Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2021/5215 K.2021/14627

Bölge Adliye Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi

Dava, hizmet tespiti ve sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti istemlerine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili; davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 10.04.1986 olduğunun tespitiyle, davacının 10.04.1986’dan, hizmet cetvelinde ilk sigorta girişinin başladığı (01.08.1987) tarihine kadar davalı yanında çalışmasına rağmen kuruma bildirilmeyen çalışmaların tespitini talep etmiş, davacının ...’te vefatı üzerine geriye kalan tek mirasçısı olan oğlu Oğuz Karakuş mirasçı sıfatıyla davaya devam etmiştir.

II- CEVAP

Davalı ... cevap dilekçesi vermemiş ancak ... tarihli ön inceleme duruşmasına katılarak davacının kendi yanında temizlikçi ve getir-götür işlerini yapan yardımcı eleman olarak çalıştığını ancak çalışma tarihlerini tam olarak hatırlamadığını beyan etmiş, Davalı Kurum vekili, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, işe giriş bildirgesinin varlığının çalışmanın ispatı olamayacağını, hizmet tespitine ilişkin talebin yasal ve hukuksal tüm incelemeler sonucunda değerlendirilmesi, kurum kayıtlarının aksinin eşdeğer nitelikte resmi belgelerle kanıtlanması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III- MAHKEME KARARI

A- İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

“ispatlanamayan davanın reddine” karar verilmiştir.

B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

“... 1. İş Mahkemesi'nin ... tarihli, ... Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Yasanın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine” karar verilmiştir.

TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davacı vekili, vefat eden davacının çalışmasını davalı asil ile tanıkların doğruladığı, davanın kabulüne ve sigortalılık başlangıç tarihinin 10.04.1986 olduğunun tespitine karar verilmesi gerektiği gerekçeleriyle temyiz yoluna başvurmuş ve kararın bozulmasını talep etmiştir.

IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Öte yandan 506 sayılı Kanunun 108. maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan davalar da aynı Kanunun 79/10 maddesi kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

Somut olayda, davalı tarafından kuruma verilen işe giriş bildirgesinde davacının işe başlama tarihinin ... olarak bildirildiği ve davacının aynı zamanda sigortalılık başlangıç tarihinin tespitini de talep etmesi karşısında; sigorta sicil numarasının hangi yıl serilerinden olduğu kurumdan sorulmalı, çalışmanın işveren ve tanıklar tarafından da doğrulanması karşısında en az 1 günlük çalışmanın bulunabileceği değerlendirilmeli, davalı işveren isticvap edilerek ... tarihli celsedeki beyanları açıklattırılmalı, çalışmanın kapsam ve süresiyle ilgili somut beyanları alınmalı, tüm deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.