Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/10008 K.2023/2851

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı, davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Karar, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin ... – İzmir asfaltında faaliyet gösteren ... Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin çeltik fabrikasında 01.06.1994 tarihinde çalışmaya başladığını, anılan işyerinin ... Üzüm ve Çeltik İşletmeleri San. A.Ş.’ye devredildiğini 2008 yılında da işyerinin ... Tarım A.Ş.‘ye devredildiğini, işyerinde çalışan işçilerin çalışmaları ise ara verilmeksizin devam ettiğini, müvekkilinin 14.04.2012 tarihinde iş akdinin haksız fesih edilmesine kadar aralıksız çalıştığını beyan ederek, 01.06.1994 – 14.04.2012 tarihleri arasındaki çalışmalarında bildirilmeyen sürelerin tespitine karar verilmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... San. ve Tic. A.Ş.’nin vekili; müvekkili şirketin cebri icra satışı ile fabrikayı satın aldığını, bir işletmenin devredilmesi veya devralınmasının söz konusu olmadığını, davacının 29.08.2008 tarihinde işe başladığını, çalıştığı dönemin sigortasının tam ve eksiksiz gösterildiğini, önceki işverenlerin eksik bildirimlerinden sorumluluğunun bulunmadığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı SGK Başkanlığı vekili; Kurum kayıtlarının aksinin yazılı delillerle ispat edilebileceğini, salt tanık beyanları ile ispatın HUMK ve Yargıtay Kararlarına göre mümkün olmadığını, kamu düzenine ilişkin davanın Yargıtay içtihatları kapsamında araştırılması gerektiğini, ücret olgusunun yazılı delille ispat edilmesi gerektiğini, davacının çalışmalarını hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ispatlanması gerektiğini, beyan ederek, davanın reddi gereğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 1-Davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 45.01.1994.00948 sigorta sicil numaralı davacı ...’ın. 1-Davalı ... Gıda San. ve Tic.

A.Ş.’ye ait 49395.45 sicil numaralı işyerinde 10.09.1994 tarihiyle işe başladığı ve aralıklı olarak 06.05.2001 tarihine kadar toplam 2223 gün çalıştığı, 869 gününün Kuruma bildirimi yapıldığı, 1354 gününün bildirimi yapılmadığı, bildirimi yapılmayan günlerde o günlerin asgari ücretini aldığı, 10.09.1994 tarihi öncesi çalışma iddiasının yerinde olmadığı, 2-Davalı ...

Üzüm ve Çeltik İşletmeleri A.Ş.’ye ait 1053044.45 sicil numaralı işyerinde 07.05.2001 tarihiyle işe başladığı ve aralıklı olarak 09.01.2008 tarihine kadar toplam 2316 gün çalıştığı, 1228 gününün Kuruma bildirimi yapıldığı, 1088 gününün ise yapılmadığı, bildirimi yapılmayan günlerde o günlerin asgari ücretini aldığı, 3-Davalı ...’a ait 1090187.45 sicil numaralı işyerinde 10.01.2008 tarihiyle işe başladığı ve 28.08.2008 tarihine kadar toplam 229 gün çalıştığı, 134 gününün Kuruma bildirimi yapıldığı, 95 gününün ise bildirimi yapılmadığı, bildirimi yapılmayan günlerde o günlerin asgari ücretini aldığı, 4-Davalı ...

San. Tic. A.Ş.’ye ait 1094191.45 sicil numaralı işyerinde 29.08.2008 tarihiyle işe başladığı ve 14.04.2012 talep tarihine kadar toplam 1273 gün çalıştığı, 1255 günün Kuruma bildirimi yapıldığı, 18 gününün ise bildirimi yapılmadığı, bildirimi yapılmayan günlerde o günlerin asgari ücretini aldığının tespitine,” karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili, Yerel Mahkeme tarafından tespit edilen hizmet sürelerine ilişkin istinaf istemlerinin bulunmadığını, ancak dava tarihi itibariyle SGK Başkanlığının davalı sıfatı bulunduğundan, yargılama giderleri ve vekalet ücretinden tüm davalılarla birlikte teselsül hükümlerine göre sorumluluğu bulunduğunu, davalı sıfatı bulunmasına rağmen SGK Başkanlığı aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin yasal zorunluluk bulunduğunu beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

2.İstinaf kanun yoluna başvuran davalı SGK Başkanlığı vekili, Kurum kayıtlarına dayalı hüküm kurulması gerekirken sadece tanık beyanlarına dayalı eksik inceleme sonucu hüküm kurulduğunu beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ... davalı Kurum vekillerinin istinaf başvurularının 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf başvuru sebepleri ile aynı doğrultuda kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi.

2.Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme 1.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

2. Eldeki davada mahkeme kararı eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Davacının davalılara ait işyerinde aşçı başı olarak çalıştığı, bu dönem içerisinde, 2004/ 7 . ay ile 2006 / 3 . ay arasında 2 kod ile ücretsiz izin, 2011 / 11 ile 2012 /1 arasında 1 kod ile istirahat, 2007 / 10 ile 2008 / 9 arasındaki 7 kod ile tarihlerde puantaj kaydı ile eksik gün bildirimi yapıldığı; Mahkemece bu hususların dayanağı bilgi ve belgeler getirtilmeden, dayanakları araştırılmaksızın karar verilmesi hatalıdır. Bu kapsamda, bildirimlerin eksiklik nedeninin Kuruma gerekçelendirilmesi söz konusu ve buna ilişkin bilgi ve dayanak belgeler sunulmuş ise aksi için yalnızca tanık beyanları ile yetinilmemeli, belgelere dayanak nedenlerinin sıhhati araştırılarak karar verilmesi gerektiği nazara alınmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,