Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/10145 K.2022/14442

Dava, davacının davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkeme, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi (kapatılan) ilamına uyarak hükümde belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır.

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Eldeki dava dosyasında, davacının 01.02.2004-30.07.2004 ve 01.09.2006-01.04.2007 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarının tespiti isteminde bulunduğu, davacının 10.07.2004-09.08.2004 tarihleri arası ile 01.04.2007-17.05.2010 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen hizmetlerinin Kuruma bildirildiği, Mahkemece Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin bozma ilamına karşı uyma kararı verilmek suretiyle yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulü ile davacının 01.09.2006 - 31.01.2007 tarihleri arasında ... sicil numaralı ...

Tic. Ltd. Şti unvanlı işyerinde. 01.09.2006 - 31.12.2006 tarihleri arasında 120 gün ve günlük 17,70 TL kazançla, 01.01.2007 - 31.03.2007 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 18,75 TL kazançla olmak üzere 210 gün çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine şeklinde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda, Mahkemece davacının 01.09.2006-31.03.2007 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarının kabulü ile yazılı şekilde sonuca gidilmiş ise de davacının 01.04.2007 tarihi öncesi davalı işyerinde çalışmaya başladığı dosya kapsamından anlaşılamamaktadır. Davacının bu tarihten önce de davalı işyerinde çalışıp çalışmadığının, çalışmış ise işe başladığı tarihin tereddütsüz olarak belirlenmesi gerekmektedir.

Mahkemece yapılması gereken iş; ihtilaf konusu dönem içerisinde beyanına başvurulmayan diğer bordrolu tanıklar tespit edilerek ifadelerine başvurulmalı, tanıkların adreslerine ulaşılmaması, beyanlarının yetersiz kalması halinde zabıta marifeti ile davalının işyerlerine komşu işyeri sahipleri ile komşu işyerlerindeki çalışmaları kayıtlara geçmiş çalışanlar tespit edilerek tanık sıfatıyla bu kişilerin çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarına başvurulmalı, davacıdan varsa fiilen çalıştığına dair delillerini sunması istenip toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.