ve Yargıtay bozma ilamında belirtilen tüm çelişkileri gideren 18.09.2019 tarihli bilirkişi raporundan, dinlenen tanık beyanlarından, davacının davasının kısmen kabulüne ve

1-Davacı asil her ne kadar Doğan Haber Ajansı AŞ'yi davaya dahil ettiğini belirtir 07.06.2013 tarihli dilekçe sunmuş isede davacının 25.12.2014 tarihli celsede beyan ettiği üzere ve davalı vekillerinin beyanı dikkate alınarak Doğan Haber Ajansı A.Ş.'nin sehven davaya dahil edildiği anlaşıldığından Doğan Haber Ajansı AŞ'ye yönelik olarak açılan davada karar verilmesine yer olmadığına (davacının beyanda bulunduğu tarih ve davanın açıldığı tarih itibariyle)

2-Davacı asil her ne kadar Basın İşletmecilik Kağıt Matbaa San. A.Ş. aleyhine dava açmış isede 18.09.2014 tarihli celsede bu davalı hakkındaki davasını takip etmeyeceğini beyan ettiği, bu tarihten itibarende yenileme dilekçesi sunmadığı anlaşıldığından davalı Basın İşletmecilik Kağıt Matbaa San AŞ aleyhine açılan davanın HMK 150/5 maddesi gereğince Açılmamış Sayılmasına,

3-[TCKN] TC kimlik numaralı 3400018094604 sigorta sicil numaralı davacı ...'nın hak kazanabileceği toplam itibari hizmet sürelerinin;

a) 01.07.1999-31.05.2002 tarihleri arasında Simge Yayıncılık ve Dağıtım A.Ş. ünvanlı işyerinde 262 gün,

b) 01.06.2002-31.01.2008 tarihleri arasında Milliyet Haber Ajansı (Posta Haber Ajansı AŞ'de) ünvalı işyerinde çalıştığı dönem için 485 günlük sürenin içerisindeki çalışmalarının 506 sayılı Kanun'un ek 5/2 nci maddesi kapsamında çalışmalar olduğunun tespitine,

4-3600 günlük itibari hizmet süresinin ikmal edilip edilmediğinin kararın infazı sırasında kurum tarafından dikkate alınması gerektiğinin tespitine," dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ile Simge Yayıncılık ve Dağıtım A.Ş. (Doğan Gazetecilik A.Ş.) Milliyet Haber Ajansı A.Ş. (Posta Haber Ajansı A.Ş.) ile Demirören Gazetecilik AŞ. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalılar Milliyet Haber Ajansı A.Ş. ile Demirören Yayıncılık ve Gazetecilik A.Ş vekili, davacının itibari hizmeti gerektirecek şekilde çalışmalarının bulunduğuna ilişkin hususun henüz ispatlanamadığı kaldı ki aldırılan bilirkişi raporlarının dahi birbiri ile çeliştiğini belirterek, kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.

2.Davalı Kurum vekili ise, mahkemece eksik araştırmaya dayalı olarak karar verildiğini, çalışmanın itibari hizmete tabi olduğunun usulüne uygun şekilde ispat edilemediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı işveren yanında geçen bildirilmiş sürelerinin 5953 sayılı Basın İş Kanunu Kapsamında geçip geçmediği hususu ile bu nedenle davacının itibari hizmet süresinden faydalanma hakkının bulunup bulunmadığı hususuna ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun ek 5 nci maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Husumet konusu, davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Taraflarca ileri sürülmese dahi gerek mahkemece, gerekse Yargıtay’ca tarafların bu yönde bir savunmasının olup olmadığına bakılmaksızın kendiliğinden göz önünde tutulur.

Eldeki gibi itibari hizmet tespiti davalarında elde edilecek hükmün uygulayıcısı konumundaki davalı Kurum tarafından yerine getirilebilmesi için, öncelikle işverene husumet yöneltilerek, davaya devam edilmesi gerekmekte olup, eldeki davada da, davacının talebine konu edilen tüm dönem bakımından inceleme yapılmalı ve davacının hizmet bildirimlerinin yapıldığı 01.12.1995-28.02.1996 tarihleri arasında 672995 sicil numaralı iş yerinden bildirim yapıldığı anlaşılan dava dışı "1 Numara Hearst Yayıncılık AŞ." de dahil olmak üzere,

davacı hakkında hizmet döküm cetvelinde bildirim yapılan iş yerlerinin kayıtlı olduğu tüm şirketlerin taraf kılınması ile bu şirketlerden yapılan bildirimler bakımından, hangi sürelerdeki çalışmalar nedeniyle itibari hizmetinin tespitini talep ettiği h0ususunda davacıdan her bir iş yeri ve şirket bakımından talebinin netleştirilmesi için açıklama istenilmeli ve iddiasının somutlaştırması sağlanmalı, sonrasında ise, iddia kapsamında taraf kılınması gereken veya taraf kılınan tüm iş yerlerinin ve kayıtlı olduğu şirketlerin devir - intikal veyahut birleşme suretiyle taraf ehliyetlerinin devam edip etmediği hususu irdelenmeli,

son bulmuş ise ne suretle son bulduğu belirlenerek gerekmesi halinde tüzel kişiliğin ihyası sağlanmalı, bu şirketlerin de davada taraf kılınması gereği karşısında HMK' nun 124 üncü maddesine göre bu şirket / şirketlerin davaya katılımının sağlanması ile delil ileri sürmesi ve savunma yapmasına imkan tanımak gerekirken, yazılı şekilde taraf teşkilinin dahi sağlanmaksızın karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; İlk Derece Mahkemesi kararının sair yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,