Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2020/5970 K.2021/3646

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin bozmasına uyularak yapılan yargılama neticesinde ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, davalı apartman işyerinde 01.01.2001 ile 30.09.2013 tarihleri arasında çalıştığını belirterek hizmetinin tespitini istemiş, Mahkemece, davacının 23.02.2001 tarihinden 19.09.2013 tarihine kadar davalı işveren yanında kapıcı olarak hizmet akdi ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı, 5510 sayılı Yasa'nın Geçici 7. maddesi atfı ile 506 sayılı Kanun’un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun’un 86/9. maddeleridir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Davacının davalı apartmana ait işyerinden kuruma bildirilen çalışması bulunmadığı, muhtarlık kayıtlarına göre 23.02.2001 tarihinden itibaren apartmanın kapıcı dairesinde ikamet ettiği, apartmanın, 5 katlı, 16 daireli olup, kombili sistemde doğalgaz ile ısınma sağlandığı, tanıklar tarafından akşam çöplerin alınması, haftada 1 gün genel temizlik, bahçe temizliği ve bahçe bakımı işleri yapıldığının ve davacının evlere gündelik temizliğe gittiğinin beyan edildiği,

apartman yönetimi ile davacının eşi arasında kapıcı dairesinin kiralanmasına ilişkin 01.08.2006 tarihli kira sözleşmesi sunulduğu,davacının eşi İbrahim Yılmaz'ın dava konusu dönemde muhtelif işyerlerinden tam zamanlı bildirimlerinin olduğu, karar defterinde bu tarih öncesine dair kapıcı ile ilgili alınmış karar bulunmadığının bilirkişi raporunda belirtildiği dosya kapsamında sabittir.

Mahkemenin, davacının davalı yanında 23.02.2001 ile 19.09.2013 tarihleri arasında çalıştığına dair tespit hükmü isabetli ise de, davalı apartmanın büyüklüğü, kombili sistem kullanılıyor olması, yapılan işlerin niteliği ve bunların karşılık geldiği süreler, davacının evlere temizliğe gittiği iddiaları karşısında çalışmanın tam süreli mi yoksa kısmi süreli mi olduğu konusunun açıklığa kavuşturulmadığı anlaşılmıştır.

Somut olayda, davacı tarafından yapılan işlerin niteliği araştırılarak, apartmanda çöp toplama,merdiven temizliği dışında apartman sakinleri için alışveriş yapma, ekmek ve sair ihtiyaçlarının alımı gibi servis hizmeti verip vermediği belirlenmeli, çalışmanın niteliği ve süresi, kısmi (part time) ya da tam gün olup olmadığını belirlemek için sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip re’sen araştırma kapsamında civar kapıcılar,market,bakkal gibi işyeri sahipleri,

apartmanda uzun süre ikamet edenler arasından davacının hizmetlerini bilebilecek durumdaki kat maliki olmayan sakinlerden de kanaat edinmeye elverişli sayıda tanık dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli, davacının başka evlere veya diğer apartmanlara temizliğe gittiği konusundaki iddia dinlenen bu tanıklara ayrıntılı şekilde açıklattırılmalı, davalı apartman yönetimine ait dava konusu dönemle ilgili gelir-gider ve karar defteri, ödeme belgeleri gibi kayıtlar denetime imkan verecek şekilde dosya içine alınmalı, kısmi süreli çalışma olduğunun anlaşılması halinde;

gerektiğinde uzman bilirkişi görüşü de alınmak suretiyle, davacının kısmi zamanlı çalışma durumunun günlük çalışma saatine göre (4857 sayılı İş Kanununun 63. maddesi gereğince 7.5 saat çalışmanın 1 günlük çalışma hesabı ile) haftalık ve aylık çalışma süresinin kaç gün olduğu açıkça tespit edilmeli, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Mahkemenin, yukarıda belirtilen hususlar gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.