Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2021/4267 K.2021/13625

Bölge Adliye Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi No : 2021/473-2021/636

İlk Derece Mahkemesi : Afyonkarahisar 1. İş Mahkemesi

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince verilen kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı, 10.09.2007 ile 20.06.2015 tarihleri arası davalı ... Bakanlığına bağlı Hacıbeyli İlköğretim Okulu’nda hizmet akdi ile çalıştığının tespitini istemiştir.

II-CEVAP

Davalı ... vekili, davacının sadece 14.04.2014 ile 30.06.2014 arası yapılan sözleşme gereği çalıştığını, okulda temizliğin öğretmenler ve dönüşümlü olarak velilerce yapıldığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir. Feri Müdahil SGK Başkanlığı vekili, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun açılan davanın reddini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, dinlenen tanıkların örf ve adet gereği tüm köy halkının okulun temizliği ve ısınması konusunda sıra ile okulun ihtiyaçlarını giderdikleri, davacının düzenli çalışması konusunda beyanlarının olmadığı ve bu konuda bir delil bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davacı vekili, tanık beyanlarının çelişkili olduğunu, mahkemece yeterli inceleme yapılmadan karar verildiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın Yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir.

Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Somut olayda, mahkemece dinlenen muhtar ve azalar ile okul aile birliği üyelerinin büyük çoğunluğunun davacının köyün ilkokulunda çalıştığına şahit olmadıklarını, köy okulunda çocuğu okuyan ailelerin nöbetleşe okulun temizliğini yaptığını beyan ettikleri, ancak bir kısım okul aile birliği üyelerinin ve köy bakkalı olduğunu ifade eden davacı tanığının okulun kaloriferini hademelerin yaktığı, davacının da bir dönem kalorifer yaktığını, okulda temizlik yaptığını belirttiği, buna göre tanık beyanları arasında okulda kalorifer yakılması, temizlik işlerinin yapılması konusunda görevli personel çalışıp çalışmadığına dair çelişki bulunduğu,

mahkemece dinlenen okulda görevli öğretmenlerin 2012 yılı ve sonrasında okulda görev yapmaları nedeniyle tespiti istenen dönemin tamamına tanıklık etmedikleri, okulun büyüklüğü, ısınma şekli konusunda yapılan araştırmanın yeterli olmadığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece, 2007 ile 2015 yılları arası okulda görev yapmış tüm öğretmenler tespit edilerek, davacının okuldaki çalışmalarının niteliği, süresi konusunda beyanları alınmalı, köyde ilgili dönemde çocuğu okuyan diğer velilerden tespit edilecek kişiler, okulda temizlik ve kalorifer işine bakan görevli olup olmadığı yönünde dinlenmeli, okul aile birliği karar defteri ve okul gider defteri getirtilerek,

davacıya temizlik hizmeti kapsamında ödeme yapılıp yapılmadığı araştırılmalı, davacının 14.04.2014-30.06.2014 tarihleri arasında hizmetinin bildirildiği Saydam Temizlik Ltd.Şti den ihale dosyası ve temizlik hizmet alımına ilişkin sözleşme örneği getirtilerek, okulun temizlik işinin hangi dönemde ilgili şirkete verildiği araştırılmalı, gerekirse keşif yapılarak okulun büyüklüğü, tespiti istenen tarih aralığında ısınmanın nasıl sağlandığı,

öğretmenler veya veliler tarafından gerçekleştirilmesinin mümkün olup olmadığı belirlenmeli, toplanacak delillere göre davacının okulda hizmet akdi ile çalıştığı kanısına varılırsa, bu defa çalışmasının kısmi süreli mi yoksa tam süreli mi olduğu araştırılmalı, kısmi süreli çalışma olduğunun anlaşılması halinde, gerektiğinde uzman bilirkişi görüşü de alınmak suretiyle, hükme konu dönem içinde bir günde kaç saat çalışmış olabileceği, giderek haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli ve yedi buçuk saat çalışma bir günlük çalışma hesabı ile kaç iş gününe karşılık olduğu hususu saptanarak uyuşmazlık konusu husus,

hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.