Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/10821 K.2022/13612

Bölge Adliye Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi No :

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalı ... ve davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince verilen kararın davalı ... ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesi ile; davalı ... nezdinde 2006 yılının 6. ayından itibaren şoför olarak çalıştığını, Kurucaşile ilçesine bağlı Tekkeönünden başlayarak Amasra istikametinde bulunan Gömü köyüne kadar olan köylerin çöplerini davalı ...

Müdürlüğünün zimmetinde olan 74AZ985 plakalı araçla toplayarak bartında bulunan boğaz mevkiine götürdüğünü, 02/08/2012 tarihinden 31/03/2013 tarihine kadar çalışmasının göründüğünü ancak davalının işyerinde 2006 yılında işe başladığını ve 2014 yılına kadar çalıştığını ve bu sürelerin SGK'ya bildirilmediğini, SGK tarafından gerekli inceleme yapılarak bu sürelerde davalı Kurumda çalıştığının ispatlandığını, çalıştığı sürelerin tespiti için dava açmasının gerektiğinin tarafına bildirildiğini, 2006 yılından başlayıp 2014 yılına kadar sigortalı olarak çalıştığının tespitini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; idarenin işin niteliğine göre hizmetleri ya kadrolu çalışanlar marifeti ile ya da ihale usulü ile yükleniciler marifetiyle gördürdüğünü, davacının 2006-2014 yılları arasında uzun bir zaman zarfını kapsayacak şekilde fark edilmemesinin olağan kabul edilmeyeceğini, belirtilen tarihlerde görevlendirmelere ilişkin valilik ve kaymakamlık olurlarının olduğunu, davacının sadece 02/08/2012-31/03/2013 tarihleri arasında çalışmasının olduğunu beyan etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 5 yıllık hak düşürücü süresinin geçtiğinden hizmet tespiti talep hakkının kalmadığını, davacının 2006-2009 yılları arasındaki çalışması iddiasının hak düşürücü süre içerisinde bulunulmadığını, bu durumun resmi bir ispatının gerektiğini, davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesi tarafından; "...1-Davanın kısmen kabulü ile davacı ...'in Amasra ilçe Özel İdaresi nezdinde 01/06/2006-02/08/2012 tarihleri arasında sigortalı olarak çalıştığının tespitine,...." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı Kurum vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesi; Davalı ... vekili ile davalı Kurum vekilinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine, dair karar tesis etmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı vekili ve Fer’i müdahil kurum vekili istinaf gerekçeleri ile kararı temyiz etmiş ve kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. (5510 sayılı Kanunun m. 86/9.) maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Öte yandan; davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü işyeri bir kamu kuruluşudur. Bu nedenle, davalı işyerinde resmi kayıtlara dayanılması ve ücretin yazılı belge ile ödenmesi esastır. Kuruma hizmet bildirilmeyen dönemlerdeki ücret belgeleri ve bu dönemde davacıya ücret ödenip ödenmediği, ödeme yapılmışsa kim tarafından ödendiğinin araştırılması gerekir.

Eldeki incelemeye konu davada; davacının 11.08.2010 – 31.02.2011 ile 07.07.2011 ve 01.04.2013 – 31.12.2013 tarihlerinde davalıdan ihale alan şirketlerden bildirimlerinin yapıldığı anlaşılmakla ; mahkemece talep edilen ve tespiti yapılan dönemler açısından davalının işlerini ihale aracılığıyla başka işverenlere yaptırıp yaptırılmadığını sormak, eğer ihale ile yaptırıyorsa ihale evraklarını isteyerek ihale evraklarında şirketlere verilen işlerin tarihi netleştirilerek bu dönemler için ihaleyi alan şirketleri davaya dahil etmek, ihale kapsamında ne tür bir işin üstlenildiği açıkça sormak,

ihale dönemi dışındaki süreler için ise işverenin resmi kurum olması sebebiyle belgelere dayalı ücret ödemesi dışında çalışma olamayacağı değerlendirilip, talep edilen dönemde ücret ödemelerinin kim tarafından yapıldığını açıklığa kavuşturarak, ilgili bölümde ihtilaflı dönemde görev yapan, müdür, amir, yönetici,şef gibi kişileri tespit ederek davacının çalışmasının başladığı ve bittiği tarihleri netleştirmek, tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle çıkacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davalı ... ve davalı Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.