Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/11463 K.2023/6884

Davalı Stil Çizgi İnş. Turizm ve Tekstil A.Ş. Vekili

Taraflar arasındaki Mahkemece görülen hizmet tespiti istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Kurum ve davalılar Stil Çizgi İnş. Turizm ve Tekstil A.Ş., ... Mirasçıları vekilleri ile ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili özetle, davacının davalı işverenler nezdindeki işyerinde 01.10.1992 tarihinden (28.08.2002 den itibaren doğum izninde geçen süreler hariç) 14.10.2002 tarihine kadar aynı işyerinde kesintisiz olarak çalıştığından bahisle anılan tarih itibariyle işyerinde geçen ve kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespitini istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının ... adına işlem gören 51605.55.01-02 sicil sayılı spor giyim işyerinde 14.11.1989 tarihinden itibaren çalışmaya başladığına dair 18.11.1989 tarihli işe giriş bildirgesinde davacının imzasının yer aldığını, bu işyerinin davalı tarafından 25.07.1991 tarihinde terk edilmiş bulunduğunu ileri sürerek, davacının iddiasının yöntemince araştırılması ve kanıtlanması gerektiğinden bahisle davanın kurum yönünden reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ..., davacının işyerinin kendi nezdinde olduğu döneminde 01.08.1993-15.10.1993 tarihleri arasında çalıştığını ve çalıştığı süreler kadar sigortalı gösterildiğini, davacının 0051605 sicil sayılı bu işyerindeki çalışmalarının sürekli olmadığını, iddia konusu dönemde değişik işyerlerinde çalışma bulunduğunu, kendisinin yıllar öncesinde ticari faaliyetine son verdiği için evrak sunamadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3.Davalı ..., davacının kendi nezdindeki 10.305549.055.01 sicil sayılı ve 10.42071,055.13 sicil sayılı iş yerlerinde herhangi bir çalışması ve kaydının olmadığını, aralarında işçi işveren ilişkisi bulunmadığını ileri sürerek, davalı sıfatının yanlışlığından söz ederek husumet yokluğu nedeniyle davada sorumluluğu bulunmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III.MAHKEME KARARI

Özetle; davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile buna göre; davacının 10.08.1993-31.07.2002 tarihleri arasında çalıştığının tespitine, ilaveten davalı ... nezdinde 10.08.1993-15.10.1993 tarihleri arasında 40 gün, davalı .../.../... nezdinde 15.10.1993-10.07.2001 tarihleri arasında 1748 gün; Stil Çizgi İnş. nezdinde 11.07.2001-31.07.2002 tarihleri arasında 238 gün kuruma bildirilmesi gereken süreler olduğunun ve davacının kuruma bildirilmesi gereken ve bildirilmeyen bu sürelerde de asgari ücretten çalışmasının geçtiğinin tespitine dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Kurum ile Stil Çizgi İnş. Turz. ve Teks. A.Ş. ve ... mirasçıları vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece; “... davalı ... mirasçılarının HMK’nun 124 üncü maddesi kapsamında davaya katılımı sağlanarak, savunma ve delilleri incelendikten sonra hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.” gerekçesi ile Mahkeme kararı bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacının davalı ... nezdinde 10.08.1993-15.10.1993 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz olarak çalıştığı, bu itibarla kuruma bildirilmeyen 40 gün eksik bildiriminin bulunduğu, davalı .../.../dahili davalılar murisi ... nezdinde 15.10.1993-10.07.2001 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz çalıştığı, bu itibarla kuruma bildirilmeyen 1748 gün eksik bildiriminin bulunduğu, davalı Stil Çizgi İnş. nezdinde 11.07.2001-31.07.2002 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz çalıştığı, bu itibarla kuruma bildirilmeyen 238 gün eksik bildiriminin bulunduğunun ve davacının kuruma bildirilmesi gereken ve bildirilmeyen bu sürelerde de asgari ücretten çalıştığının tespitine, dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Kurum, Stil Çizgi İnş. Turz. ve Teks. A.Ş. ve ... mirasçıları vekilleri ile ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili özetle: Davalı iş yerlerinin birbirinin devamı olduğuna ilişkin somut delil bulunmadığı halde yerel mahkemece davalı işverenler arasında organik bağ bulunduğu kanaatiyle hüküm kurulmasının hatalı takdire dayalı olduğunu belirtip kararın bozulmasını talep etmiştir. 2.Davalı Stil Çizgi İnş. Turz. ve Teks. A.Ş. vekili özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir. 3.Davalı ... mirasçıları vekili özetle; hak düşürücü sürenin dolduğunu ve kararın bozulmasını talep etmiştir. 4.Davalı ... özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme

Eldeki dava dosyası incelendiğinde, mahkemece yapılan araştırmaların yetersiz olduğu ve yanılgılı değerlendirmelerle hüküm tesis edildiği görülmektedir. Buna göre öncelikle davacının işe giriş bildirgelerinin verildiği işverenle, aynı iş yerinin kurum kayıtlarında farklı bir davalı işveren nezdinde görünmesine dair çelişki giderilmemiş, anılan durum araştırılmamış ve sonucunda infazı mümkün olmayacak şekilde hem işe giriş bildirgelerinin verildiği hem kurum kayıtlarında görülen davalılara toplu bir şekilde hüküm kurulmuştur. Bunun yanında davacı tarafından inkar edilmeyen bordro ve sözleşme gibi yazılı deliller üzerinde durulmamış, davacının hangi tarihte, hangi adresteki işverenler nezdinde çalıştığı belirlenmemiş ve davacının çalışmasına yönelik gereken araştırmalar yapılmamıştır.

Bu sebeplerle öncelikle belirtilen hususlar net bir şekilde açıklığa kavuşturulmalı, sonrasında davaya konu çalışmanın gerçekliği, işin ve iş yerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla, dava konusu dönemde davacı ile birlikte çalışan ve işverenlerin bordrolarında kayıtlı kişiler ile aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler resen saptanarak,

çalışmaların varlığı ve süresi yönünden bilgi ve görgülerine başvurulmalı, sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince tespit edilerek, davalı iş yerinde tespiti istenen dönemde Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa, belgeler getirtilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde;

iş yerlerinin kapsamı, kapasitesi ile işin ve iş yerinin niteliği nazara alınmalı, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, davacının çalıştığı iddia edilen süreler tereddütsüz belirlenerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, Mahkeme kararının BOZULMASINA, Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,