Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/11566 K.2023/3219

...

MAHKEMESİ

Asliye Hukuk(İş) Mahkemesi

SAYISI

2018/117 Esas, 2022/315 Karar ... ... HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; maddi tazminat yönünden karar verilmesine yer olmadığına, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, ...Elektrometalurji A.Ş. dışındaki diğer davalılar yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... Elektrometalurji A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmek ve de duruşma talep edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin ve işin duruşmaya tabi olduğunun anlaşılması nedeniyle duruşma talebinin kabulüne karar verildikten sonra duruşma için 28.03.2023 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir. Duruşma günü duruşmalı temyiz eden davalı ...

Elektrometalurji A.Ş. adına Av. ... ve mahkemece resen dahili davalı olarak dahil edilen ... adına Av. ... geldiler. Davacı ve diğer dahili davalı adına gelen olmadı. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlanıp sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra duruşmaya son verilerek aynı günde Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl ve birleşen dava dosyalarında ibraz etmiş olduğu dava dilekçelerinde özetle; davacının davalıya ait ... Harmancık ocağında çalışırken 1987 yılında iş kazası geçirdiğini, bu kazanın oluşumunda davalının kusurlu olduğunu belirterek fazlaya ilişkin talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydı ile asıl dava dosyası yönünden 500.000 (Eski) Türk Lirası maddi 25.000.000 (Eski) Türk Lirası manevi, birleşen dava dosyası yönünden 160.000.000 (Eski) Türk Lirası madddi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 01.10.1996 tarih, 1992/545 Esas, 1996/562 Karar sayılı kararı ile davacının sürekli iş göremezlik oranının %6,10 olduğu, kazanın meydana gelişinde 3/8 oranında davacının, 3/8 oranında işveren kusurunun bulunduğu, 2/8 oranında da kaçınılmazlığın söz konusu olduğu kabulünden hareketle asıl ve birleşen dava yönünden tek hüküm kurmak suretiyle davacı lehine 160.164.117 (Eski) Türk Lirası maddi ve 500.000 (Eski) Türk Lirası manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin 01.10.1996 tarih, 1992/545 Esas, 1996/562 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi'nin 07.11.1996 tarih ve 1996/6087 Esas, 1996/6134 Karar sayılı kararı ile davalının tüm temyiz istemlerinin reddine, davacının sair temyiz istemlerinin reddine ancak hüküm altına alınan manevi tazminatın az olduğundan bahisle ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bozma kararı sonrasında İlk Derece Mahkemesi'ne gönderilen dosyanın yeniden esasa kaydı yapılması gerekirken arşive kaldırılması nedeniyle işlemsiz kalmış, devam eden süreçte 12.03.2018 tarihli bir tutanak tutularak dosya esasa kaydedilerek yargılamaya başlanmıştır.

Bu aşamadan sonra mahkemece bozmaya uyulmasına karar verilmiş, geçen süreçte dosyanın davalısı olan ...Üçköprü Maden İşletmesi Müsessese Müdürlüğü’nün 26.01.1998 tarih ve 98/10552 sayılı Bakanlar Kurulu kararının Esaslar başlıklı ekinin 2 nci maddesi ile ...Elektrometalurji A.Ş.’ne devredildiği, sermayesinin tamamı T.C.

Başbakanlık Özelleştirme İdaresine ait olan ...Elektrometalurji A.Ş. hisselerinin Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 23.09.2004 tarih ve 2004/83 karar sayılı kararına istinaden 25.10.2004 tarihinde imzalanan hisse satış sözleşmesi ile Aksu Madencilik San. ve Tic. A.Ş.’ye devredildiği, keyfiyetin 10.10.2004 tarih ve 6175 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi’nde yayınladığı anlaşılmıştır.

Ancak İlk Derece Mahkemesi'nce bu hususların tespitinden önce ... ile Birleşik Fon Bankası A.Ş.’nin dahili davalı olarak dosyaya eklenmiştir. İlk Derece Mahkemesince sonuç olarak temyiz incelemesine konu 25.05.2022 Tarih ve 2018/117 Esas, 2022/315 Karar sayılı kararla taraf teşkili hususunda davalı ...

