Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2021/3760 K.2022/12215

Asıl ve birleşen davalar, 30.12.2009 tarihinde meydana gelen ... kazasında sürekli iş göremez hale gelen sigortalıya peşin değerli gelir tahsisi nedeniyle oluşan kurum zararının davalılardan 5510 sayılı Yasa gereğince rücuan tazmini istemine ilişkindir. Mahkemece, bozmaya uyularak, ilamında belirtildiği şekilde asıl davanın kısmen kabulüne birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Eldeki davada mahkemece verilen hüküm, Dairemizin bozma ilamı ile “…..... Belediyesi temizlik işleri işyeri sigortalısı olan ve davalının kullandığı çöp kamyonunda çöp toplama işinde çalışan kazalının, kamyonun devrilmesi sonucunda altında kalarak yaralanması şeklinde meydana gelen iş kazasında mahkemece, olayın trafik kazası niteliği yanında iş kazası niteliğinde bulunduğu hususu da gözetilerek,

iş güvenliği uzmanlarından oluşan bir heyetten, olayın meydana gelmesi üzerinde dava dışı Belediyenin de kusurunun varlığının irdelenmesi ile usulüne uygun şekilde bir rapor aldırılması ile sonucuna göre kusurun varlığı halinde gerçek zarar tavan hesabı yapıldıktan sonra Kurum alacağının 5510 sayılı Yasanın 21’inci maddesine uygun şekilde belirlenmesi ile sonucuna göre bir karar verilmesi” gereğine işaret edilerek yeni bir değerlendirme yapmak üzere bozulmuştur.

Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK)

Eldeki davada ise bozmaya uyulmuş ise de, bozma kararının yerine geldiğinden bahsedilmesi olanaksız olup, bozma öncesinde alınan rapor ile aynı içerik ve nitelikte değerlendirmeler içeren yeni rapora dayalı karar verilmemeli, davalı işverenin kusur nedenlerini açıklıkla ortaya koyan somut verilere dayalı şekilde ve ceza davasında kesinleşen maddi olguların dikkate alındığı ve tazminat dosyası da dikkate alınarak,

davalılardan Belediyenin bakım kusuru olup olmadığı hususunun kazaya karışan kamyonun periyodik bakım ve muayene belgelerinin irdelenerek ve kaza tespit tutanağı ile ceza davasındaki ifadeler yeniden irdelenmek suretiyle belirlenmesi gereği ile rutin çalışma ortamında çöp toplama görevlilerinin aracın arka kısmında durmalarının zorunlu olup olmadığı hususunun da irdelenmesi ve oluşacak sonuca göre davalıların kusur oran ve aidiyetlerinin belirlenmesi gereğinin gözetilmemesi isabetsizdir.

Mahkemenin, bu maddi ve hukuki olguları dikkate almaksızın yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar vermiş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.