Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2021/12395 K.2021/16678

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozmaya uyularak ilâmında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalılar Kurum ve... Spor Eğitim ve Sosyal Yardım Vakfı vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun’un 79. maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 86 maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

506 sayılı Kanunun 4. maddesinde ise, “sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler” işveren olarak tanımlanmıştır. ”Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir. Sigortalının taraf olduğu hizmet akdinin alt işverenler tarafından düzenlenmiş olması durumunda, hizmet tespitine yönelik davanın, anılan Yasa'nın 79/10. maddesine göre, sigortalıyı fiilen çalıştıran işverenlere yöneltmesi gerekir.

İnceleme konusu davada; Davacı, 01/08/2006 - 31/07/2012 tarihleri arasında davalı vakıf tarafından işletilen halı sahada çalıştığının tespitini talep ettiği, mahkemece davanın kısmen kabulüne, 01/08/2006-15/07/2008 tarihleri arasında asgari ücretle dahili davalı Dikhan Ayaydın nezdinde, 15/07/2008-31/01/2012 ve 01/05/2012-31/07/2012 tarihleri arasında asgari ücretle davalı Şanlıurfaspor Spor Eğitim ve Sosyal Yardım vakfı nezdinde sigortalı sayılması gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.

Somut dosyada; halı sahanın 15.07.2005 ile 15.07.2008 tarihleri arasında 3 yıllığına davalı işverence dahili davalı Dikhan Ayayadın’a kiraya verildiği, Topçumeydanı Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 08.02.2021 tarihli yazısı ile vakfın yaklaşık iki yıldır halı saha faaliyetinde bulunmadığının bildirildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, vergi dairesi müdürlüğünden gelen yazı ilgi tutulmak suretiyle uyuşmazlık konusu döneme ilişkin başka yoklama fişlerinin olup olmadığı sorulmalı, tapu sicil müdürlüğünden araştırma yapılarak söz konusu halı sahanın mülkiyetinin kime ait olduğu tespit edilmeli, buna göre belediye başkanlığından halı sahaya ve vakfa ilişkin bilgi v e belgeler istenilmeli, vakfın gelir ve giderlerine ilişkin defter kayıtları celp edilerek incelenmeli, 15.07.2008 tarihinden sonra halı sahanın kiraya verilip verilmediği,

kiraya verilmemiş ise bu dönemde nasıl değerlendirildiği araştırılmalı, talep edilen dönemde davalı vakıf yönetiminde bulunan kişilerin tanık olarak beyanı alınmalı, yönetimde bulunduklarına dair kayıtlar celp edilmeli, davalı vakfın Şanlıurfaspor Klubü ile ilgisi araştırılmalı, gerek görülmesi halinde Şanlıurfaspor Klubünün yönetim kadrosunda bulunan kişilerin de konu ile ilgili beyanları alınmalı, bu şekilde halı sahanın kiraya verilmediği dönemde, halı saha ile ilgili tasarrufların, iş ve işlemlerin davalı tarafından yapılıp yapılmadığı tespit edilmeli komşu işyeri tanığı araştırması yapılarak tespit edilecek kişiler dinlenilmeli,

komşu iş yeri olduğunu gösteren çalışma kayıtları, bilgi ve belgeler celp edilmek suretiyle beyanları denetlenmeli, daha önce tanık olarak dinlenen ...'un hizmet cetveli celp edilmeli, re'sen araştırma ilkesi gereğince, dosyada yapılacak araştırma ve inceleme neticesinde ortaya çıkacak delillere göre de araştırma genişletilerek davacının çalışmasının varlığı tereddütsüz bir şekilde tespit edilmelidir.

Diğer yandan davalı ... Spor Eğitim ve Sosyal Yardım Vakfı'nın ünvanının karar başlığında yanlış yazılması yerinde değildir. Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalı Kurum ve davalı ... Spor Eğitim ve Sosyal Yardım Vakfı vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.