Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/11235 K.2023/4686

Taraflar arasında ilk derece mahkemesinde görülen iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay(Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi'nce İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalı ...Ş.(Eski Ünvanı Gastrans Enerji Sanayi ve Tic. A.Ş.)'ye yönelik davanın feragat nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacılar vekili ve Türkiye Petrolleri A.O. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı, ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçelerinde özetle; müteveffa sigortalının 17.02.2011 tarihinde ...-Kozluk-Eskice köyü-Satı mezrasında bulunan ... Güney Şelmo 1 sıkıştırılmış CNG tesisinde meydana gelen iş kazasında hayatını kaybettiğinden bahisle, davacılar anne ve baba için 10.000,00'er TL maddi, 75.000,00'er TL manevi, davacı kardeşlerden... için 5.000,00'er TL maddi, 10.000,00'er TL manevi, diğer davacı kardeşler için ise 5.000,00'er TL maddi, 20.000,00'er TL manevi tazminat ile 5 bin TL cenaze giderinin davalılardan tahsilini talep ve dava etmişlerdir.

II. CEVAP

Davalı Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ortaklığın kendi faaliyet alanında olmayan bir işin tamamını ihale ile diğer şirketlere devrettiğini, bu nedenle alt işveren-üst işveren ilişkisinin bulunmadığını, müteveffanın Petgaz şirketinin çalışanı olduğunu, müvekkili ortaklığın müteaahit firmalarla yaptığı sözleşmeler gereği tüm sorumluluklardan müteahhit firmaların sorumlu olduğunu, ...'nun üzerine düşen tüm iş güvenliği ve işçi sağlığı tedbirlerini alarak işletmeye hazır halde müteahhide devrettiğinden bahisle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Davalı Pet Gaz Pet. Doğ. En. Sıh. ve Isı Tes. İnş. Nak. Taah. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd.

Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde mirasçıların tamamının yasal mirasçılar olduğunun iddia edildiği, ancak yasal mirasçıların anne baba olduğu düşünüldüğünde diğerleri açısından davanın usulden reddedilmesi gerektiği, davacılar ..., ... ve ...'in evli oldukları kendi hayatlarını idame ettikleri ve mütevveffanın desteğinden yoksun kalmadıklarını, manevi tazminat talebinin fahiş olduğunu, davacıların dayanak gösterdikleri bilirkişi raporunda müvekkili şirkete %10 kusur atfedildiğini, diğer davalı şirketlerle müteselsil sorumlu olmayıp sadece kusur oranından sorumlu olduklarını,

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişi...'in inceleme raporunda ...'ya % 20, Gastrans şirketine %80 kusur atfedildiğini, müvekkili şirketin kusurlu olmadığını, bu nedenle müvekkili şirket açısından davanın reddine karar verilmesini, müteveffanın ferdi kaza sigortası ile sigortalandığını, ölüm nedeniyle müteveffanın yasal mirasçıları olan davacılardan ...'e ve ...'e ALLİANZ sigorta A.Ş.

Tarafından Grup Ferdi Kaza sigortası kapsamında 70.000,00 TL ödeme yapıldığını, bu miktarın tazminattan düşülmesi gerektiğini, uygulanacak faizin yasal faiz olması gerektiği, cenaze masraflarının talep edilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, Kozluk Cumhuriyet Başsavcılığı 2011/392 sayılı soruşturma sonucunun beklenmesi gerektiğini, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

A.İlk Derece Mahkemesi'nin 16.07.2014 Tarihli Kararı İlk Derece Mahkemesinin 16.07.2014 tarih ve 2012/40 Esas, 2014/138 Karar sayılı kararıyla; davacı annenin maddi zararının Kurum ödemeleri ile karşılandığından bahisle reddine, davacı baba ile davacı kardeşlerin maddi tazminat istemlerinin adı geçen davacıların müteveffanın desteği kapsamında bulunmadıklarından bahisle reddine, davacılar anne ve baba lehine 18.000,00'er TL manevi, kardeşler lehine 4.000,00'er TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

