Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2020/6931 K.2020/4739

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün feri müdahil vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Davacı, 17/03/1988- 01/10/1995 tarihleri arasında davalı işyerinde kesintisiz olarak geçen çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

Mahkemece, “1-Davanın kabulü ile ... TC. Kimlik Numaralı, ... sigorta sicil numaralı, davacı ... davalı işveren, ... 'a ait ... numaralı işyerinde 17/03/1988-06/03/1992 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 1.431gün çalıştığı, 53 günlük çalışmasının Kuruma bildirildiği, 1.378 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediği, dahili davalı işveren, ... DERİ SAN. LTD ŞTİ 'a ait 304457.35 numaralı işyerinde 07/03/1992-30/09/1995 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 1.284 gün çalıştığı ve 1.284 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin TESPİTİNE,” karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 1958 doğumlu olup 17/03/1988 - 1988/1. dönem arasında 53 gün 200240 nolu ... ünvanlı işyerinden bildiriminin bulunduğu, 200240 sicil numaralı işyerinin mahiyetinin deri işleme olduğu, 15/8/1986-01/02/1999 tarihleri arasında kanun kapsamında bulunduğu, ... sicil numaralı ...

Deri San ve Tic Ltd Şti ünvanlı , konusu deri tabaklama işi olan işyerinin ise 07/03/1992-31/8/1997 tarihleri arasında kanun kapsamında bulunduğu, her iki işyerinin adresinin aynı olduğu, ... sicil numaralı işyerinin 1988/1. dönem bordrosuna ulaşılıp diğer dönem bordrolarına kurum kayıtlarında ulaşılamadığının davalı kurumca bildirildiği, 1988/1. dönem bordrosunda davacı dışında 6 çalışan olduğu, ... sicil numaralı işyerinin ise dönem bordrolarının istenmediği, aynı zamanda kısmi dönem bordro tanığı olan davacı tanıklarının dinlendiği,

tanıkların beyanlarında genel olarak davalı işyerinde 7-12 arası çalışan olduğunu, davacının temizlik ve çay işlerini yaptığını beyan ettikleri, aynı zamanda işyeri muhasebecisi olduğunu beyan eden tanık ...’ in davacının davalı ...’ ın kardeşinin eşi olduğunu ve işyeri defter belgelerini kendisinin düzenli olarak tuttuğunu beyan ettiği anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu, niteliği, başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Somut olayda, yeteri kadar bordro ve komşu işyeri tanığı dinlenmeden, davacının davalı işverenin akrabası olduğu iddiası ve işyeri koşullarına göre davacının çalışmasının gerekip gerekmediği değerlendirmeden eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulması hatalı olmuştur.

Yapılacak iş, davalı işverenlere ait ... ve ... sicil numaralı işyerleri dönem bordrolarını istemek, davacının hizmet bildirimi olmayan dönemde sağlık sigortasından yararlandığı iddiası olduğundan 200240 nolu işyerinin dönem bordrolarına ulaşılamadığı takdirde davalı işverenin bu dönemde kuruma işçi çalıştırdığı için prim ödeyip ödemediğini araştırmak, ilgili işyerinin ihtilaflı döneme ilişkin tüm kurum belgelerini istemek, dönem bordrolarında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordrolara ulaşılamadığı ya da bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilemediği,

beyanları ile yetinilmediği takdirde Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek beyanlarına başvurmak, tanık ...’ nin davacı ile davalı ...’ ın akraba olduğuna dair iddiasını nüfus kayıtlarından araştırmak, dönem bordroları geldiğinde işyerinin mahiyeti ( deri işleme ) ve çalışan işçi sayısı itibariyle salt temizlik ve çay işi için ayrı bir işçinin sürekli çalıştırılmasının gerekip gerekmediğini,

yine davacının davalı ...’ ın akrabası olması durumunda davalı ...’ ın davacının çalışmalarını sigortaya bildirmemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu değerlendirmek, işyeri deri işleme işyeri olduğundan çalışanlara periyodik sağlık muayenesi gerekip gerekmediğini araştırmak, gerekiyorsa ilgili sağlık kuruluşundan ihtilaflı dönemdeki tüm sağlık muayene dosyalarını istemek, işyerindeki çalışan işçi sayısına göre sadece muhasebe ile görevli bir işçiye ihtiyaç olup olmadığını araştırmak ve tanık ...’ nin beyanlarını bu doğrultuda dikkate almak suretiyle tüm delilleri birlikte değerlendirerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde,davalı kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.