Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2020/9156 K.2021/10964

Dava kuruma bildirilmeyen hizmetlerin ve sigorta primine esas kazançların tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul kısmen reddine dair verilen karara karşı davacı, davalı ... A.Ş. ve fer’i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı şirketler nezdinde Türkiye ve Irak’ta geçen ve kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespitiyle, sigorta primine esas kazançlarının gerçek ücretleri üzerinden tespitini talep ve dava etmiştir.

II- CEVAP

Davalılar ve fer’i müdahil Kurum vekilleri, davacının bildirimlerinin sözleşmelere uygun olarak yapıldığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III- MAHKEME KARARI

A- İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

“Davanın kısmen kabulü ile, davacının 01/01/2014-11/05/2014 tarihleri arasındaki çalışmaları açısından 5510 sayılı Yasanın 10.maddesi kapsamında olmakla sigorta primine esas kazançlarının uzman bilirkişi raporu sonuç bölümü d bendinde de gösterildiği üzere 2014/1. ayında 30 günde 3.989,13 TL, 2014/2. ayında 30 günde 3.909,85 TL, 2014/3. ayında 30 günde 3.832,15 TL, 2014/4. ayında 30 günde 3.706,50 TL, 2014/5. ayında 11 günde 1.332,49 TL olmak üzere toplam 131 gün davalılardan ... İnş.Enj.San ve Tic. A.Ş.'de çalıştığının tespitine, diğer dönemler için sigorta primine esas kazanç talebinin reddine, Kuruma bildirilenler dışında dava konusu edilen dönemler açısından hizmeti bulunmamakla buna yönelik talebin reddine” karar verilmiştir.

B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

“Davacı vekili ile davalı ......A.Ş. vekili ve feri müdahil Kurum vekilinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine” karar verilmiştir.

TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davacı vekili, delillerin toplanmadığı, davalıların hesap özetleriyle e-mail gibi haberleşme kayıtlarının tespit edilmediği, işçilik alacakları dosyasındaki bilirkişi raporunun dikkate alınmadığı, Pol-Net kayıtlarıyla mahkeme kabulünün uyumsuz olduğu, lehe olan somut tanık beyanlarına itibar edilmediği, işçilik alacakları dosyasında Türkiye’de 3.471,90 TL., yurtdışında 8.000,00 USD ücretle çalıştığının belirlendiği, benzer başka bir dosyada beton santral şefinin ücretinin 4.000,00 USD olduğunun kabul edildiği, davacının daha üst pozisyonda çalışmasına rağmen ücretinin 1.700,00 USD olmasının mümkün olmadığı,

Davalılar vekili, davacının önce ... A.Ş. ile yaptığı hizmet sözleşmesine göre 1.500,00 TL. ücretle çalışmaya başladığı ve çalışmalarıyla ücretlerinin kuruma eksiksiz bildirildiği, daha sonra grup şirketlerinden ... A.Ş. çalışanı olarak Irak’a gönderilerek çalıştırıldığı, Irak ile Türkiye arasında sosyal güvenlik anlaşmasının bulunmaması sebebiyle davacı adına sadece kısa vade sigorta kollarına tabi sigorta primi ödenebileceği, davacının talebi halinde isteğe bağlı sigortalı olabileceği, sadece ... A.Ş. yönünden kabul kararı verilmesine rağmen ... A.Ş.’nin de yargılama giderlerinden sorumlu tutulduğu, ayrıca davacıyla ibralaştıkları gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

1- Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Davacı, davalı şirketler nezdinde ...’ta çalıştığını beyan etmiş ancak davacının yurtdışı çıkış ve giriş kayıtları değerlendirilmeksizin karar verilmiştir. Mahkemece davacıya ait yurtdışı çıkış-giriş kayıtları celbedilip, beyanlarının doğru olduğu anlaşılması durumunda Irak’a işveren tarafından gönderildiği ve en az bu tarihten itibaren çalışmaya başladığının kabulü gerekir.

2- Davaya konu dönemde davacının hizmet cetvelinde 30.07.2013 – 09.09.2013 arası .... İnş. Şti. adlı işverenden bildirimlerinin bulunduğu, davacının dava dilekçesinde bu hizmetlere ilişkin gerçek çalışma olmadığı ve iptali yönünde bir talebinin bulunmadığı, her ne kadar bu dönem yönünden mahkeme kabulü yok ise de 1 numaralı bentteki ilkeler çerçevesinde resen yapılacak araştırma ve inceleme neticesinde davalı şirketlerde çalıştığının ortaya çıkabileceği gözetilerek, bu bildirimlerin gerçek olup olmadığı, gerçekte çalıştığı işverenin kim olduğu, iptalinin talep edilip edilmediği davacıdan sorulmalı, iptali isteniyorsa ... şirketinin de davaya katılımının sağlanarak göstereceği delillerin değerlendirilmesi gereğinin gözetilmemiş olması isabetsizdir.

3- Kabule göre de; ... A.Ş.’ne karşı açılan davada bu davalı aleyhinde bir hüküm bulunmaması, ancak aleyhine kurulmuş gibi bu davalının da yargılama giderlerinden sorumlu tutulması isabetsizdir.

O halde, davacı ve davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine dair kararı kaldırılarak ilk derece mahkemesince verilen hüküm hüküm bozulmalıdır.