Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2021/9971 K.2021/14216

Dava, Kurum işleminin iptaliyle iptal edilen sigortalılık sürelerinin fiili ve gerçek olduğunun ve yaşlılık aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemlerine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul, kısmen reddine dair verilen karara karşı davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 01.08.2013 - 16.04.2015 tarihleri arasında 1108979.07 sicil numaralı işyerindeki hizmetinin fiili ve gerçek olduğunun tespitiyle bağlanan yaşlılık aylığının iptali ve ödenen aylıkların iadesine ilişkin kurum işleminin iptali ve yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II- CEVAP

Davalı Kurum vekili haksız ve yersiz açılan yasal dayanaktan yoksun olan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III- MAHKEME KARARI

A- İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

“Davanın kısmen kabulü ile; Davacının 30.12.2011-18.01.2012 tarihleri arasında 20 gün, 08.08.2012-31.08.2012 tarihleri arasında 24 gün olmak üzere toplam 44 gün hizmet akdine tabi olarak çalıştığının tespitine, Fazlaya ilişkin taleplerin reddine” karar verilmiştir.

B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

“Davacı ve davalı Kurum vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine” karar verilmiştir.

TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davacı vekili, davacının çalışmalarının gerçek olduğu, şirketin adresini değiştirmesi ve bunu beyan etmemesi üzerine adreste bulunamamasının külfetinin kendilerine yüklenemeyeceği, resen araştırma ilkesine aykırı olarak mahkemece eksik araştırma ve incelemeyle karar verildiği gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmiştir.

IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Davacı, fiili olmadığı gerekçesiyle iptal edilen hizmetlerinin fiili ve gerçek olduğunun tespitini talep etmiş olup, bu tür davalar hizmet tespiti talebini de içerdiğinden hizmet tespiti davalarında uygulanan yasa ve usullere göre araştırma ve inceleme yapılması gerekir.

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Kurum denetmen raporuna istinaden davacının 30.12.2011 – 18.01.2012 ve 08.08.2012 – 30.06.2013 tarihleri arasındaki hizmetleri iptal edilmiş ve İlk Derece Mahkemesince de toplanan delillerle davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmişse de verilen karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Hizmet tespiti davalarının kamusal yönü dikkate alınarak taraflar tarafından bildirilen delillerle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma ilkesi gereğince gerekli araştırma ve incelemeler yapılmalıdır.

Mahkemece, öncelikle davacıya çalışma yeri, şekli, biçimi, süresi açıklattırılmalı, inşaatlarda hangi işveren yanında hangi faaliyet alanında hangi işte çalıştığı sorulmalı, davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan, aynı işyerinde çalıştıkları belirlenen bordro tanıkları resen belirlenerek kanaat oluşturmaya yetecek kadarı dinlenmeli, çalışılan işyeri başka bir işverene aitse bu işverene de yöntemince husumet yöneltilip savunma ve dilleri sorulmalı, fiili çalışma olgusu hiçbir kuşkuya ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenip elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacı ve davalı Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.