Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2020/5276 K.2020/7281

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, bozmaya uyularak ilâmında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir. Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

İnceleme konusu dosyada; davacı 01/01/1994-01/01/2007 tarihleri arasında davalı apartman nezdinde çalıştığının tespitini talep etmiş, Mahkemece bozmaya uyularak yapılan araştırma ve inceleme neticesi davalı sitenin bordrolarında çalışması gözüken tanık beyanlarına göre davacının fiilen davalı sitede çalışmasının olmamasına ve bağımsız olarak emlakçılık işiyle uğraşmasına göre davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içerisinde bulunan bilgi ve belgelerden davacının kendi adına ve bağımsız olarak emlakçılık faaliyetiyle uğraştığına dair herhangi bir vergi, esnaf oda ve esnaf sicil kayıtlarının bulunmadığı, 13/09/2010 tarihli ilgili zabıta müdürlüğü yazı cevabı ile “belirtilen adreste yapılan kontrolde davacının emlakçılık yapmadığının tespit edildiği” hususunun Mahkemeye bildirildiği,

13/01/2012 tarihli ilgili zabıta müdürlüğü yazı cevabı ile “çevreden sorulduğunda adı geçen şahıslarca şifahen davacının 2004 tarihinden itibaren emlakçılık işiyle uğraştığının beyan edildiği” hususunun Mahkemeye bildirildiği ancak duruşmalarda adı geçen bu şahısların dinlenmediği,

davalı Apartmanın bordrolu çalışanı olarak nitelendirilen tanıkların “Yenişehir” ilçesi adresinde mukim davalı Site Apartman Yönetimi ile aynı adı taşıyan “Silifke” ilçesi adresinde mukim dava dışı Site Apartman Yönetiminin çalışanları oldukları, duruşmalarda beyanı alınan bir kısım kamu tanıklarının “davacıyı merdiven silerken gördükleri” şeklinde beyanlarının olduğu anlaşılmaktadır.

Somut dosyada. 38 (otuz sekiz) daireden oluştuğu belirtilen davalı Site Apartman Yönetiminin ihtilaf konusu dönem içerisinde herhangi bir kapıcılık hizmetinden faydalanmadığını düşünmek hayatın olağan akışına aykırı olup davalı apartmanın kapıcı dairesinde (“depo” olarak anılan bölümde) 01/01/1994 tarihinden itibaren ailesi ile birlikte oturduğu anlaşılan davacının apartman görevlisi olarak apartmanda hangi işleri yaptığı, çalışma şeklinin nasıl olduğu,

ücretini nasıl aldığı hususlarında beyanı alınmalı, davacının kiracı olarak oturduğu iddia olunmakla varsa ilgili dönem kira sözleşmesi getirtilmeli, davalı Site Apartman Yönetimine ait tapu kaydı ve apartman gelir-gider ve karar defterleri, ödeme belgeleri gibi kayıtlar celp edilerek incelenmeli, davacının eşine ait bulunması halinde sigortalılık dosyası getirtilmeli, bozma ilamı sonrası duruşmalarda dinlenen ve davacının apartman görevlisi olarak çalıştığını beyan eden davacı tanıklarına ait ihtilaf konusu döneme ait sigortalılık kayıtları getirtilerek komşu işyeri sahipleri olup olmadığı denetlenmeli,

13/01/2012 tarihli ilgili zabıta müdürlüğü yazı içeriğinin sağlığının denetlenebilmesi açısından yazı cevabında adı geçen şahısların sigortalılık kayıtları getirtilerek davacının ihtilaf konusu dönem içerisinde emlakçılık faaliyetinde bulunup bulunmadığı yönünde beyanlarına başvurulmalı, re’sen araştırma kapsamında civar kapıcılar ve varsa market çalışanları, daire sakinleri, kat maliki olmayan davalı Apartman sakinleri belirlenerek beyanlarına başvurulmalı, apartmanın ısınma şekli, bahçesinin olup olmadığı tespit edilerek apartman görevlisi olarak yapılması gereken işin kapsam ve niteliği belirlenmeli,

davacının çalışmasının kısmi süreli çalışma olduğunun anlaşılması halinde; gerektiğinde açıklamalı uzman bilirkişi görüşü de alınmak suretiyle, hükme konu dönem içinde bir günde kaç saat çalışmış olabileceği, haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli ve 7,5 (yedi buçuk saat) çalışma 1(bir) günlük çalışma hesabı ile kaç iş gününe karşılık olduğu hususu saptanarak,

sigortalılık süresinin tespitine karar verilmeli (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 29.04.2011 gün, 21-130-256 sayılı kararı), uyuşmazlık konusu husus hiç bir kuşku ve tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit olunmalı, tüm deliller toplandıktan elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Mahkemece yukarıda belirtilen hukuki ve maddi olgular göz önünde bulundurulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usûl ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde; davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli hüküm bozulmalıdır.