Elektrometalurji A.Ş'nin pasif husumete haiz olduğu, diğer davalıların pasif husumetinin bulunmadığı, 14.03.2022 tarihli bilirkişi hesap raporunda; bugünkü değerinin hesaplanması istenen tutarın 1986 yılı gibi oldukça eski bir tarihe ilişkin olduğu, bu nedenle Mahkeme Kararında belirtildiği gibi hem yasal faiz hesaplanarak hem de denkleştirici adalet ilkesine göre hesaplama yapılarak tazminat tutarlarının olası değerlerinin hesapladığı, buna göre 500.000 TL manevi tazminat talebinin yasal faizle dava tarihinde ulaştığı değerin 4,70 TL;

denkleştirici adalet ilkesine göre ulaştığı değerin 11.497,14 TL, 160.164.117 TL maddi tazminatın yasal faizle dava tarihinde ulaştığı değerin 1.505,83 TL, denkleştirici adalet ilkesine göre ulaştığı değerin 3.682.857,50 TL olarak hesaplandığı gerekçesiyle, davacının maddi tazminat istemine ilişkin verilen kararın Yargıtay tarafından onandığından bu hususta yeniden karar verilmesine yer olmadığına, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 03.09.1986 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...

Elektrometalurji A.Ş.' den alınarak davacıya verilmesine, diğer davalılara yönelik açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesi'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Elektrometalurji A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ...

Elektrometalurji A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin pasif husumet ehliyeti bulunmadığını, davalının kazanın gerçekleştiği ya da davanın açıldığı tarihte davacının işvereni olan ... olması gerektiğini, müvekkili şirket açısından herhangi bir şekilde halefiyet ilişkisinin doğduğundan söz edilemeyeceğini, müvekkili şirket yönünden husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, manevi tazminat yönünden talebin aşıldığını, yerel mahkeme tarafından denkleştirici adalet ilkesinin yanlış ve hukuka aykırı bir şekilde yorumlandığını,

davacının vekili olmamasına karşın davacı vekili yararına vekalet ücretine hükmedildiğini, ayrıca davacının manevi tazminat talebi hakkında kısmen kabul kısmen red kararı verilmişse de, yine sehven müvekkil şirket lehine vekalet ücretine hükmedilmediğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369'uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371'inci maddesi.

3. Değerlendirme Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamından, denkleştirici adalet ilkesi gereğince davacının dava tarihindeki manevi tazminat talebinin 11.497,14 TL olarak belirlendiği, bu şekilde tespit ve kabul edilen manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne karar verilerek davacı lehine 10.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verildiği, Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi'nin 07.11.1996 tarih ve 1996/6087 Esas, 1996/6134 Karar sayılı kararında maddi tazminata ilişkin hükmün bozma dışı bırakıldığı, onanmasının söz konusu olmadığı, temyiz eden davalı şirketin ticaret ünvanının gerekçeli karar başlığında hatalı gösterildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, kısmen reddine karar verilen manevi tazminat nedeniyle davalı lehine manevi tazminat red vekalet ücreti ödenmesine karar verilmesi gerekirken vekalet ücreti takdir edilmemesi isabetsiz olduğu gibi, Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi'nin 07.11.1996 tarih ve 1996/6087 Esas, 1996/6134 Karar sayılı kararında maddi tazminata ilişkin hükmün bozma dışı bırakıldığı, onanmasının söz konusu olmadığı dikkate alındığında maddi tazminat istemi hakkında kurulan hükmün onandığından bahisle maddi tazminat yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi hatalıdır. Ayrıca temyiz eden davalının ticaret ünvanının gerekçeli karar başlığında hatalı gösterilmesi de doğru değildir.

