Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2021/7506 K.2021/15477

Dava, sigortalılıkları iptal edilen sigortalılar için ödenmiş olan primlerin iadesi istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, davanın reddine dair verilen karara karşı, davacılar vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesince davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi kararının davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacılar vekili, davacıların yarı yarıya ortağı oldukları ... Meşruşat İnş. Teks. Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nde bildirimi bulunan 17 çalışanın denetmen raporu ile sigortalılık sürelerinin iptal edildiğini, kurumca iptal edilen kişilere ilişkin sigorta primlerinin davacılar tarafından ödendiğini, davacıların kusuru olmadığından ödemenin de yersiz olduğunu, kurum işleminin yerinde olmadığını beyanla, şimdilik 2.000,00 TL'nin primlerin yatırıldığı ayı takip eden ay başından yasal faiziyle davalı kurumdan tahsilini istemiştir.

II-CEVAP

Davalı Kurum vekili, davanın reddini istemiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, “sahte olduğu gerekçesiyle iptal edilen kişiler için kuruma ödenen primlerin iadesinin mümkün olmadığı” gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesi, “dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı” gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davacılar vekili, davacıların art niyetli olmadığı, hukuka aykırı bir amaçla hareket etmediklerinin savcılık takipsizlik kararıyla ispat olunduğunu, yanlış ve yersiz ödenen primlerin ödenmesi haline istisna tutulan Borçlar Kanunu m.65 şartlarının davacılar yönünden oluşmadığını, muhasebecilerinin davacıların bilgisi dışında yaptığı diğer sigortalıların primlerinin iptal edilmesinin yanında davacıların da iptal edilmiş olmasının akla ve mantığa da uymadığını belirterek temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

6100 sayılı HMK 119/1-e maddesi gereğince davacının, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini bildirmek, 194 maddesi gereğince de taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırma yükümlülüğü vardır. Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.

Bir davada soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.

Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda da geçerlidir.

HMK 31 maddesi gereğince, hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim, HMK 31 maddesi ve 119/1-e maddesi gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir.

Bu nedenle mahkemece öncelikle davacılara tam olarak talepleri açıklattırılmalı, 16/01/2017 tarih 2017/RS/2 sayılı denetmen raporu ile dava dışı ... sicil nolu ... Mef.İnş.Teks.San.Tic.Ltd.Şti. işyerinden 2011/01 döneminden sonra bildirimi bulunan davacılar ... ve ... dahil olmak üzere toplam 17 kişinin bildirimlerinin iptal edilmesi karşısında, davacıların isteminin, kendi sigortalılıklarının iptal edilmesi nedeniyle sigortalı hissesi mi yoksa ortağı oldukları şirket sigortalılarının bildirimlerinin iptali nedeniyle şirketin ödediği işveren hissesi mi olduğu hususu açıklattırılmalı, bu açıklamadan sonra şirket tüzel kişiliğinin devam edip etmediği tespit edilmek suretiyle, usulüne uygun şekilde taraf teşkili sağlanıp sağlanmadığı denetlenmeli, sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacılar vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.