Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2021/4200 K.2021/10140

Dava, yersiz ödenen aylıkların istirdadı için yapılan icra takibine vaki itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir. Mahkemece, uyulan bozma ilamı sonrası, davanın reddine karar verilmiştir. Hükmün, davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Mahkemece bozma ilamı sonrası verilen kararda; “davalı ...’un 01.11.2011 tarihinden başlamak kaydıyla bağlanan yaşlılık aylığının bağlandığı tarih itibariyle iptal edilmesine ilişkin işlemlerinin tamamen kurum hatasından kaynaklandığı anlaşıldığından,

yersiz ödenen yaşlılık aylıklarını 5510 sayılı Kanunun 96. maddesinin 1. fıkrasını b bendi gereğince kurumca hatalı işlemin davalıya tebliğ edildiği 04.02.2014 tarihinden itibaren 24 ay içinde 04.02.2016 tarihinde kadar ödendiği takdirde faizsiz, 24 aylık süresinin tamamlandığı 04.02.2016 tarihinden sonra yapılacak ödemelerin, bu sürenin dolduğu 04.02.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödemesi gerektiği, davalı ...’a 5510 sayılı Kanunun 96. maddesinin 1. fıkrasını b bendi gereğince 01.11.2011-27.01.2014 tarihleri arasında yersiz ödenen yaşlılık aylıklarının borç çıkartılması gereken tutarın 16.308,89 TL olduğu,

davalı ... vekilinin ... 3. İcra Dairesinin 2014/2401 Esas sayılı dosyasında borca yaptığı itirazın haklı olduğu kanaatine varıldığı belirtilerek, davanın reddine” karar verilmişse de, bozma gereği olarak işaret edilen hususlarda irdeleme yapılmaksızın eksik ve yanılgılı değerlendirme sonucu hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Konuya ilişkin olarak, 5510 sayılı Yasanın 96. maddesi, “Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;

a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,

b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır…” hükmünü içermektedir.

5510 sayılı Yasanın 96. maddesi ile 506 Yasada yer almayan yeni bir düzenleme getirilmiş, sebepsiz zenginleşmenin iyi niyetle veya kötü niyetle gerçekleşmesine bağlı olarak istirdadı mümkün ödeme miktarları belirlenmiştir. Kapsam belirlendikten sonra, ilgilinin Kurumdan alacağı yoksa geri alma işleminin genel hükümlere göre yapılacağı öngörülmüştür. 5510 sayılı Yasanın geçici maddelerinde ise, yersiz ödemelerin tahsili konusunda önceki hükümlerin uygulanması gereğini öngören herhangi bir kural yer almamaktadır. Kurumun istirdadını isteyeceği yersiz ödemenin kapsamını belirlemedeki irade serbestisi de, 5510 sayılı Yasanın 96. maddesi hükmünün, Kurumun yersiz ödemeden kaynaklanan alacakları konusunda süren uyuşmazlıklara uygulanması gereğini doğurmaktadır.

Dairemizin bir önceki, 10.03.2020 günlü bozma ilamında da belirtildiği üzere; davalının 26/10/2011 tarihinde, yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunduğunda, 01/02/2001-26/10/2011 tahsis talebi tarihi arasında 10 yıl 8 ay 25 gün sigortalılığının bulunduğu halde, aynı isim ve soyadını taşıyan diğer Bağ nolu ...'a ait 01/09/1981-13/08/1997 tarihleri arasındaki 15 yıl 11 ay 5 gün olmak üzere toplam 5735 günlük zorunlu Bağ-Kur hizmeti de katılarak, kendisine 01/11/2011 tarihinden başlamak üzere 12/2195520 tahsis sayısı ile yaşlılık aylığı bağlandığı ve 28/12/2013 tarihine kadar ödendiği,

hususları göz önüne alındığında, Mahkemece yersiz aylık ödemeleri yönünden, 5510 sayılı Yasanın 96. maddesinin a ve b bentlerine göre, irdeleme yapılıp sonucuna göre karar verilmesi gereğine işaret edilmiş olmakla, Mahkemece, eldeki itirazın iptali davasına konu uyuşmazlık yönünden, bozma kapsamında belirtilen maddi ve hukuki olgular çerçevesinde, irdeleme yapılmasızın, iş bu davada Kurumun hatalı işlemi olduğundan bahisle davalının itirazının haklı olduğu gerekeçesiyle davanın reddine yönelik karar hükmü isabetsiz bulunmuştur.

O halde, davacı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.