Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/11095 K.2023/484

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının birinci evliliğini ... 'la 1995 yılında yaptığını ve yaklaşık bu evliliğin 2002 yılında boşanmayla sonuçlandığını, ikinci evliliğini 2002 yılındaki boşanmasına takiben yaklaşık 3 yıl sonra ...'yla 2005 yılında yaptığını, bu evliliğin yaklaşık 6 yıl sürdüğünü ve tarafların 2011 yılında boşandıklarını, üçüncü evliliğini 2011 yılındaki boşanmayı takiben yaklaşık 1 yıl sonra ...'yla 19.03.2012 yılında yaptığını, bu evliliğin yaklaşık 14 ay sürdüğünü ve 17.05.2013 tarihinde boşandığını,

dördüncü evliliğini 2013 yılında ...'yla boşanmasını takiben yaklaşık 4 yıl sonra ...'yla 22.06.2017 tarihinde ikinci kez evlenerek yaptığını, davacının üçüncü evliliğini yaptığı ...la boşanmasını takiben 24.04.2013'de annesinin ölümü üzerine 36 yaşında dul-yetim-öksüz kalınca SGK'ya müracaatla maaş bağlanması talebinde bulunduğunu, davacının talebine olumlu cevap verilerek babası 'den 01.06.2013 başlangıç tarihiyle maaş bağlandığını, ...'yla 22.06.2017'deki ikinci toplamda dördüncü evliliğini takiben sekiz-on gün içinde SGK'ya müracaatla dul ve yetim ayığının kesilmesi için evliliğini bildirdiğini,

fakat Kurum'un 30.03.2018 tarihli yazısıyla soruşturmadan haberdar olduğunu, yersiz ödeme iddiasına esas teşkil eden, davalı Kurum memurlarınca hazırlanan davacının imzasını ve dahlini içermeyen tutanak ve raporları kabul etmediklerini belirterek, davanın kabulüne, yersiz ödendiği iddia edilen aylıkların tahsiline dair SGK Başkanlığı ...

Muhasebe Birimi Borç Bildirim Belgesi olan 19.09.2018/1938-121 563 45 tarih/sayılı Kurum işleminin iptaline, davalı SGK'nca davacı aleyhine tahakkuk ettirilen borcun olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının eşinden boşandıktan sonra eşi ile birlikte yaşadığının tespit edilmesi üzerine yetim aylığının kesilme işleminin kanuna uygun olduğunu belirterek haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile dosya kapsamındaki kurum denetim elemanı tespitinin somut ifadelere dayanıyor olması ve bu ifadelerde, tanıkların, davacı ile eşi ...'nın, ...'nın annesinin ölümünden (26.08.2012) sonra tekrar bir araya geldiklerini beyan etmeleri, aynı tanıkların mahkeme huzurunda verdikleri ifadelerin, denetmen raporundaki ifadelerle çelişmesi karşısında, davacıyı doğrulayan tanık anlatımlarına itibar edilmeyerek davacı ile eski eşinin ihtilaflı dönemde birlikte yaşama iradelerinin devam ettiği ve fiilen birlikte yaşadıkları, denetmen raporunun aksinin kanıtlanamadığı sonucuna varılarak davanın reddine dair, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde.

Re'sen araştırma ilkesi gereğince tahkikatın titizlikle yapılmadığı, savcılık ve mahkemeler nezdinde tespit olunan dosyalarda davacıya yapılan tebligatların akıbeti ve sonucunun araştırılıp değerlendirilmediği, ...'nın ...'te çalışma iddiasının araştırılmadığı, Kepez ilçe Emniyet Müdürlüğünden gelen cevabi müzekkerenin ve tanıklar ... ile ...'ın iddiayı destekler mahiyette olduğu, davacının kullandığı ilaçların Türk Eczacılar Birliği tarafından yurt dışından temin edilerek ulaştırıldığı, Türk Eczacılar Birliği ve Yurtiçi Kargo şubesinde bulunan davacının posta adreslerinin temin edilmediği,

davacının bir dönem mülkiyetinde olan araçların dosyasında, davacının adreslerinin araştırılmadığı, kamu tanığı sıfatıyla dinlenenlerin tamamının davacı lehine dava dilekçemizdeki iddiayı doğrular şekilde, beyanda bulundukları, SGK denetmen raporuna üstünlük ve öncelik verilerek davanın reddine gerekçe yapılmayacağından beyan ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin birinci alt bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarlamıştır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yetim aylığını kesen Kurum işleminin iptali ile aylığın yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 56/son fıkrasıdır. Maddenin başlığı gelir ve aylık bağlanamayacak haller olup, maddeye göre; "ölen sigortalının hak sahiplerinden; ... eşinden boşandığı halde eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır. ",

Madde 96 hükmüne göre "Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;

a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,

...itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır..."

Aynı yasanın 59. maddesinin başlığı kurumun denetleme ve kontrol yetkisi olup maddeye göre; "bu kanunun uygulanmasına yönelik işlemlerin denetimi, kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eli ile yürütülür ...", maddenin 2. fıkrasında "kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarına görevleri sırasında tesbit ettikleri kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemler, yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir..." şeklinde düzenlenmiştir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...