Ne var ki bu hususların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 438'inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Hüküm fıkrasının 1 numaralı bendinin tamamen silinerek yerine geçmek üzere "1-160,16 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 03.09.1986 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Elektrometalurji A.Ş.' den alınarak davacıya verilmesine," rakam ve sözcüklerinin yazılmasına,

2.Hüküm fıkrasının 6 numaralı bendinin tamamen silinerek yerine geçmek üzere "6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden manevi tazminat isteminin kabul edilen kısmı üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.ne göre tayin ve takdir olunan 5.100,00 TL vekalet ücretinin davalı ... Elektrometalurji A.Ş.' den alınarak davacıya verilmesine, Davalı ... Elektrometalurji A.Ş. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden manevi tazminat isteminin reddedilen kısmı üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.ne göre tayin ve takdir olunan 1.497,14 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Elektrometalurji A.Ş.'ne verilmesine,

3.Karar başlığında yer alan "1-... - ... [... ] UETS" rakam ve sözcüklerinin silinerek yerlerine geçmek üzere "1-...ELEKTROMETALURJİ ANONİM ŞİRKETİ (Devirden Önceki Ünvanı ...Üçköprü Maden İşletmesi Müsessese Müdürlüğü)" rakam ve sözcüklerinin yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Davalı avukatı yararına takdir edilen 8.400,00 TL duruşma avukatlık parasının davacıya yükletilmesine,

Üye ... ve ...'ın muhalefetlerine karşı, Başkan ..., Üyeler ... ve ...'ün oyları ve oy çokluğuyla,

28.03.2023 gününde karar verildi.

(M) (M)

...

KARŞI OY

Davacının 1986 yılında geçirdiği iş kazasına dayalı olarak fazlaya dair hakları saklı tutularak açılan davada.

500.000 TL (eski Türk lirası) maddi, 25.000.000 TL (eski Türk lirası) manevi tazminat talep edildiği, yargılama sırasında açılan ek dava da bu dava ile birleştirilmek suretiyle, mahkemece 1.10.1996 tarihinde 160.164.117 TL (eski Türk lirası) maddi tazminata, 500.000TL (eski Türk lirası) manevi tazminata hükmedildiği, kararın temyizi üzerine Yargıtay 21. HD kararı ile manevi tazminatın az olduğu gerekçesi ile hüküm bozulmuştur.

Bozma sonrasında mahkemece yeniden duruşma açıp taraflara tebligat çıkarılması gerekirken dosya arşive kaldırılmış, her hangi bir işlem yapılmadan 12.3.2018 yılına kadar dosyanın bekletildiği, bu sırada Türk lirasından 6 sıfır atılmak suretiyle yeni Türk lirasına geçildiği, yeniden yapılan yargılama sırasında “denkleştirici adalet” kavramından bahsedilmek suretiyle, alacağa hem yasal faiz uygulandığı, hem de tazminatın karar tarihi itibariyle olası değeri hesaplanmak suretiyle bulunan toplam miktar hüküm altına alınmıştır.

Sayın çoğunluk ile aramızdaki uyuşmazlık, davadaki talebin taleple karar tarihi arasında uzun zaman geçmesine bağlı olarak, karar tarihine göre uyarlanıp uyarlanamayacağı husundan kaynaklanmaktadır.

Denkleştirici adalet ilkesi; sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacakların tahsili davalarında uygulanmakta olup; haklı bir sebep olmaksızın başkasının mal varlığından istifade ederek kendi mal varlığını artıran kişinin elde ettiği bu kazanımı geri vermek zorunda olduğunu ve gerçek bir eski hale getirme yükümlülüğü bulunduğunu ifade eder.

Bu davada ise davacının sözleşmeye aykırılık nedeniyle gerçekleşen iş kazası sonucu meydana gelen maddi ve manevi zararın tazmini talep edilmektedir. Davacı manevi tazminata yönelik bozma kararı sonrasında davasının akıbetini sormayıp uzun süre işlemsiz bırakılmasına yönelik mahkeme işlemine ortak olmuştur. Davalının bu işlemlerde herhangi bir dahli bulunmamaktadır. Bu nedenle tazminatlar denkleştirmeye tabi tutulmak suretiyle sorumluluğunun artırılması da doğru değildir.

Mahkemenin uyulan bozma kararı doğrultusunda manevi tazminat takdir ederek karar vermesi gerektiği, yapılan denkleştirme işleminin bu davada uygulanama yeri olmadığı, bu nedenle kararın bozulması gerektiği görüşünde olduğumuzdan sayın çoğunluğun kararın onanmasına yönelik görüşlerine katılmıyoruz.