Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/10874 K.2022/13132

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili; davacının, davalıya ait iş yerinde 01/09/2003- 30/07/2013 tarihleri arasında çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 01/09/2003 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II-CEVAP

Davalı site yönetimi; gerçek veya tüzel kişiliği bulunmayan site yöneticiliğine husumet yöneltilmesinin yerinde olmadığını, kömür marifetiyle ısınan sitede bir bayan olarak davacının günlük 150-200 kg civarında kömürü takriben 6 ay boyunca taşıyıp kazana atmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü ...

Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün 28/05/2013 tarihli işçi şikayet dilekçesine ilişkin olarak tutulan tutanaktan da anlaşılacağı üzere davacının sitede çalışmadığının beyan edilmiş olduğunu, davacı tarafından işçi alacakları talebiyle açılan ...

5. İş Mahkemesinin 2014/81 Esas sayılı dosyasına ibraz edilen ve davacının eşi tarafından imzalı makbuzlardan da anlaşılacağı üzere; siteye hizmet edenin sadece davacının eşi olduğunu, site ile davacı arasında her hangi bir şekilde hizmet akdi olmadığını belirtmek sureti ile davanın reddini talep etmiştir.

Fer-i müdahil Kurum vekili, dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece Mahkemesi, kısmen kabulü ile; ... TC kimlik numaralı davacının; ... Kurum sandık numaralı davalı iş yerinde 01/09/2003-30/07/2013 tarihleri arasında; 2003 yılının 9 ve 10. aylarında 11'er gün olacak şekilde, 2003 yılının 11. ayında 15 gün olacak şekilde, 2003 yılının 12. ayında 20 gün olacak şekilde, 2004 yılının 1 ve 2. aylarında 20'şer gün olacak şekilde, 2004 yılının 3. ayında 15 gün olacak şekilde, 2004 yılının 4-10 aylarında 11'er gün olacak şekilde, 2004 yılının 11. ayında 15 gün olacak şekilde, 2004 yılının 12. ayında 20 gün olacak şekilde,

2005 yılının 1 ve 2. aylarında 20'şer gün olacak şekilde, 2005 yılının 3. ayında 15 gün olacak şekilde, 2005 yılının 4-10 aylarında 11'er gün olacak şekilde, 2005 yılının 11. ayında 15 gün olacak şekilde, 2005 yılının 12. ayında 20 gün olacak şekilde, 2006 yılının 1 ve 2. aylarında 20'şer gün olacak şekilde, 2006 yılının 3. ayında 15 gün olacak şekilde, 2006 yılının 4-10 aylarında 11'er gün olacak şekilde, 2006 yılının 11. ayında 15 gün olacak şekilde, 2006 yılının 12. ayında 20 gün olacak şekilde, 2007 yılının 1 ve 2. aylarında 20'şer gün olacak şekilde, 2007 yılının 3. ayında 15 gün olacak şekilde,

2007 yılının 4-10 aylarında 11'er gün olacak şekilde, 2007 yılının 11. ayında 15 gün olacak şekilde, 2007 yılının 12. ayında 20 gün olacak şekilde, 2008 yılının 1 ve 2. aylarında 20'şer gün olacak şekilde, 2008 yılının 3. ayında 15 gün olacak şekilde, 2008 yılının 4-12 aylarında 11'er gün olacak şekilde, 2009, 2010, 2011, 2012 ve 2013 yılının Temmuz ayıda dahil olmak üzere bu aya kadar; ayda 11 gün olacak şekilde kısmi çalışmasının bulunduğunun tespitine, fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili, istinaf dilekçesinde özetle; davacının, davalı ............'ta 01/09/2003-30/07/2013 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının dosya kapsamındaki tüm delillerle kanıtlandığını, bilirkişinin çalışma sürelerini eksik değerlendirdiğini, çalışma süresini saat olarak belirlerken yapılan işleri hem saat olarak hem de çalışmanın yalnızca kalorifer ve temizlik işiyle sınırlıymış gibi kabul edilerek belirlendiğini ancak büyük bir sitede, kapıcının temizlik ve kalorifer gibi rutin işleri dışında bahçe bakımı, site sakinlerinin alışverişi, sitenin arıza, bakım,

onarım gibi hizmetlerin verilmesi için gerekli bildirim ve işlemlerin yapılması, sitenin ihtiyaç alışverişinin yapılması ve benzeri pek çok tek tek sayılamayacak görevinin de mevcut olduğunu, bilirkişinin yaz aylarında bahçe bakım sulama vs gibi hizmetleri hesaplamaya almadığını, davacının çalışma saatleri içerisinde davalıya ait iş yerinden ayrılamadığı ve her an çalışmaya hazır olduğu hususunun da dikkate alınmadığını, toplam 20 daireden oluşan sitenin “merdivenlerini süpürme, duvarlarını süpürme, silme, cam silme, asansör temizliği,

site önü arkası bakımlarının” haftalık 5 saat olabileceği gibi gerçeğe aykırı bir değerlendirmenin de kabul edilemeyeceğini, davanın tamamen kabulü gerektiğini istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

Davalı vekili, istinaf dilekçesinde özetle; sitenin, kömürle ısıtılan bir site olduğunun ve T.C.

