Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/12812 K.2023/1211

Taraflar arasındaki asıl dava menfi tespit birleşen itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili, müvekkiline gönderilen borç bildirim belgesinden dolayı borçlu olmadığının tespitini, borcun yanlış hesaplandığını, zamanaşımına uğradığını, faiz talep edilemeyeceğini, Sosyal Güvenlik mevzuatında mevcut düzenlemelerde; vefat eden kişinin Emekli Sandığı mensubu emeklisi olması durumunda; mirasçıları maaş alabiliyorken; SSK emeklisi olduğunda maaş alamaması Anayasal haklardan olan eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirterek menfi tespit talebinde bulunmuştur.

2.Birleşen davada davacı Kurum vekili, davalının vefat eden babasından dolayı Kurumlarından 23.10.2007-22.01.2018 tarihleri arasında 96.307,57 TL asıl alacak ve işlemiş faizinin tahsili için 96.307,57 TL yersiz ödeme yapıldığını, bu miktarın tahsili için davacı aleyhinde ... 19. İcra Müdürlüğünün 2018/13895 E. sayısına kayden icra takibi açıldığını, davalının haksız itirazı üzerine takibin durdurulduğunu beyanla öncelikle iş bu davanın Mahkemenin 2018/150 E. sayılı dava dosyası ile birleştirilmesine, bilahare davalının itirazının iptali ile takibin devamına, takibe kötüniyetli olarak itiraz edildiğinden müvekkili Kurum lehine % 20 icra inkar tazminatına hüküm kurulmasına dair karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı vekili; Kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 506 sayılı Kanun'un Geçici 20 nci maddesi kapsamında T. İş Bankası Emekli Sandığı Vakfı’ndan kendi çalışmalarından dolayı 01.04.2000 tarihinden itibaren emekli aylığı alan davacının, eşinden boşanması üzerine kendisine Kurum tarafından 23.04.2002 tarihi itibariyle babasından dolayı bağlanan ve yersiz olarak ödendiği 23.10.2017 tarihinde tespit edilen yetim aylıklarının 5510 sayılı Kanun'un 96 ncı maddesinin (a) fıkrası kapsamında geri istenilmesinin yerinde olduğu gerekçesiyle asıl davanın reddine, birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı-birleşen dosya davalısı ... vekili, müvekkilinin Türkiye İş Bankası Emekli Sandığı'na bağlı olup, Kurumdan emekli aylık aldığını, vefat eden babasından aylık almak için Kuruma yaptığı başvuru üzerine Kurum tarafından müvekkiline aylık bağlandığını, Kurumun aylık bağlanmasında kusuru olmadığını ileri sürmenin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, kusursuz olmadığının Kurum tarafından ispatlanması gerektiğini, borcun zamanaşımına uğradığını, 5510 sayılı Kanun'un 96/b maddesi uyarınca kabul anlamına gelmemek koşulu ile Kurumun 2013 yılından önceki ödemelerin müvekkilinden talep etmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu,

müvekkilinden faiz talep edilemeyeceğini, Sosyal Güvenlik mevzuatında mevcut düzenlemelerde; vefat eden kişinin Emekli Sandığı mensubu emeklisi olması durumunda; mirasçıları aylık alabiliyorken. SSK emeklisi olduğunda aylık alamamasının eşitlik ilkesine aykırı olduğunu beyanla, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

2. Davalı - birleşen dosya davacısı SGK Başkanlığı vekili, hüküm altına alınması gereken Kurum alacağının daha fazla olduğunu, eksik araştırma ve inceleme sonucunda verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla, ilk derece mahkemesi kararının birleşen dosya yönünden kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, yerel mahkeme kararının yerinde olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı-birleşen dosya davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı-birleşen dosya davacısı SGK Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kendi çalışmalarından dolayı Türkiye İş Bankası Emekli Sandığı Vakfı'ndan 01.04.2000 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı alan davacının, 1997 yılında vefat eden babası üzerinden 15.05.2002 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun kapsamında bağlanan ölüm aylığının kesilmesi işleminin ve yersiz tahakkuk işleminin yerinde olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 68 nci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 96 ncı maddesinin (a) bendi, Geçici 1 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı birleşen dava davacısı SGK Başkanlığı vekilinin tüm, davacı-birleşen dava davalı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Her ne kadar yersiz ödemenin tespit edildiği tarih 23.10.2017 olarak belirlenmiş ve bu tarihten geriye doğru on yıllık süreçte ödenen aylıklar hesabı yapılmış ise de, Türkiye İş Bankası Emekli Sandığı Vakfı'nın yazısının Kuruma 16.11.2017 tarihinde ulaşması sonucu bu tarihten geriye dönük on yıllık yersiz ödemenin hesaplanması gerektiğinin gözetilmemesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Davalı birleşen dava davalısı SGK Başkanlığı vekilinin tüm, davacı-birleşen dava davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı-birleşen dava davalı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile, temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3.İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm kısmının tamamı silinerek yerine"A-Davacının davasının kısmen kabulüne, davacıya gönderilen 14.02.2018 tarih 838234 sayılı borç bildirim belgesindeki borcun 902,89 TL lik kısmının iptaline, fazlaya ilişkin talebin reddine,

1-Alınması gerekli 54,40 TL karar harcından peşin alınan 35,90 TL harcın mahsubu ile 18,50 TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

2-3.400 ,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine,

3-902,89 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,

4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

5-Gider avanslarından arta kalan kısımların karar kesinleştikten sonra taraflara ayrı ayrı iadesine,

B-Birleşen Mahkememizin 2019/140 esas 2019/188 karar sayılı dosyasında, davacısının davasının kısmen kabulüne,

1-... 19. İcra Dairesinin 2018/13895 esas sayılı takip dosyasında 95.840,04 TL asıl alacak ile 43.822,25 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 139.662,297 TL yönünden davalının itirazının iptali ile takibin devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2-Hükmolunan alacağın %20 si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3-Alınması gerekli 9.594,73 TL karar harcının davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

4-17.217,91 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,

5-Red edilen miktar üzerinden hesaplanan 933,48 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine,

6-Gider avanslarından arta kalan kısımların karar kesinleştikten sonra taraflara ayrı ayrı iadesine dair; taraf vekillerinin yüzlerine karşı tebliğ tarihinden itibaren, 2 haftalık süre içerisinde Mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 27.02.2020" ibarelerinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...