Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2020/6702 K.2020/4741

Davacı vekili, müvekkilinin, ...’a ait ... İnşaat firması tarafından yapılan ... Camisi boya işlerinde 23/05/2015 tarihinde boya yaparken minareden düşerek iş kazası geçirdiğini, hastaneye kaldırıldığını ve acil serviste tedavi gördüğünü, hastane raporu ile bu olayın sabit olduğunu, ilgili şirket tarafından sigorta yapılmadığını ve SGK’ya iş kazası bildiriminin yapılmadığını beyanla müvekkilinin 23/05/2015 tarihinde davalı bu şirkette çalıştığının tespitini ve yatırılmayan primlerin ödenmesini talep etmiştir.

B) Davalıların Cevapları :

Davalı ... İnşaat ... vekili, husumet itirazında bulunmuş, müvekkilinin davacıyı tanımadığını ve işçi olarak istihdam etmediğini, ... Camii minaresinde boya işinin müvekkili olan şirket tarafından yapılmadığını, kurumlardan elde edilecek evrak ve dinlenecek tanık beyanları ile bunun ispatlanacağını, davacı iddialarını kabul etmediğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, müvekkilinin ... camisinde din görevlisi ve aynı zamanda ... Cami Koruma ve Yaşatma Derneğinin başkan yardımcısı olduğunu, müvekkilinin tek bildiğinin davacının, belediye tarafından minarenin boyanması için gönderildiğini, müvekkilinin davacı ile iş görüşmesi yapmadığını, işçi-işveren ilişkisi kurulmadığını belirterek husumet yönüyle dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

... Başkanlığı vekili, Belediye Fen İşleri Müdürlüğü bünyesinde 17/04/2015 tarihinde imzalanan sözleşme ile ... Camisine, ... Yapı Mal. İnş. Ltd. Şt.’ne dış cephe boya işleri ile Kur’an kursu çelik çatı işlerinin yaptırıldığını, ... İnş. ve ...’a ... Camiinde herhangi bir iş yaptırılmadığını beyanla müvekkili aleyhine husumet yöneltilemeyeceğini savunmuştur.

Dahili davalı ... Yapı Malz. Ltd. Şti. adına şirket yetkilisi, husumeti kabul etmediğini, davacıyı istihdam etmediklerini, ... tarafından sözleşme ile ... Camisi işinin yaptırıldığını, işin tamamlandığını ancak sözleşme konusunun, davacının çalıştığı ve kaza geçirdiği minare boyası işini kapsamadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

SGK Başkanlığı vekili, davalı işyerlerinden davacı adına çalışma bildirimi bulunmadığını, bu tür davaların kamu düzenine ilişkin olduğunu ve davanın özel bir duyarlılıkla yürütülmesi gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) İlk Derece Mahkemesinin Gerekçesi ve Kararı :

Mahkemece 24/12/2018 tarihli kararda, Dahili davalı ... Yapı Malzemeleri Ltd. Şti. ve ... Camisi imamı ... aleyhine açılan davanın Husumetten Reddine; Davalı ... (... İnşaat) ve Bayraklı Belediye Başkanlığı aleyhine açılan davanın Kabulüne ve davacının 23/05/2015 tarihinde Bayraklı Belediye Başkanlığı’nın asıl işveren sıfatıyla ve emanet usulü verdiği ... İnşaat ... alt işverenliğinde asgari ücretle 1 gün çalıştığının Tespitine karar verilmiştir.

D) Bölge Adliye Mahkemesinin Kararı :

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından 14/05/2019 tarihli kararda, ilk derece Mahkemesi kararının doğru olduğu değerlendirilmiş, davalı ... İnş. ... vekili, dahili davalı ... vekili ve Fer'i Müdahil SGK Başkanlığı vekiline ait istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince Esastan Reddine karar verilmiştir.

E) Temyiz Talepleri :

Dahili davalı ... Belediye Başkanlığı vekili, müvekkili belediyeye yöneltilen husumeti kabul etmediklerini, buna ilişkin herhangi bir evrakın bulunmadığını, mevcut kararın usule ve yasaya aykırı olduğunu beyanla müvekkili lehine karar verilmisini talep etmiştir.

Davalı ... İnş. ... vekili, hükme dayanak yapılan bilirkişi raporunun hatalı ve eksik olduğunu, sadece bir tanık anlatımıyla yetinilmesinin yanlış olduğunu, davalı müvekkili ile dahili davalı ... şirketi arasında ticari ilişki bulunduğunu, ayrıca ... ile davalı müvekkilinin bazı işlerde birlikte çalıştığını ancak söz konusu iş ilişkisinin hiçbir zaman alt işverenliği içermediğini, iş bu dava konusunda davalı müvekkilinin bir işverenliğinin söz konusu olmadığını beyanla müvekkili lehine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

SGK Başkanlığı vekili, resmi Kurum kayıtlarına dayanmayan kararın usule ve yasaya aykırı olduğunu beyan ederek, davanın reddedilmesi gerektiğini savunmuştur.

F) Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe :

Dava, hizmet akdine tabi sigortalı çalışmasının tespiti talebine ilişkindir.