B.Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi'nin 04.07.2017 Tarihli Bozma Kararı İlk Derece Mahkemesi'nin 16.07.2014 tarih ve 2012/40 Esas, 2014/138 Karar sayılı kararına karşı taraflarca temyiz yoluna başvurulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi'nin 04.07.2017 tarih, 2016/10844 Esas, 2017/5687 Karar sayılı kararı ile tarafların sair temyiz istemlerinin reddine ancak davacılar anne ve babaya lehine hüküm altına alınan 18.000,00'er TL manevi tazminatın az olduğu, davacılar lehine cenaze giderine hükmedilmesi hatalı olduğu, kabul ve uygulamaya göre de vekalet ücretleri ile ilgli olarak hatalı karar verildiğinden bahisle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

C.İlk Derece Mahkemesi'nin 10.11.2017 Tarihli Kararı İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyulduktan sonra verilen 10.11.2017 tarih ve 2017/220 Esas, 2017/134 Karar sayılı kararla davacıların maddi tazminat istemleri ile cenaze giderlerine ilişkin talebin reddine, davacılar anne ve baba lehine 50.000,00'er TL, davacı kardeşler lehine 4.000,00'er TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin 10.11.2017 tarih ve 2017/220 Esas, 2017/134 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi'nin 17.09.2019 tarih, 2018/2960 Esas, 2019/5186 Karar sayılı kararı ile davacı baba yönünden 22.06.2018 tarih, 2016/5 Esas, 2018/6 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararı doğrultusunda mahkemece, farazi desteğin karine olduğu kabul edilerek, Türk Borçlar Kanununun 50 nci ve 51 nci maddeleri uyarınca, somut olayın özelliğine göre davacı babanın eşinden ve diğer çocuklarından alabileceği destek de dikkate alınarak hakkaniyete uygun muhik bir maddi tazminata hükmedilmesi gerektiğinden bahisle ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Temyiz İncelemesine Konu 16.06.2021 Tarihli Karar Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi'nin ikinci bozmasından sonra davacılar vekilinin 14.09.2020 tarihli bir dilekçe ibraz ederek davalı ...Ş.(Eski Ünvanı Gastrans Enerji Sanayi ve Tic. A.Ş.) yönünden davadan feragat ettiklerini beyan etmiştir.

Devam eden aşamada İlk Derece Mahkemesi'nce bozmaya uyulduktan sonra verilen 16.06.2021 Tarih ve 2019/480 Esas, 2021/389 Karar sayılı temyiz incelemesine konu kararda, davalı ...Ş.(Eski Ünvanı Gastrans Enerji Sanayi ve Tic.

A.Ş.)'ye yönelik davanın feragat nedeniyle reddine, davacılar anne ve kardeşlerin maddi tazminat istemlerinin reddine, davacı baba lehine 30.000,00 TL maddi tazminat takdir edilmesine karşılık dava dışı Allianz Sigorta A.Ş. tarafından davacı babaya 37.500,00 TL ödeme yapılmış olması nedeniyle davacı babanın maddi tazminat isteminin reddine, davalı ...Ş.(Eski Ünvanı Gastrans Enerji Sanayi ve Tic.

A.Ş.)' dışındaki diğer davalılardan tahsil edilmek üzere davacılar anne ve baba lehine 50.000,00’er TL, davacı kardeşler lehine 4.000,00'er TL manevi tazminat ödenmesine, davacıların cenaze giderleri taleplerinin reddine, davalı ...Ş.(Eski Ünvanı Gastrans Enerji Sanayi ve Tic. A.Ş.) tarafından 29/01/2016 tarihli "Sulh-Feragat Ve İbra Protokolü" nedeniyle ... İcra Dairesi'nin 2018/8153 Esas (Kapatılan ...

2. İcra Dairesi'nin 2014/9742 Esas) sayılı dosyasına yapılan toplam 79.143,00 TL ödemenin tahsilde tekerrür olmaması için infaz aşamasında dikkate alınmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesi'nin yukarıda belirtilen temyiz incelemesine konu son kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı Türkiye Petrolleri A.O. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle, destekten yoksun kalma tazminatı davalarında davacıların maddi zararlarının hüküm tarihine en yakın tarihte geçerli olan asgari ücret üzerinden -somut olayda 2021 yılı geçerli olan asgari ücret üzerinden-hesaplanması gerekmektiğini, bu nedenle yerel mahkeme kararı hukuka açıkça aykırı olduğunu, öncelikle İlk Derece Mahkemesi Yargıtay bozma ilamına uyduğuna göre davacı baba ... lehine hakkaniyete uygun muhik bir maddi tazminata hükmedilmesi gerektiğini, aksi durumun usuli müktesep hak ilkesine aykırılık teşkil edeceğini,

