Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2020/7311 K.2021/8989

Sigortalılık aidiyetinin tespiti ile aylık bağlanması davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine ilişkin hükmün süresi içinde temyizen duruşmalı incelenmesi davalı avukatınca istenilmesi üzerine, dosya incelenerek, işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 24.06.2021 Perşembe günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü duruşmalı temyiz eden davalı adına Av. ... ile davacı adına Av. ... geldiler. Duruşmaya başlanarak, hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek aynı günde Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlerle, temyiz edenin sıfatına, temyiz kapsam ve nedenlerine göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 6.3.2002 gün ve 1/119-135 sayılı kararında da belirtildiği üzere; bozma kararına uyması ile Mahkemenin bozma kararı doğrultusunda işlem yapma yükümlüğü doğar. Bu ilke Usul Kanunun dayandığı ana esaslardan olup kamu düzeni ile ilgilidir. Yargıtay’ın bozma kararına uymuş olan Mahkemenin, bozma gereğince değerlendirme yaparak yeni hükmünü tesis etme zorunluluğu vardır.

Aynı zamanda mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

Kazanılmış haklar Hukuk Devleti kavramının temelini oluşturan en önemli unsurlardandır. Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar Anayasanın 2.maddesinde açıklanan “Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir” hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve kabul edilemez.

Somut olayda Mahkemece uyulmasına karar verilen (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 11.12.2018 tarih ve 2016/18608 E- 2018/9153 K sayılı ilamında mahkemece yapılacak işin davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hak gözetilerek 12.05.2016 tarihli hesap raporundaki verilerin dikkate alınması, bu rapordan sonra yürürlüğe giren asgari ücretteki farkların rapora yansıtılmamak ve bilinen varken farazi duruma göre hesap yapılmayacağı gözetilerek, davacının 01.08.2015 tarihinden itibaren emekliye ayrıldığı gözetilerek, bu tarih pasif devre başlangıç tarihi olarak esas alınarak, hesap yapılması yönünden karar bozulmuştur.

Bozmaya uyan mahkemece hesap bilirkişiden alınan 23.05.2019 tarihli hesap raporunda pasif devre başlangıcının emeklilik aylığının başlangıç tarihi olan 01.08.2015 tarihi olarak esas alınması yerinde olmuş ise de; bozmada açıkça işlemiş devrenin ileri çekilmemesi gerektiğine işaret edilmesine karşın işlemiş devre sonunun 31.12.2016 tarihinden 31.12.2019 tarihine çekilmek suretiyle hesap yapılması usul ve yasaya aykırı olmuştur.

Bu açıklamalar doğrultusunda mahkemece yapılacak iş, uyulan bozma ilamı gereğince davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hakkı gözeterek 12.05.2016 tarihli hesap raporundaki verileri dikkate alıp, bu raporda işlemiş (bilinen) devre sonu olarak esas alınan 31.12.2016 tarihinden sonra yürürlüğe giren asgari ücretteki farkları rapora yansıtmamak ve pasif devre başlangıcı olarak da davacının emeklilik aylığı almaya başladığı 01/08/2015 tarihini esas alıp bu tarihten itibaren asgari geçim indirimini ücrete dahil etmeden asgari ücret üzerinden hesap yaptırmak, alınacak bu hesap raporuyla beraber davacının maddi tazminat alacağı hakkında bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.