Mudanya Kaymakamlığı Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü nezdinde davacının eşinin kalorifer ateşçiliği kursuna gittiğinin ve yeterlilik belgesi aldığının dikkate alınmadığını, zira hizmeti yapanın davacı değil davacının eşi olduğunu, kaldı ki davacının bir bayan olarak günde 150-200 kg kömürü taşımasının ve yeterlilik belgesi olmadan kalorifer tesisatı ve makinesinden anlamasının ve bu işleri yürütebilmesinin tamamen hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, site yönetime ait tüm makbuzlarda davacının eşi’nin kapıcı olarak imzasının ve isminin yazılı olduğunun dikkate alınmadığını,

site yönetimine ait karar defterinde davacı ile iş akdi yapıldığına dair herhangi bir karar olmadığı gibi davacının eşi ile alakalı olarak karar defterinde belli işlerin yapılmasına yönelik anlaşma olduğunun görmezden gelindiğini beliterek; davanın reddi gerektiğini istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

Fer-i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafın soyut ve taraflı beyanları ile kurulan hükmün hukuka aykırı olduğunu, davanın tamamen reddine karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, avacı vekili, davalı vekili ile feri müdahil kurum vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine,dair karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davacı vekili, davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri istinaf gerekçeleri ile aynı doğrultuda; kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı kanunun 79. maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddesidir.

506 sayılı Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu dosyada; davacı, 01.09.2003 ile 30.07.2013 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespitini talep etmiş, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de yapılan araştırma eksik araştırma olup hüküm kurmaya yeterli değildir.

Eldeki davada, davalı apartman yönetimi nezdinde kapıcılık hizmetleri için yapılan ödemelerin davacının eşine yapıldığı, davalı konumunda bulunan kat maliklerinin beyanlarında, kapıcılık hizmetlerinin davacının kocası tarafından yerine getirildiğinin belirtildiği, mahkemece ise davacının kocasınının başka bir işyerinde sabahtan akşama kadar çalışması gerekçe gösterilmek suretiyle, davacının çalışmasına kanaat getirilmiş ise de, kocasının başka bir işyerinde çalışmasının kapıcılık hizmeti yapmasına, akşamları çöp toplamasına, temizlik yapmasına engel olmayacağı hususu dikkate alınarak; apartmanda ısınmanın 2008 yılına kadar kömürle yakılan kaloriferle olduğu anlaşılmakla, bu kapsamda davacının ve eşinin ateşçi belgesi olup olmadığı araştırılmalıdır.

Öte yandan, bir önceki kapıcı ... dinlenmek suretiyle, kendisinin işi ne zaman bıraktığı; kendisinden sonra davacının işe başlayıp başlamadığı, hangi tarihte başladığı hususlarına yönelik beyanları alınmalı; apartmanda uzun süre ikamet edenler arasından davacının hizmetlerini bilebilecek durumdaki kat maliki olmayan sakinlerinden de kanaat edinmeye elverişli sayıda tanık dinlenilmeli, keza civar apartmanlarda uzun yıllar oturan komşu yada yakın yerlerde kayıtlara geçmiş çalışanlar (koşu apartman kapıcıları) ile davacının bu çalışmalarını bilebilecek durumda olan,

mahalle muhtarı veya azaları tespit edilip tanık sıfatıyla beyanlarına başvurularak, uzun yılları kapsayan bu bilgilerinin doğruluğu konusunda tanıklar özenle dinlenilmeli ve bu yöndeki beyanları buna göre irdelenmeli,davacının yürttüğü çalışmanın eşe yardım niteliğinde mi yoksa kendi çalışması mı olduğu hususu açıklığa kavuşturulmalı; çalışmanın davacı tarafından yürütüldüğüne kani olunduğu taktirde;

davacının her gün düzenli şekilde çöp toplama, apartman iç ve dış bölgelerinin temizliğini yapma ve şekli, kalorifer yakma, apartman sakinleri için alışveriş yapma, market ihtiyaçlarının alımı gibi işlerini karşılama gibi hizmetleri yerine getirip getirmediği hususları araştırılmalı, davacının yaptığı iş, davalı işyerinde hangi işleri yaptığı somutlaştırılarak periyodik olarak hangi sıklıkta (saat/gün/ay) yapıldığı ve bunun için ne kadar zaman harcandığı araştırılmalı, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan, bu hususlar dinlenen bu tanıklara ayrıntılı şekilde açıklattırılmalı,

buna göre davacının kısmi zamanlı çalışma durumunun günlük çalışma saatine göre (4857 sayılı İş Kanununun 63. maddesi gereğince 7.5 saat çalışmanın 1 günlük çalışma hesabı ile) haftalık ve aylık çalışma süresinin kaç gün olduğu açıkça belirlenmeli, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliğine göre eylemli çalışmanın var olup olmadığı, sürekli veya kesintili olup olmadığı, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

O hâlde, davacı, davalı ve fer-i müdahil Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak; İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.