Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/11054 K.2022/12970

Bölge Adliye Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi No :

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinafın esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalıya ait lokantada 01/05/1989 yılında işe başladığını, 4 aya yakın bir süre garson olarak çalıştığını beyanla tespitini talep etmiştir.

II- CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının çalıştığını iddia ettiği dönemin üzerinden 30 sene geçtiğini, davacının bu dönemde çalışıp çalışmadığını hatırlamadığını, davacının iddia ettiği işe giriş bildirgesinin tarafından düzenlenip düzenlenmediğini de hatırlamadığını, bunun araştırılmasının gerektiğini, davanın ispatının söz konusu olmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer i müdahil Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı cevap dilekçesinde özetle; Talep edilen hizmet tespiti süresi için dava açma süresi olan 5 yıllık hak düşürücü süre dolmuş olup, davacının davasının hak düşürücü süreye uğraması nedeniyle reddi gerektiğini. Açılan davanın müvekkil kurum açısından husumet yönünden reddi gerektiğini, davacının talebi işverenin yükümlülükleri arasında olup, müvekkil kurumun talep konusunda yükümlülüğü ve çekişme yaratacak bir işlemi mevcut olmadığını, söz konusu davanın açılmasına müvekkil kurum sebebiyet vermediğini davanın reddini talep etmiştir.

III- MAHKEME KARARI

A- İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.

B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davacı vekili; davacının iş giriş bildirgesi esas alındığında davacının davalıya ait iş yerinde çalışılmadığı iddiasinın hayatın olağan akışına ters olduğunu, 01.05.1989 tarihinde davalıya ait iş yerinde çalışmak üzere davacının iş giriş bildirgesi düzenlendiğini, davalının yazılı belgenin aksine davacının yanında çalışmadığını beyan etmesinin hayatın olağan akışına ters düştüğünü, şöyle ki müvekkilinin davalının işyerine ait bilgilerini bilmesi buna ilişkin olarak da bir belge düzenlemesinin mümkün olmadığını, bu belgenin ancak davalının bilgisi ve onayı dahilinde düzenlendiğini belirterek temyiz talebinde bulunmuştur.

V- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır.

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Somut olayda, davacı adına, davalı işyerinde 01/05/1989 tarihinde işe başladığına ilişkin işe giriş bildirgesinin verildiği, bildirge üzerinde yapılan imza incelemesinde herhangi bir tespit yapılamadığı, dinlenen tanıkların davacıyı tanımadıklarını beyan ettikleri, komşu işyeri araştırmasından sonuç elde edilemediği, neticede davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece verilen karar, eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

İşyerinin lokanta olması ile dinlenilen bordro tanığı ...'ın davalı işyerinden yapılan bildirimlerinin kısmi olması nedeniyle bu tanığın bildiriminin bulunmadığı sürelerde işyerinde çalışana ihtiyaç bulunup bulunmadığının tespiti için işyerinin kapasitesi belirlenerek işin kaç kişi ile yapılabileceği belirlenmeli, davacı isticvap edilerek somutlaştırma yükü kapsamında işyerindeki çalışması iş arkadaşlarının kimler olduğu v.b hususlara ilişkin açıklama yaptırılmalı, feri müdahil Kurumdan komşu işyerleri ve çalışanları tespit edilerek tanık olarak dinlenmeli, davacı adına işe giriş bildirgesi verildiği dikkate alınarak fiilen çalışıp çalışmadığı ile çalışma süresi belirlenmeli, toplanan deliller ışığında varılacak sonuca karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin esastan redde ilişkin kararı kaldırılarak ilk derece mahkemesinin davanın reddine ilişkin kararı bozulmalıdır.