Dosya kapsamı bilgi ve evraka göre, dava konusu edilen tarihten önce davacı adına farklı iş yerlerinden sigorta bildiriminin bulunduğu, davacı vekilinin ve davalı ... Camii din görevlisi ...'ın beyanlarına göre ... Camisi din görevlisi ve aynı zamanda caminin Koruma ve Yaşatma Derneği Başkan Yardımcısı olan ... ile dernek başkanı ...’ın ...

Fen İşlerine giderek caminin minaresinin boya işleri için talepte bulunduğu, Belediyeden yardım sözü aldıkları, tanık Hakan’ın ifadesine göre davalı ... İnş. ...’un camiye ait dış cephe boya işlerini yapabilecek birini aradığı, tanık tarafından davacı ...’in önerildiği, onların da bunu kabul ettiği, davacının 23/05/2015 Cumartesi günü ...

Camisine giderek ve cami din görevlisi ve caminin Koruma ve Yaşatma Derneği Başkan Yardımcısı ... ile görüştüğü ve işe başladığı, boya yaparken minareden düşerek yaralandığı; ... evrakına göre ... Yapı Malzeme İnş. Ltd. Şti. tarafından ...

Fen İşleri Müdürlüğü'ne Birim Fiyat Teklif Mektubunun sunulduğu, bu teklifin uygun görülerek anılan şirkete yazılan 17/04/2015 tarihli yazı ile şartnamede işin tamamlanması için otuz günlük sürenin verildiği, Belediye ile bu şirket arasında 17/04/2015 tarihli sözleşmenin bulunduğu, sözleşme türünün 4734 sayılı KİK’nun 22/d maddesi ve sözleşme bedelinin 24.810,50TL olarak belirlendiği, sözleşme içeriğinin ...

Camii Dış Cephe Boyanması ve Kur'an Kursuna ait Çelik Çatı Yapım işinin olduğu, davacının iddialarına konu kazanın ise camiye ait minarede boya işinin yapılması esnasında gerçekleştiği, taraflar arasında husumete ve esasa yönelik uyuşmazlık bulunduğu anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda;

1-Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10 ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Aleyhine husumet yöneltilen ... Camii din görevlisi ... vekili, müvekkilinin ... camisinde çalıştığını ve aynı zamanda ... Cami Koruma ve Yaşatma Derneğinin başkan yardımcısı olduğunu savunmaktadır. Bu kapsamda husumetin tespiti için dernek varlığının araştırılması, davalı sıfatının tereddüte yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi, derneğin varlığı halinde dernek üyelerinin tespit edilmesi ve dava konusu hakkında dinlenilmeleri, aksi halde cami cemaatinin bilgisine başvurulması gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi hatalıdır.

2-Her ne kadar davacı vekili, müvekkilinin, davalılara ait iş yerinde çalıştığını iddia etmiş ise de Sosyal Güvenlik Kurumundan celp edilen evraka göre davacının dava dışı “Ardil Mühendislik Bilişim Temizlik İnşaat” unvanlı iş yeri tarafından, talep edilen ayda 22 gün sigorta priminin ödendiği, davaya konu kazanın ise 1 gün sonra, 23/05/2015 Cumartesi günü gerçekleşttiği, davalı şirketler tarafından davacı adına hiç sigorta priminin ödenmediği, böylelikle husumet konusunun çekişmeli olduğu anlaşılmaktadır.

Davanın kamu düzenine ilişkin olduğu gözetilerek dava konusu dönemde davacı adına prim ödemesi yapan dava dışı “Ardil Mühendislik Bilişim Temizlik İnşaat” unvanlı iş yerinde ve yine davalı olarak gösterilen iş yerlerinde, dava konusu dönemde çalışan bordro tanıklarının re’sen seçilerek dinlenilmesi gerekirken buna aykırı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi hatalıdır.

3-Dosyada birden çok davalının bulunduğu ve davalılar arasında husumet itirazlarının mevcut olduğu, işverenlik hususunun çekişmeli olduğu anlaşılmakla, cami minaresindeki boyama işini kimin yaptırdığı ve bunun için boya ile malzemeleri kimin temin ettiğinin herhangi bir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde tespit edilmesi gerekirken, bu hususların yöntemince incelenmemesi hatalı olmuştur.

Davaya konu cami minaresinde yapılan boya işini üstlenenlerin, minarenin boyanması amacıyla boyayı ve malzemeleri temin edenin veya edenlerin tespiti amacıyla, dosyadaki yapım işleri sözleşmeleri, kroki, birim fiyat kalemleri, ataşman hesap – metraj cetvellerini, fatura ve defterlerin incelenmesi için bir inşaat mühendisi ve bir muhasebeci bilirkişiden, bilirkişi raporunun alınması ve dosya kapsamına göre raporun değerlendirilmesi gerekmektedir.

4-Dosyada vekil ile temsil edilmeyen dahili davalı ... İnş. Ltd. Şti. yararına vekalet ücreti verilmesi hatalı olmuştur.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde temyiz talebinde bulunan davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilerek temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebepten dolayı kaldırılmasına, ilk derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

G) SONUÇ: Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının yukarıda yazılı sebeplerden dolayı 6100 sayılı HMK’nın 373/1. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesi'ne, karardan bir örneğin de Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, temyiz harcının istek halinde temyiz eden davalılara iadesine