Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/10887 K.2022/13142

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, davalı ... feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı ... fer-i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili, 1979 yılında Saimbeyli ... deposuna tomruk ve odunların istifleme işinde 2013 yılına kadar çalıştığını, orman emvali gelmediğinde bile depoda sürekli beklediğini, müvekkilinin 1979 yılından 2013 yılına kadar aralıksız çalıştığını, hiç ara vermediğini belirterek; hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II- CEVAP

Davalı ... genel müdürlüğü cevap dilekçesinde özetle; 31/12/2002 öncesinde orman istifleme işlerinin vahidi fiyatla yaptırıldığını, 6111 sayılı Yasa ile değişik 5510 sayılı Yasaya eklenen geçici 5. madde ile vahidi fiyatla yapılan çalışmalarda sigorta primlerinden çalışanın sorumlu olacağının belirtildiğini ifade ederek; davanın reddini talep etmiştir.

Fer-i Müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın esasa girilmeden hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini; kurum kayıtlarına intikal etmeyen çalışmaların yazılı delille ispatının gerektiğini, dinlenecek tanıkların aynı işyerinde çalışmış işçiler ve kuruma bildirilmiş sigortalılar olması gerektiğini belirterek; davanın reddini talep etmiştir.

III- MAHKEME KARARI

A- İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile; davacının davalı ... İdaresine ait orman deposunda istifleme işinde hizmet akdine dayalı olarak; dava konusu 01 Ocak 1979 - 01 Ocak 2013 döneminde.

01.04.1979 - 01.10.2012 tarihleri arasında, (16.03.1990-26.04.1990 tarihleri arasında 24 gün hizmetin dışlanması suretiyle) 01.04.1979 - 01.10.1979 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.1980 - 01.10.1980 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.1981- 01.10.1981 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.1982 - 01.10.1982 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.1983 - 01.10.1983 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün,, 01.04.1984 - 01.10.1984 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün,,

01.04.1985 - 01.10.1985 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.1986 - 01.10.1986 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.1987 - 01.10.1987 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.1988 - 01.10.1988 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.1989 - 01.10.1989 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.05.1990 - 01.10.1990 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 150 gün, 01.04.1991 - 01.10.1991 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.1992 - 01.10.1992 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün,

01.04.1993 - 01.10.1993 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.1994 - 01.10.1994 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.1995 - 01.10.1995 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.1996 - 01.10.1996 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.1997 - 01.10.1997 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.1998 - 01.10.1998 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.1999 - 01.10.1999 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.2000 - 01.10.2000 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün,

01.04.2001 - 01.10.2001 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.2002 - 01.10.2002 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.2003 - 01.10.2003 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.2004 - 01.10.2004 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.2005 - 01.10.2005 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.2006 - 01.10.2006 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün,

01.04.2007 - 01.10.2007 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.2008 - 01.10.2008 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.2009 - 01.10.2009 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.2010 - 01.10.2010 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.2011 - 01.10.2011 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, 01.04.2012 - 01.10.2012 tarihleri arasında (her ay 30 gün üzerinden 180 gün, olmak üzere toplam 6096 gün asgari ücretle geçen çalışmalarının 506 sayılı Yasa kapsamında sigortalı çalışma olarak tespitine, fazla istemin reddine, dair karar verilmiştir.

Davalı ... Genel Müdürlüğü ve fer'i müdahil kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme kararının eksik inceleme ile verildiğini, usul ve yasaya aykırı olduğunu istinaf sebebi olarak ileri sürmüştür.

B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, davalı ile feri müdahil Kurumun istinaf başvurularının HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı ... fer’i müdahil kurum vekilleri, istinaf sebepleri ile aynı doğrultudaki gerekçelerle kararın temyizen bozulmasını talep etmişlerdir.

IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır.

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Somut olayda, Mahkemece verilen karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Mahkemece yapılması gereken iş; 1-Davacının hizmet cetveli irdelendiğinde, 16.03.1990 ile 26.04.1990 tarih aralığında 24 gün ... sicilli işyerinden bildirimi olduğu görülmekle; bu bildirimin kim tarafından yapıldığı belirlenerek, hak düşürücü süre irdelenmelidir.

2- Davacının bildiriminin yapıldığı işyeri davalıya ait ise; dava konusu dönemde orman işletme şefliği tarafından istihsal istifleme işi ile ilgili tüm belgelerin işletme şefliğinden temin edilmek suretiyle istihsal işinin hangi yıllar arasında kaç kişi ile yapıldığı, davacının çalışanlar arasında olup olmadığı belirlenmelidir.

Öte yandan davacının tespitini talep ettiği süre, uzun bir dönemi kapsadığından, her dönemle ilgili tanıkların kendilerinin de çalışma dönemleri tespit edilip gösterilmek suretiyle, beyanlarına başvurulmalı; orman üretiminin yapıldığı yerin köy sınırları içerisinde kalması halinde köy muhtarı, o dönem köy korucuları ve orman muhafaza memurları yine aynı şekilde kendilerinin hangi dönemde görev yaptıkları belirlenmek suretiyle, dinlenerek; davacının çalışması noktasında beyanlarına başvurulmalı; toplanan deliller ışığında varılacak sonuca göre karar verilmelidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı kaldırılarak; ilk derece mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.