Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/10382 K.2022/12948

Dava, hizmet tespiti ve sigorta primine esas kazancın tespiti istemlerine ilişkindir.

Mahkemece, uyulan (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin bozma ilamı sonrasında davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, 24.09.2006 - 14.08.2014 tarihleri arasında davalı şirkette geçen ve kuruma eksik bildirilen hizmet süreleriyle kuruma eksik bildirilen sigorta primine esas gerçek kazançlarının tespitini talep etmiştir.

Mahkemece verilen önceki karar kapatılan Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 13.03.2018 günlü ilamıyla “1- Hizmet tespiti davası yönünden yapılan incelemede ... davacı ve davalı tanıklarının çelişkili beyanda bulundukları ve ihtilaflı tüm dönem bordro tanığı olmadıkları göz ardı edilerek yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne dair karar verilmesi yerinde olmamıştır.

Yapılacak iş; öncelikle davacı adına ihtilaflı dönemde hizmet bildirimi yapılan ... sicil numaralı işyeri ile davalı işyerinin ticaret sicil kayıtlarını istemek suretiyle aralarında organik bağ bulunup bulunmadığını tespit etmek, ... sicil numaralı işyerinin 02.06.2011- 23.07.2011 tarihleri arası dönem bordrolarını davalı kurumdan istemek,

davalı işyeri ile ... sicil numaralı işyerinin dönem bordrolarında kayıtlı ve tarafsız dava konusu dönemde kesintisiz çalışması bulunan bir diğer deyişle çalışmanın kesintisiz olduğunu bilmesi mümkün olan kayıtlı tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak suretiyle davacının çalışmalarının kesintisiz olup olmadığı, dava dışı ... sicil numaralı işyerinden bildirimi yapılan çalışmalarının fiili olarak nerede geçtiği yönünde yöntemince beyanlarını almak suretiyle araştırma genişletilerek tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

2- Ücret Tespiti Davası Yönünden Yapılan İncelemede ... davacının davalı işyeri nezdinde “Tır Şoförü” olarak görev yaptığının anlaşılmasına göre prime esas kazancın belirlenmesine yönelik ücret bordroları getirtilmeden, davalı işverenin bordrolarında kayıtlı işçilerin beyanına başvurulmadan, emsal bir işçinin ihtilaf konusu dönem içerisinde alması gereken ücretin ne kadar olacağı araştırılmadan ve davacıya yapılan ödemelerin 506 sayılı Yasa'nın 77. maddesinin 2. fıkrası hükmünde( 5510 sayılı Yasa 80/2. maddesi ) belirtildiği şekilde yolluklar kapsamında kalıp kalmadığı net olarak tespit edilmeden eksik inceleme ve araştırma neticesi kurulan hüküm hatalı olmuştur.

Yapılacak iş; davacının ücret tespiti talebi yönünden, davalı işyerine ait ihtilaf konusu ücret bordrolarını getirtmek, davalı işyerinden davacının çalışmasına ilişkin olarak davacının imzasını içeren yazılı ücret alma belgelerinin varlığı halinde bunları göz önüne alarak ücreti tespit etmek, davalı işverenin bordrolarında kayıtlı işçilerin beyanına başvurmak, davacının asgari ücret ile çalışması olağan olmayan nitelikli bir işçi olup olmadığını, nitelikli bir işte çalıştırılıp çalıştırılmadığını belirlemek, asgari ücretle çalışmasının olağan olmadığı belirlendiği takdirde,

işverenin aynı pozisyondaki işçilere ödediği ücretlerin gerçeğe uygun olup olmadığını değerlendirmek, bu bildirimlerin gerçeğe uygun olduğunun belirlenmesi halinde, bu ücretleri esas almak, aksi takdirde benzer işi yapan işyerlerinden, gerektiğinde ilgili meslek odalarından, Türkiye İstatistik Kurumu'ndan emsal ücret araştırması yapmak ve Mahkemece,

yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda davacıya yapılan ödemelerin 506 sayılı Yasa'nın 77. maddesinin 2. fıkrasında ( 5510 sayılı Yasa 80. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi) belirtildiği şekilde yolluklar kapsamında kalıp kalmadığını araştırmak suretiyle toplanan tüm delilleri birlikte değerlendirerek elde edilecek sonuca göre karar vermekten ibarettir.” gerekçeleriyle bozulmuş, bozmaya uyulduktan sonra yapılan yargılama sonucunda;

“Davanın kısmen kabulü ile,

Davacının davalıya ait ... sicil nolu ... ... Ltd. Şti. Ünvanlı işyerinde 02.02.2008 - 26.03.2008 tarihleri arasında, 13.05.2010 - 31.05.2010 tarihleri arasında, 28.05.2011 - 01.06.2011 tarihleri arasında, 24.07.2011 - 16.08.2011 tarihleri arasında, 08.03.2014 - 31.05.2014 tarihleri arasında hizmet akdiyle prime esas kazancın alt sınırındaki ücret ile çalıştığının tespitine,

Davacının fazlaya ilişkin prime esas kazanç aylık ücret tespit davasının reddine” karar verilmiştir.

Mahkemece hizmet tespitine yönelik yapılan araştırma yetersiz olup hüküm kurmaya elverişli değildir. Davacının hizmet bildirimi olmayan dönemlerde çalıştığına dair yazılı bir belge ibraz edilemediği, kesilen trafik cezalarının tamamının bildirim yapılan dönemlere ilişkin olduğu, yurttan çıkış ve giriş kayıtlarının yeterince irdelenmediği, dinlenen tanıkların da somut bir beyanda bulunmadıkları anlaşıldığından, toplanan bu delillere göre verilen kabul kararı yerinde değildir. Mahkemece bildirim olmayan dönemlerde davacının çalışıp çalışmadığı, çalışmış ise hangi sürelerde çalıştığı somut ve net olarak ortaya konulmalı, bordro tanıklarının somut beyanları alınmalı, bu dönemlerde ücret ödenip ödenmediği de araştırılarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Sigorta primine esas kazancın tespitine yönelik ise; uyulan bozma ilamının gerekleri tam olarak yerine getirilmeksizin ve gerekli araştırmalar yapılmaksızın eksik araştırma ve incelemeyle verilen ret kararı yerinde değildir. Mahkemece uyulan bozma ilamının gerekleri yerine getirilerek gerekli araştırmalar yapılmalı ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacı ve davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.