Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2021/1283 K.2021/12478

Bölge Adliye Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi No :

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı vekili ve fer’i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı vekili ve fer’i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili, davacının 15.01.2009-04.11.2014 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP

Davalı vekili, davalıya ait iş yerinin teknik servis ve pazarlama ofisi olduğunu, teknik servis bölümünde 5-6 kişinin çalıştığını, iş yerinin küçüklüğü ile yapılan iş ve iş yerinde tüm gün çalışan kişi sayısının azlığı düşünüldüğünde, davacı yanın iddia ettiği şekilde bir çalışma olmasının mümkün olmadığını belirterek, davanın reddini savunmuştur. Davalı Kurum vekili, hak düşürücü süreden davanın reddini istemiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda, davanın kabulü ile; [TCKN] T.C. kimlik nolu davacı ...’ın, ... işyeri sicil sayılı davalı iş yerinde hizmet akdine dayalı olarak ayda 30 gün esası ile 15.01.2009-04.11.2014 tarihleri arasında asgari ücret karşılığı sürekli olarak çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davalı vekili ve fer’i müdahil Kurum vekilinin istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı vekili, mahkemece eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile hüküm kurulduğunu belirterek, kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir. Fer’i müdahil Kurum vekili, mahkemece hükme esas alınan tanık ifadeleri incelendiğinde, davacının tespitini istediği dönemdeki fiili çalışmasına yönelik net bir beyanın bulunmadığını, dosya sübut bulmadan karar verildiğini belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın temyizen bozulmasını istemiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Dava, 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

İnceleme konusu eldeki davada, davacı 15.01.2009-04.11.2014 tarihleri arasında davalı işyerinde kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitini talep etmiş, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de, bu sonuca eksik inceleme ve araştırma ile gidilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacı adına davalı işverenlikçe düzenlenerek Kuruma verilen işe giriş bildirgesinin bulunmadığı, talep edilen dönemde hizmetlerinin bildirilmediği, çakışan sigortalılığın da söz konusu olmadığı, ... işyeri sicil sayılı davalı Karadeniz ... Day. Tük. Mam. Paz. Dağ. Bas. Hiz. ve Rek. San. Tic. A.Ş. unvanlı işyerinin “tanıtım ve satış paz. organizasyon” mahiyetinde 07.03.2002 tarihinde kanun kapsamına alındığı, vergi kayıtlarının getirtildiği, dönem bordrolarının dosya arasına alındığı, bordro tanıkları ve kamu tanıklarının dinlendiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, dosya kapsamında dinlenen bordro tanıkları ve komşu işyeri tanıklarının, davacının çalışmasının varlığına ve süresine ilişkin çelişkili beyanlarda bulundukları ve bu çelişkinin de giderilemediği anlaşıldığından, bu hususta yeniden beyanları alınarak çelişkiler giderilmeli, ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı diğer bordro tanıkları resen tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, tanık beyanları karşılaştırılmalı varsa çelişki giderilmeli, davalı işyerine komşu başka işyeri çalışanları Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle araştırılmalı,

davacının çalışmasına yönelik beyanları alınmalı, çalışmanın varlığı, niteliği, süresi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalı ve davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece yukarıda belirtilen hukuki ve maddi olgular göz önünde bulundurulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalı vekili ve fer’i müdahil Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.