Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2021/5056 K.2021/15476

Bölge Adliye Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi

Dava, ilk tahsis talep tarihi olan ...tarihi itibariyle aylık bağlanması gerektiğine aksi kanaat halinde yurda kesin dönüş tarihi olan 31.03.2019 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın ortadan kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi kararının davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili; davacının yaşlılık aylığı almaya hak kazandığı tarihin ilk talep tarihi olan ... olarak kabulü ile ilk aylığın yattığı tarihe kadar yatırılmayan tüm aylıkların, yasal faiziyle birlikte ödenmesine aksi kanaat halinde yaşlılık aylığı almaya hak kazandığı tarihin yurda kesin dönüş tarihi olan ...olarak kabulü ile ilk aylığın yattığı tarihe kadar yatırılmayan tüm aylıkların, yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II-CEVAP

Davalı Kurum vekili, ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davanın kabulü ile; davacının, yurda kesin dönüş yaptığı ... tarihi itibariyle yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespitine, davacının aylık almaya hak kazandığı tarihin 31.03.2019 tarihi olduğu gözetilerek davacıya ödenmesi gereken ancak davalı kurumca hiç ödenmeyen yaşlılık aylıklarının hak ediş tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesi, “...tarihli tahsis istemine göre yaşlılık aylığı bağlanma isteminin, davacının tahsis talep tarihinde İsviçre ülkesinde çalışmaya dayalı olmayan prim ödeme süresi bulunduğundan yurda kesin dönüş şartının gerçekleşmediği ve bu nedenle yaşlılık aylığına hak kazanamadığı; davacının terditli diğer istemi yönünden ...tarihi itibariyle tahsis istemi bulunmadığından, yaşlılık aylığına hak kazanamadığı, davacının ...tarihli tahsis istemine istinaden Kurum tarafından yaşlılık aylığı bağlanmasına dair işlemin yerinde olduğu;

kabule göre ise, terditli istemlerden ...tarihine göre yaşlılık aylığı bağlanması istemi yönünden davanın reddine karar verildiği gözetilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerektiği gözardı edilerek davanın kabulüne karar verilmiş olması; kabul edilen terditli istem yönünden ise, yaşlılık aylığının, tahsis talep tarihini takip eden aybaşından itibaren bağlanması gerektiği ve süresinde ödenmeyen yaşlılık aylıkları nedeniyle, Kurum'a tanınan 5510 sayılı Yasa'nın 42. maddesinde yazılı üç aylık işlem süresinin varlığı karşısında.

Kurum'un, yaşlılık aylığı tahsis tarihini takip eden 3 aylık sürenin sonundan itibaren faiz alacağı ile sorumlu tutulması gerektiği değerlendirilmeden karar verilmesi isabetsiz olup, belirtilen hatanın giderilmesi ise, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği” gerekçesiyle davalı SGK Başkanlığı vekilinin istinaf talebinin kabulüyle; ...

İş Mahkemesi'nin, ... tarihli, ...sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, davanın reddine karar vermiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davacı vekili, davacının ilk tahsis talebi hakkında bir karar verilmeden ve henüz reddedilmeden önce ... Nüfus İdaresi'nin tanzim ettiği "İkamet Kaydı Sildirme Belgesi"ne göre 31/03/2019 itibariyle ...'den ikamet kaydını sildirdiğini miş ve yurda kesin dönüş şartını yerine getirdiğini, ...'deki çalışmalarının sona erdiği, herhangi bir şekilde sosyal sigorta ödeneği, sosyal yardım ödeneği veyahut işsizlik sigortası yardımı almadığı ortada olmasına rağmen kesin dönüş olgusu usul ve yasaya uygun olarak irdelenmemiş olduğunu belirterek temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Dosya içindeki bilgi ve belgelerden davacının, yurt içinde ... tarihleri arasında olmak üzere toplam 20 gün 4/1-a kapsamında hizmetinin bulunduğu, ...tarihli borçlanma talebine istinaden ...arası 5375 gün için 3201 sayılı yasa kapsamında borç tahakkuku yapıldığı, borcun süresinde 06/12/2018 tarihinde Kurum hesabına yatırıldığı, davacının 09/01/2019 tarihli tahsis talebinin “4 kodu ile hizmetinin bildirildiği, yurda kesin dönüş şartını yerine getirmediği” gerekçesiyle Kurumca reddedildiği anlaşılmıştır.

7247 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3 üncü maddesi ile 3201 sayılı Yurtdışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanunun 6 ncı maddesine; "(C) Yurt dışında zorunlu sigortalılığa tabi olsalar dahi kısa süreli olarak adlandırılan işlerde çalışanların aylıkları bu madde kapsamında değerlendirilmez ve kesilmez. Bu maddede geçen kısa süreli çalışmaya tabi işler yönetmelikle belirlenir." hükmü eklenmiş ve eklenen bu hüküm 26/6/2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde, "...yurt dışında bulunan vatandaşlarımızın, zorunlu sigorta kapsamında olmakla birlikte sigorta primi ödemesinden muaf olacak şekilde kısa süreli çalışabildiği ve bu çalışmaların da hizmet belgelerinde gösterildiği, yapılan düzenleme ile bu kapsamda çalışan vatandaşlarımıza aylık bağlanabilmesi, aylık alanların ise aylıkları kesilmeksizin ödenmesine devam edilmesinin amaçlandığı,..." belirtilmiştir.

6/11/2020 tarihli ve 31296 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3 üncü ve 12 nci maddeleri ile 6/11/2008 tarihli ve 27046 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin;

- 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine “bulunanların” ibaresinden sonra gelmek üzere “kısa süreli çalışmaya tabi işler hariç olmak üzere” ibaresi eklenmiş, kısa süreli çalışmaya tabi işler ise aynı fıkraya eklenen (k) bendi ile "Yurtdışında zorunlu sigortalılığa tabi olsalar dahi, ülkemiz dış temsilciliklerince veya sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ülke sigorta kurumlarınca düzenlenmiş hizmet belgesinde kayıtlı olan ve ilgili ülke mevzuatına göre elde edilen kazanç üzerinden çalışandan zorunlu sigorta prim kesintisi yapılmadığı bildirilen süreleri" şeklinde tanımlanmış,

- 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “herhangi bir ülkede” ibaresi “yurtdışında kısa süreli çalışmaya tabi işler hariç olmak üzere” şeklinde değiştirilmiştir.

Somut olayda; 09/01/2019 tarihinde yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunan davacının dosya içine alınan yurtdışı hizmet cetvelinde “4” kodunda prim ödemesinin bulunduğu, “4” kodunda yapılan prim ödemeleri bakımından yukarıda yazılı mevzuat ve madde gerekçesi kapsamında değerlendirme yapılıp sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi’nce verilen karar bozulmalıdır.