Yargıtay'ın dava dosyasını incelerken dava dosyası içinde mevcut olan ...'e yapılan ödemeden bihaber olacağının düşünülemeyeceğini, Yargıtay bozma ilamında bu ödemeyi görmesine rağmen baba ... yönünden hakkaniyete uygun muhik bir maddi tazminata hükmedilmesi yönünde bozma kararı verdiğini, Yargıtay'ın son bozmada tüm davalıların temyiz itirazları reddettiğini ve önceki mahkeme kararını müvekkili davacılar lehine bozduğunu, İlk Derece Mahkemesi tarafından verilecek yeni kararda müvekkilleri için meydana gelmiş olan usuli kazanılmış hak ilkesinin gözetilmesi gerektiğini,

bu haliyle İlk Derece Mahkemesi'nin Yargıtay bozma ilamına uymasına karşın bozma ilamının gereğinin yerine getirmediğini, usuli kazanılmış hak ilkesini gözetmediğini, maddi tazminat yönünden davalılar lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin adil ve vicdani olmadığını, manevi tazminat yönünden davalılar lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin de adil ve vicdani olmadığını, manevi tazminat yönünden her bir davacı lehine ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, davacılar lehine hüküm altına alınan manevi tazminatların az olduğunu, yargılama çok uzun sürdüğünü, bu durumun adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini,

davacı babanın maaş bordrosunun yüksek bir meblağmış gibi gönderilmesi nedeniyle babanın maddisinin reddedildiğini ileri sürmüştür.

Davalı Türkiye Petrolleri A.O. vekili temyiz dilekçesinde özetle, davacılar davalı ...Ş.(Eski Ünvanı Gastrans Enerji Sanayi Ve Tic. A.Ş.)'ye yönelik hem maddi hem de manevi taleplerinden feragat ettiklerine göre hükmedilen manevi tazminatın da davalı Davalı ...Ş.(Eski Ünvanı Gastrans Enerji Sanayi Ve Tic. A.Ş.)'ye atfedilen %60 kusur oranında düşülerek hükmedilmesi gerektiğini, şayet davalı ...Ş.(Eski Ünvanı Gastrans Enerji Sanayi ve Tic.

A.Ş.)'ye yönelik manevi tazminat yönünden bir ferağat söz konusu değilse davacılara hükmedilen manevi tazminattan sadece müvekkil ortaklık ... ile diğer davalı Pet Gaz Petrol Doğalgaz Enerji Sıhhi Ve Isı Tesisat İnş. Nak. Taah. İth. İhr. San Ve Tic. Ltd. Şti 'nin müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunun kabul edilerek hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Kanun'un 168 nci maddesi.

3. Değerlendirme Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, temyiz edenin sıfatına temyizin kapsam ve nedenlerine göre, davacılar vekilinin tüm, davalı Türkiye Petrolleri A.O. vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamından, iş kazasının meydana gelişinde davalı Türkiye Petrolleri A.O.'nın %30, davalı ...Ş.(Eski Ünvanı Gastrans Enerji Sanayi ve Tic. A.Ş.)'nin %60, davalı Pet Gaz Pet. Doğ. En. Sıh. ve Isı Tes. İnş. Nak. Taah. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin %10 oranında kusurlu oldukları, davacılar murisinin kusursuz olduğu, ... İcra Dairesi’nin 2018/8153 (Eski sayısı ...

2. İcra Dairesi 2014/9742) sayılı icra dosyasının İlk Derece Mahkemesi'nce 16.07.2014 tarihli ilk kararda hüküm altına alınan anne ve baba için 18.000,00’er TL, yedi kardeş için 4.000,00bin’er TL olmak üzere toplam 64.000,00 TL manevi tazminat, 238,00 TL cenaze gideri, 4.392,99 TL harç, 302,99 TL yargılama gideri , 14.500,00 TL ilam vekalet ücreti, 328,00 TL vekalet ücreti, 22.881,86 TL faize ilişkin olduğu, davalı ...Ş.(Eski Ünvanı Gastrans Enerji Sanayi Ve Tic.

