Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/10373 K.2022/13323

Dava, hizmet tespiti ile sigorta primine esas kazancın tespiti istemlerine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince davacının istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı Kurumun istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I- İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesinde; 2000/1 ile 2013/12. ayı arasında Kuruma eksik bildirilen prime esas kazançlarının ve 2007/12 ile 2009/4 ayı arasında davalı işyerinde her ay 30 gün süre ile çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II- CEVAP

Davalı Kurum vekili, davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı işverence, davaya cevap verilmemiştir.

III- MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesince; “Davanın kısmen kabulü ile, davacı ...’ in; 2008/12. ay ile 2010/4. ay (dahil) her ay eksik bildirilen 15'er gün (2010/2. ayı için 14 gün) 1043734 sicil numaralı davalı ............ A.Ş. unvanlı işyerinde sigortalı olarak çalıştığının tespitine, davacının prime esas kazanç talebi ve fazlaya ilişkin hizmet tespitine yönelik taleplerinin reddine” karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince , “I-Davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine, II-Davalı SGK'nın istinaf başvurusunun kabulüne, HMK'nın 353/1-b.2 bendi gereğince, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne, 1-Prime esas kazancın tespiti talebinin reddine, 2-Hizmet tespiti talebinin kabulü ile davacının, davalı şirket ...'ne ait iş yerinde 01/12/2008 - 30/04/2010 tarihleri arasında kuruma bildirilen 256 gün dışında 254 gün süreyle daha çalıştığının tespitine,” karar verilmiştir.” karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı Kurum vekili, fiili çalışma olgusunun yeterince araştırılmadığını, mahkemenin talepten farklı hüküm kurduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Dava hizmet tespiti ve sigorta primine esas kazançların tespiti istemine ilişkindir.

Bir dava dilekçesinde nelerin yer alacağı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nun 119.maddesinde gösterilmiştir. Buna göre dava dilekçesinde şu hususlar bulunur:

1) Görevli ve yetkili mahkemenin adı

2) Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri

3) Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası

4) Varsa tarafla kanunî temsilcileri ve davacı vekilinin ad ve soyadları ile adresleri

5) Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda, dava konusunun değeri

6) Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların açık özetleri

7) İddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği

8) Dayanılan hukukî sebepler

9) Açık bir şekilde talep sonucu

10) Davacının, varsa kanunî temsilci yahut vekilinin imzası

11) Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri

HMK’nın 119/1-ğ maddesine göre, dava dilekçesinin talep sonucu bölümünde davacı, neye karar verilmesini istiyorsa onu açık bir şekilde yazar. Mahkemece davanın kabulü halinde talep sonucunu aynen hüküm fıkrası olarak kararına alabilmesi bakımından talep sonucunun çok açık bir şekilde yazılması gereklidir.

Talep sonucunun açık olmaması durumunda, HMK’nın 31. maddesine göre mahkemece, davacıya talep sonucunun açıklattırılması gerekir. Bu hükümde, “hakim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişki gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir, soru sorabilir, delil gösterilmesini isteyebilir” denilmekte ise de, bunu sadece hakime tanınan bir yetki şeklinde değil, aynı zamanda hakime verilen bir ödev olarak anlamak gerekir.

Bundan başka, talep sonucunun açık olmaması halinde, onu dava dilekçesinin diğer bölümlerinde yazılanların ışığı altında bir yoruma tabi tutarak, davacının bu dava ile neyin hüküm altına alınmasını istediği tespit edilmelidir (............; Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı, Yetkin Yayınları, 22. Baskı, ... 2011, sh.299).

Bu açıklamalar doğrultusunda somut olayda, davacı dava dilekçesinde, 2000/1-2013/12. ayı arasında Kuruma eksik bildirilen prime esas kazançlarının ve 2007/12-2009/4. ayı arasında davalı iş yerinde her ay 30 gün süreyle çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

11.05.2016 tarihli ön inceleme tutanağında davacı vekili, “ Davacının 2000 yılı Ocak ayı ile 2013 yılı Aralık ayı arasında SGK'ya eksik gösterilen prim kazançlarının tespit edilerek Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarında bulunan prime esas kazanca eklenilmesini ve 2007 yılı 12. ayı ile 2009 yılı 4. ayı arasında davacının her ay 30 gün çalıştığının tespiti ile prim gün hizmet süresine eklenilmesini talep ederiz” şeklinde beyanda bulunmuştur.

Davacının hizmet cetveli incelendiğinde; davacının, davalı işyerinden 09.07.2007-03.08.2015 tarihleri arasında hizmetinin bildirildiği, davacının 2008 yılı Aralık ayından 2010 yılı Nisan ayına kadar prim gün sayısının eksik gün kodu (ücretsiz/aylıksız izin) kullanılarak ayda 15'er gün, bu süre dışında tüm çalışma dönemi bakımından ayda 30’ar gün olarak bildirildiği, yani sadece 2008 yılı 12. ay ile 2010 yılı 4 aylar arası eksik bildirilen 254 günü bulunduğu anlaşılmaktadır.

Bölge Adliye Mahkemesi, gerekçesinde, “davacının dava dilekçesinde 2007 yılı 12. ay ile 2009 yılı 4 aylar arasındaki 30 günden az bildirilen günlerin tespitini talep ettiği, hizmet prim cetvelinde 30 günden eksik bildirilen günlerin 2008 yılı 12. ay ile 2010 yılı 4 aylar arası olduğu, ilk derece mahkemesince 2008 yılı 12. ay ile 2010 yılı 4 aylar arasında 30 günden az bildirilen günlerin tespitine karar verildiği, davacının talebinin bir yıl fark ile maddi hataya dayalı olduğu, gerçek talebinin hükmedilen günlere ilişkin olduğu, bu nedenle talebin aşılmadığı değerlendirildiği” belirtilmişse de;

dava dilekçesinde ve ön inceleme aşamasında hizmet tespiti istemi yönünden uyuşmazlığın, “ 2007 yılı 12. ayı ile 2009 yılı 4. ayı arasında davacının her ay 30 gün çalıştığının tespiti” şeklinde belirtilmiş olması nedeniyle, öncelikle davacıya talebi açıklattırılarak, hangi dönem için hizmet tespiti talep ettiği açıkça sorulup belirlendikten sonra karar verilmesi gerekirken, davacının bu konuda beyanı alınmaksızın, ön inceleme tutanağında belirlenen dönemler aşılarak hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun kabulüne ilişkin kararı bozulmalıdır.