Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/10914 K.2023/3546

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali ve tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; kurumca davacının tarım bağkur sigortalılığını iptal edip yaşlılık aylığı tahsis talebini reddeden kurum işleminin iptaliyle, tahsis talep tarihinde yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile, davacıya 01.02.2014 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kurumca tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olduğunu, davacının iddia ve taleplerinin maddi ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu ve davanın usulden reddi gerektiğini istinaf başvuru gerekçesi olarak belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf sebeplerini tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının isteğe bağlı sigortalılık süreleri ile yaşlılık aylığı almaya hak kazanıp kazanmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 2926 sayılı Kanun'un 2, 4, 5, 9, 1479 sayılı Kanun'un Geçici 10 uncu madde hükümleri.

3. Değerlendirme 1. Mahkemece toplanan deliller ve yapılan yargılamada her ne kadar yazılı şekilde karar verilmişse de verilen hüküm eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

2. Dosya kapsamından, davacının 24.10.1983 - 09.03.1984 ve 10.05.2012 - 28.10.2015 arası 4/1-a kapsamında, 01.07.1998 - 31.12.1998 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılıklarının bulunduğu, davacının 31.05.2011 tarihli yapılandırma başvurusuyla 01.07.1998 - 30.04.2008 arası süreyi 6111 sayılı Kanun kapsamında yapılandırarak tahakkuk eden prim borcunu ve cari dönem prim borçlarını 30.06.2011 tarihinden başlamak üzere ödediği, 06.01.2014 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu, kurumca yapılan incelemede Ziraat Odası Üye Kayıt Defterindeki davacı adına kaydın usulsüz olduğu tespit edilerek davacının 01.01.1999 - 06.01.2014 arasındaki tarım bağkur sigortalılığı kabul etmeyerek tahsis talebini reddettiği anlaşılmıştır.

3. Mahkemece, kurum tarafından verilen yazı cevabına göre, davacının yapmış olduğu prim ödemelerinin isteğe bağlı sigortalılık olarak ne kadar süreye denk geldiğine dair yazı cevabı dikkate alınarak, davacının 01.07.1998 - 06.01.2014 tarihleri arasında isteğe bağlı sigortalı olarak kabul edilerek yazılı şekilde karar verilmişse de verilen karar isabetsizdir.

4. Tarım Bağ-Kur sigortalılığının yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Kanunda, bildirimsiz kalan sigortalılar için 506 sayılı Kanun'un 79 ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde öngörülen "hizmet tespiti" davasına koşut bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Anılan düzenlemede, kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takiben başlayacağının hükme bağlanmış olması karşısında, kayıt ve tescil, yada tescil yerine geçen iradi prim ödemesi veya prim tevkifatı öncesine isabet eden tarımsal faaliyet ve buna dayalı "tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti" söz konusu olamayacağından, davacının 01.01.1999 - 30.06.2011 tarihleri arasında prim kesintisi veya iradi prim ödemesi bulunmaması durumunda, talep edilen dönemde tarım bağkur sigortalısı sayılması mümkün değildir.

5. Mahkemece, davalı Kurumdan, davacı tarafından Tarım Bağ-Kur sigortalılığı kapsamında yapılan prim ödemelerinin, ilk iradi prim ödemesinden itibaren ne kadarlık isteğe bağlı sigortalılık süresine denk geldiği sorularak, prim ödemelerinin karşıladığı sürede isteğe bağlı sigortalı olduğu kabul edilip, sonucuna göre yaşlılık aylığı koşulları irdelenerek, oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,