Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2020/8532 K.2021/8703

Bölge Adliye Mahkemesi :...Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi

Dava, hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, davalı vekili ve fer’i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine,...Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince, istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. ...Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince verilen kararın, fer’i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili, davacının Mart 2013-05/02/2015 tarihleri arasında davalı işveren yanında en son 2.800,00 TL ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacı ile davalı işverenlik arasında hizmet akdi değil vekalet akdi bulunduğunu, davacıya; şirket adına işçi almaya, işten çıkarmaya, ihaleye girmeye, ihale konusuyla ilgili malları satın almaya şeklinde yetkiler verildiğini, davacının işyerinde belli bir mesai saatine tabi olmadığını, işleri görürken ifa yerini ve zamanını serbestçe seçebildiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle, davacı adına davalı işverenlikten Kuruma bildirilen hizmetin bulunmadığını, Kurum kayıtlarında davacının 01/04/2007 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı aldığının görüldüğünü, bu hususun mahkemece nazara alınması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile; davacının 10/10/2013-17/01/2015 tarihleri arasında davalı işyerinde dönemin prime esas taban ücreti ile çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Davacının,...16. Noterliği'nin 10.10.2013 tarihli vekaletnamesi ile davalı tarafından vekil tayin edildiği,...16.Noterliği’nin 10.02.2015 tarihli azilnamesi ile de azlediği, mahkemece dinlenen kayıtlı tanıkların beyanları ve vekaletname içeriğinden davacı ile davalı arasındaki ilişkinin vekalet ilişkisi olmadığı, işçi-işveren ilişkisi olduğunun anlaşıldığı, bu itibarla istinaf taleplerinin yerinde olmadığı gerekçesiyle, davalı vekili ve fer’i müdahil Kurum vekilinin istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Fer’i müdahil Kurum vekili, hizmet akdinin oluşup oluşmadığı, çalışmanın tam gün çalışmayı gerektirip gerektirmediği hususlarının net bir şekilde tespit edilmediğini, ücret ödemesine ilişkin yazılı kayıt bulunmadığını, 01.04.2007 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı alan davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığını belirterek, kararın temyizen bozulmasını istemiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Dosya kapsamından davacının, 01.04.2007 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı aldığı anlaşılmaktadır. Sosyal güvenlik destek primi, yaşlılık aylığı kesilmeksizin yeniden çalışmaya başlayabilmek için ödenmesi gereken primdir.

5510 sayılı Kanunun 30. maddesi 3. fıkrası (a) bendinde; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sonra ilk defa sigortalı olan kişilerden yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra 4'üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi hariç olmak üzere bu Kanuna göre veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesileceği düzenlenmiştir. Bu düzenleme uyarınca, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden sonra ilk defa sigortalı olanlardan yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra çalışmaya başlayanların aylıkları kesilecektir.

Ancak, 5510 sayılı Kanunun "Sosyal güvenlik destek primine ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 14.maddesi ile bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı olanlar hakkında sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümlerin uygulanmasına devam edileceğine dair, amir hüküm getirilmiştir.

5510 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunda ise "Yaşlılık aylığı alanların yeniden çalışmaları" başlıklı 63. maddesinin.

(A) bendinde yaşlılık aylığı almakta iken çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıklarının bu çalışma olgusuna dayalı ve onunla sınırlı olarak kesilmesi gerektiği, (B) bendinde; tekrar sigortalı bir işte çalışma halinde, sigortalı adına sosyal güvenlik destek primi ödenmesi suretiyle, yaşlılık aylığının ödenmesine devam olunacağı hükümlerinin düzenlendiği, söz konusu maddenin son fıkrasında ise, yaşlılık aylığı almakta iken tekrar çalışmaya başlayan sigortalıya, 506 sayılı Kanunun 63. maddesinin (A) ya da (B) bendinden yararlanmak için bir tercih hakkı tanındığı anlaşılmaktadır.

Yukarıdaki yasal düzenleme ve açıklamalar ile ortaya çıkan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulduğunda,somut davada tespiti talep edilen dönemde, davacının sosyal güvenlik destek primine tabi çalışma hakkı bulunduğu sabittir.

Ancak davacının talebinin açık ve belirgin olmadığı anlaşılmakla; mahkemece öncelikle davacının kurumda bulunan tahsis dosyası celp edilerek dava ile ilgili talebi net bir şekilde açıklattırılmalı, isteminin, 506 sayılı Yasa’nın 63/A maddesi kapsamında yaşlılık aylığı kesilerek tüm sigorta kollarına tabi çalışma tespiti mi, yoksa, 63/B kapsamında sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmanın tespiti mi olduğu hususu aydınlatılmalıdır.

Mahkemece yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca yapılacak değerlendirme sonucu hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, fer’i müdahil Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve...Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun reddine dair kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm sair yönler incelenmeksizin bozulmalıdır.