Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/11479 K.2023/18

vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ :25.07.2017

HÜKÜM/KARAR : Esastan red

İLK DERECE MAHKEMESİ

... 9. İş Mahkemesi

SAYISI

2017/335 E., 2020/32 K.

Taraflar arasındaki ölüm aylığının kesilmesine ilişkin kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 28.04.2008 tarihinde eşi olan ... ’dan boşandığını ve boşandıkları tarihte 1994 doğumlu ... adında müşterek çocukları olduğunu, çocukları nedeniyle boşanan eşlerin görüşmelerinin devam ettiğini, ancak birlikte yaşamadıklarını, müvekkilinin boşandığı eşinin 20.06.2016 tarihinde başka bir kadın olan ... ile ikinci evliliğini yaptığını ve yeni eşiyle başka bir adreste ikamet ettiklerini, bu durumun boşandığı eşi ile birlikte yaşamadığını açıkça ortaya koyduğunu, müvekkilinin boşandığı eşi ile birlikte yaşadığına dair SGK denetmeni raporunun gerçeği yansıtmadığını,

bu rapora göre müvekkilinin 21.12.2016 tarihiyle yaşlılık aylığının kesilmesinin ve müvekkiline 17.10.2008 - 16.09.2016 devresi için 100.632,24 TL borç kaydı yapılmasının yersiz olduğunu iddia ederek, davacının kurumdan aldığı yetim aylığının kesilmesine dair işlemin iptaline, ödenmeyen aylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine, aylık ödenmeye devam edilmesine, 100.632,24 TL borcun tüm ferileri ile birlikte silinmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde; davacı ...’ın boşandığı eşi ile birlikte yaşamaya devam ettiğinin Kurum denetmeni raporu ile tespit edildiğini, bu tespite istinaden babasından aldığı yetim aylığının kesildiğini, davacının boşandığı eşinin 20.06.2016 tarihiyle evlendiğini, Kurumlarının ise davacıdan 17.10.2008 ile 16.09.2016 tarihleri arası yersiz ödenen tutarların iadesini talep ettiğini, yapılan işlemin yasaya uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı ve eşinin boşandıktan sonra birlikte yaşadıklarının sabit olduğu, davacı tanık anlatımlarının yukarıda belirtilen resmi deliller ile birlikte 5510 sayılı Yasanın 59/2. maddesi gereğince Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanak içeriğinin aksini ispat edemediğinden, davacının kesilen yetim aylığının yeniden bağlanması, ödenmeyen aylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi, 100.632,24 TL borcun tüm ferileri ile birlikte kaldırılması ve aksine Kurum işleminin iptali yönündeki davasının reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, davacının boşandığı eşi ile hiçbir zaman birlikte yaşamadığını, dinlenen tanık beyanlarının Kurum memurları tarafından düzenlenmiş denetim raporunu hiçbir şekilde desteklemediğini, nitekim 12.09.2010 - 2015 tarihleri arasında müvekkilinin ikametgah adresinin Narlıdere'de, boşandığı eşinin ise Güzelbahçe'de ikametgahı olmasına rağmen bu tarihler arasında 5 farklı seçimde aynı adresteymiş gibi aynı sandıkta oy kullanmalarının hukuken mümkün olmadığını, geçmişte dönem dönem müvekkilinin resmi ikametgah adresiyle fiilen oturduğu evlerin adresinin birbirinden farklı olduğunu,

bu durumun hiçbir şekilde müvekkilinin boşandığı eşi ile birlikte yaşadığını kanıtlamayacağı gibi denetim raporunda baz alınan tanıklar ... ve ...'ın ifadeleri gerekse dosyadaki tüm belgelerin boşanmadan sonra müvekkilinin boşandığı eşiyle birlikte yaşadığını kanıtlamadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... 9. İş Mahkemesi'nin 11.02.2020 tarih, 2017/335 E., ve 2020/32 K., sayılı kararına yönelik davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, boşandığı eşiyle birlikte yaşamadığını belirterek yetim aylığının kesilmesine ilişkin olarak tesis edilen işlemin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 56'ıncı maddesinin ikinci fıkrası ve 96'nca madde hükümleri,

2. Karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT nin 13'üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için bu Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla (7 nci maddenin ikinci fıkrası, 10 uncu maddenin üçüncü fıkrası ile 12 nci maddenin birinci fıkrası, 16 ncı maddenin ikinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla) bu Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir." hükmü,

3. Diğer taraftan karar ve ilam harcı, maktu ve nispi olmak üzere iki çeşittir (492 sayılı Kanun m.15, 21).

Bu anlamda davanın maktu veya nispi harca tabi olup olmaması, kural olarak dava konusunun para ile değerlendirilebilir olup olmamasına göre değişmektedir.

Nisbi harç, konusu belli bir değerle (para veya para ile değerlendirilebilen bir şey) ilgili davalarda, hüküm altına alınan değer üzerinden tarifedeki belli nisbete göre alınan harçtır (1 Sayılı Tarife, madde III/1-a).

Maktu harç ise, konusu belli bir değerle tesbit edilemeyen davalarda ve davanın reddine ilişkin kararlardan alınan harçtır (1 Sayılı Tarife, madde III/2-a).

Harçlar Kanunu'nun “Nispi harçlarda ödeme zamanı” başlığını taşıyan 28/1. maddesinde nispi harçlarda ödeme zamanı düzenlenmiş olup, aynı maddenin (a) bendinde ise, karar ve ilam harcının ödeme zamanı düzenlenmiştir. Anılan Kanunun “Karar ve İlam Harcı” başlığını taşıyan 28/1-a maddesinde aynen; “Karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin, geri kalanı kararın verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir” hükmünü taşımaktadır (Yargıtay H.G.K'nun 24.03.2010 gün ve 2010/12-158 E., 2010/178 sayılı ilamı).

Yasanın bu açık hükmünden de anlaşılacağı gibi dava açılırken 1/4 nispi harcın alınabilmesi için, ön koşul, dava sonunda alınması gereken nispi karar ve ilam harcının bulunmasıdır.

Davalısı harçtan muaf olan davalarda, davacının davada haklı bulunması halinde davalıdan harç tahsil edilemeyeceğinden davacının yatırdığı peşin harç kendisine iade edilecek; davayı kaybetmesi halinde ise alınacak harç en fazla maktu harç miktarı kadar olacaktır. (Yargıtay HGK’nun 03.11.2010 tarih ve 2010/10-550 E., - 2010/561 K., ilamı da bu yöndedir.)

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Somut olayda, davanın nitelikçe 5510 sayılı Yasanın 56'ncı maddesine dayanan menfi tespit davası olup, davalı SGK vekili lehine 1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca yayınlanan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13'üncü maddesinin birinci fıkrasında maddesine göre maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, nispi vekalet ücretine hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmektedir.

3. Öte yandan İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmekle beraber davacı tarafa yükletilmesi gereken harcın maktu karar ve ilam harcı olması gerekirken davacının nispi karar ve ilam harcıyla sorumlu tutulması usul ve yasaya aykırı olmuştur.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

1. Davacı tarafın diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, davacı tarafın temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 2 numaralı bendinde yer alan “Dosya adli yardımlı olduğundan 6.874,18 TL nispi karar ve ilam harcının alınmadığı anlaşılmakla davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine” ibaresinin çıkartılarak yerine “Dosya adli yardımlı olduğundan 54,40 TL karar ve ilam harcının davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine”,

5 numaralı bendinde yer alan “Davalı SGK'nın gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, davalı SGK kendisini vekille temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan A.A.Ü.Tarifesine göre 13.510,06 TL nispi avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı SGK'ya verilmesine” ibaresinin çıkartılarak yerine “Davalı SGK'nın gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, davalı SGK kendisini vekille temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan A.A.Ü.Tarifesine göre 3.400,00 TL maktu avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı SGK'ya verilmesine” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

...