Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2020/8356 K.2020/6960

Dava, sigortalılık başlangıç tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı, sigorta başlangıç tarihinin 03.10.1995 olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

II-CEVAP

Davalı vekili hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, kurum işlemlerinde yasa ve mevzuata aykırılık bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Yerel Mahkemece, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 03/10/1995 olduğunun tespiti ile Eliyken Tekstil Tic. Ltd. Şti. iş yerinde 1 gün süreyle hizmet akdine tabi olarak çalıştığının tespitine, davalı şirkete yönelik açılan davanın süresi içinde yenilenmediğinden, açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı Kurum vekili istinaf talebinde, ilk derece mahkemesi kararının hatalı olduğunu, sigortalılığın tespitine yönelik davalarda fiili çalışmanın esas olduğunu, bu nedenle yönetimince araştırılması gerektiğini, ayrıca ilk derece mahkemesince Kurum aleyhine yargılama giderine ve vekalet ücretine hükmedilmesinin de kabul edilemeyeceğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili istinaf dilekçelerinde belirtilen nedenlerle ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi Kararının bozulması gerektiğini beyan etmişlerdir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE ESASIN İNCELEMESİ

Dava, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 03.10.1995 tarihi olduğunun tespitine ilişkindir.

506 sayılı Kanunun 108. maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79/10. maddesi kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

Sigortalılığın tespitinde, yöntemince düzenlenerek yasal hak düşürücü süre içerisinde Kuruma verilen sigortalı işe giriş bildirgesi, ilgilinin işe alındığını gösteren yazılı delil niteliğinde ise de sigortalılığın kabulü açısından tek başına yeterli kabul edilemez ve bu kapsamda çalışma olgusunun da inandırıcı ve yeterli delillerle ispatlanması gerekmektedir. Bu amaçla; sigortalı işe giriş bildirgesinin Kuruma veriliş tarihi, bildirgedeki kimlik bilgilerinin, varsa imza ve fotoğrafın davacıya ait olup olmadığı, davacıya verilen sigorta sicil numarasının hangi yılın serilerinden olup sonraki dönemde gerçekleşen hizmetlerinde kullanılıp kullanılmadığı saptanmalıdır.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece tarafların sunduğu deliller ile yetinilmeyerek, kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmek suretiyle, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Bu amaçla hizmeti ortaya koyabilecek belgeler, varsa Kurum görevlileri tarafından düzenlenen rapor ve tutanaklar getirtilmeli, yine davalı iş yerinde aynı dönemde bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, gerektiğinde aynı çevrede faaliyet yürüten işverenler ve bunların çalıştırdığı kimseler yeniden Kurum ve Kolluk marifetiyle yöntemince belirlenerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle iddianın somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde kanıtlanıp kanıtlanmadığı değerlendirilmelidir. (HGK 29.06.2005 gün ve 2005/21-409- 413, 23.12.2009 gün ve 2009/10-581-619, 10.02.2010 gün ve 2010/10-72-72, 21.09.2011 gün ve 2011/10-527– 552)

Bu yasal düzenleme ve açıklamalar ışığı altında inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacıya ait 03.10.1995 tarihinde işe başladığına dair bildirgede verilen sicil numarasının, 1995 yılında kullanılan seri sicil numaralarından olup olmadığının Kurumdan sorulmadığı; dinlenilen tanıklar ... ve ... Bakan’ın talep dönemi itibari ile hizmetin geçtiği belirtilen işyerinde çalışmalarının olup olmadığının saptanmadığı anlaşılmakla; Mahkemece yapılacak iş, söz konusu bildirgenin hangi yıl serisi olduğunun Kurumdan sorulması öte yandan dinlenilen tanıkların hizmet cetvellerinin Kurumdan istenilmesi, komşu işyeri çalışanları tespit edilip talep döneminde bordroda yer alanların beyanlarına başvurularak çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı kaldırılarak, ilk derece mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.