A.Ş.) tarafından 10.02.2016 tarihinde icra dosyasına ödeme yapıldığı, davalı ...Ş.(Eski Ünvanı Gastrans Enerji Sanayi ve Tic. A.Ş.) vekilinin 15.06.2021 tarihli beyan dilekçesinde özetle, davacılara 29.01.2016 tarihli Sulh-Feragat ve İbra Protokolü doğrultusunda 325.00,00 TL ödeme yapıldığını, bu ödemenin 79.143,00 TL'sinin temyiz incelemesine konu dava dosyasında verilen 16.07.2014 tarihli ilk kararın icrası için başlatılan ...

2. İcra Müdürlüğü'nün 2014/9742 Esas sayılı dosyasına ödendiğini, kalan 245.857,00 TL'sinin ise davacılar vekilinin hesabına ödendiğini, icra dosyasına yapılan ödemenin eldeki dosyada alınan kusur raporunda davalı şirkete yüklenen %60 kusur oranına göre hesaplandığını ve mahkeme ilamında hükmedilen tüm alacak kalemlerinin %60'ı oranında icra dosyasında ödeme yapıldığını beyan ettiği, davacılar vekilinin davalı ...Ş.(Eski Ünvanı Gastrans Enerji Sanayi ve Tic.

A.Ş.)'ye hakkındaki davalarından feragat ettiklerini 14.09.2020 tarihli dilekçeleri ile mahkemeye bildirdiği anlaşılmaktadır.

6098 sayılı Kanun'un 168/2 nci maddesi gereğince müteselsil sorumlulukla alacaklı, diğerlerinin zararına olarak müteselsil borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse bunun sonuçlarına katlanır. Müteselsil sorumlulardan biri hakkındaki davadan feragat edilmesi diğer müteselsil sorumlu yönünden de teselsülden feragat niteliğini taşır ve böylece müteselsil sorumlu olan diğer davalı da bu çerçeve kapsamında sorumluluktan kurtulmuş olur.

Somut olayda mahkemece, davacılar vekili tarafından müteselsil sorumlulardan davalı ...Ş.(Eski Ünvanı Gastrans Enerji Sanayi ve Tic. A.Ş.) hakkındaki davadan feragat edilmesi nedeniyle, diğer müteselsil borçlu davalıların, hakkındaki davadan feragat edilen davalı ...Ş.(Eski Ünvanı Gastrans Enerji Sanayi ve Tic. A.Ş.)'nin kusuru oranında borçtan kurtulmuş olacakları dikkate alınmadan sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş. 6098 sayılı Kanun'un 168/2 nci maddesi gereğince davacı tarafın müteselsil sorumlulardan biri hakkındaki davadan feragat edip onu borçtan kurtarmak suretiyle diğer müteselsil borçluların durumunu ağırlaştıramayacağı, aksi halde alacaklının bu yöndeki tasarrufunun sonuçlarına şahsen katlanması gerektiği ilkesinden yola çıkarak müteselsil borçlu davalı ...Ş.(Eski Ünvanı Gastrans Enerji Sanayi ve Tic.

A.Ş.) hakkındaki davadan feragat edildiğine göre, icra dosyasına yapılan ödeme sonrası mahkemenin 10.11.2017 tarihli kararı ile davacılar anne ve baba yönünden yükseltilen manevi tazminat tutarlarını, hakkındaki davadan feragat edilen müteselsil borçlu davalının %60 kusurunu ve diğer müteselsil borçlu davalıların kusurlarını, %60 kusuru bulunan davalı yönünden davadan feragat edildiğini dikkate alarak manevi tazminat takdirine dayanak kılınan diğer hususları da göz önünde bulundurmak, davalı Pet Gaz Pet.

Doğ. En. Sıh. ve Isı Tes. İnş. Nak. Taah. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından temyiz yoluna başvurulmaması nedeniyle oluşan usuli kazanılmış hakkı da gözetmek suretiyle temyiz eden davalı Türkiye Petrolleri A.O. yönünden davacılar lehine hüküm altına alınacak manevi tazminat tutarlarını takdir etmek ve sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz karar harcının davacılardan alınmasına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı Türkiye Petrolleri A.O.'ya iadesine,