Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/12870 K.2022/15337

Bölge Adliye Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi No :

Dava, 1479 sayılı Yasa kapsamında ... sigortalılığının tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Dava,davacının 10.08.1987 ile 04.10.2000 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığının tespiti istemine ilişkindir.

II- CEVAP

Davalı vekili davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III- MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacı tarafından 2926 sayılı Kanun kapsamında tarım sigortasına ödenen primlerin, sonradan 1479 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığa aktarılması ile 1479 sayılı Kanun kapsamındaki zorunlu sigortalılığa karşılık gelen prim ödemesinin gerçekleştirilmiş sayılacağı, bunun ödenme şekli üzerinde durulmaması, ödenen bu primlerin tıpkı doğrudan ödenen prim ödemelerinde olduğu gibi dolaylı bir şekilde ödenmiş olmasının da irade beyanı sayılıp buna göre kişinin tescilinin geriye dönük kabul edileceği gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince; davacının 10.01.2002 ve takip eden ödeme dönemlerindeki 2926 sayılı Yasa kapsamındaki prim ödemelerinin, sigortalılığın başlatılması yönünde irade beyanı olarak kabul edilmesi , dolayısıyla davacının vergi/meslek odası kaydına dayalı olarak, 10.08.1987 – 04.10.2000 tarihleri arasında, 1479 sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalı olarak kayıt ve tescil edilmesi ve aksi yöndeki Kurum işleminin iptalinin gerektiği gerekçeleri ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı Kurum vekili ,yerel mahkeme tarafından prim ödemelerinin sigortalılığın başlatılması yönünde bir irade beyanı olduğu kabul edilmiş olsa da ,Kurum işlemlerinin kanuna uygun olma gerekliliği olduğunu,kanunda açıkça kayıt ve tescilden bahsedilmesine rağmen davacının iradesinin araştırılmasının, soyut bir duruma dayanarak devlet kurumunun işlem yapmasını gerektireceğini, bu durumun usul ve yasaya uygun olmadığını belirterek temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

V- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Eldeki dosyada,davacının 14.11.2003 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal eden bağ kur giriş bildirgesi ile 04.10.2000 tarihinden başlayarak 1479 sayılı Yasa kapsamında tescil edildiği,02.09.1997-06.02.2013 tarihleri arasında vergi kaydı, 10.08.1987-31.12.2003 ve 26.04.2004-31.09.2013 tarihleri arasında esnaf oda kaydı bulunduğu,

davacının 2926 sayılı Yasa kapsamında 10.01.2002 tarihli prim kesintisi olup ,15.12.2014 tarihli dilekçe ile 2926 sayılı Yasa tevkifatlarının esnaf bağ kur sigortalılığına aktarılmasını istediği ,Mahkemece 2926 sayılı Yasa kapsamında yapılan prim kesintilerinin 1479 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığa aktarılması nedeniyle 5458 sayılı Yasanın 16.maddesi kapsamında değerlendirme yapılarak, 10.01.2002 tarihli tarım bağ kur prim kesintisinin davacının 02.08.2003 tarihinden önce 1479 sayılı Yasa kapsamında tescil edilmesine yönelik irade beyanı/prim ödemesi olduğu kabul edilerek davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasanın 24. maddesinde zorunlu ... sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasanın 24. maddesi değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.03.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş,

02.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu ... sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.

1479 sayılı Yasa'ya 4956 sayılı Yasa ile eklenen Geçici 18. maddesinde; bu Kanuna göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde 04.10.2000 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların sigortalılık hak ve mükellefiyetlerinin 04.10.2000 tarihinden itibaren başlayacağı, ancak bu Kanuna göre zorunlu sigortalı olarak tescil edilmiş olanların sigortalılıklarının, bu kanunun yürürlük tarihinden itibaren altı ay içinde kuruma yazılı olarak başvurmaları ve 20.04.1982-04.10.2000 tarihleri arasındaki kayıtlarını belgelemek ve belgelenen bu sürelere ilişkin olarak prim borçlarının tamamını tebliğ tarihinden itibaren 1 yıl içinde ödemek kaydıyla bu sürelerin sigortalılık süresi olarak değerlendirileceği bildirilmiştir.

4956 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği 02.08.2003 tarihine kadar tescilleri, prim ödemeleri veya tescil başvuruları yoksa aynı tarihten sonra sadece aynı yasa ile 1479 sayılı Yasaya eklenen geçici 18. maddeye göre vergide kayıtlı olan süreleri için borçlanma haklarını kullanarak sigortalılık süresi elde edebilirler. Geçmişe yönelik hizmetlerini tespit ettiremezler.

02.08.2003 tarihinden önceki tarihte Kuruma tescil edilmiş, giriş bildirgesi vermiş veya bir şekilde kendi adına tescil isteği yerine geçecek şekilde prim ödemiş olan ve 1479 sayılı Yasa kapsamında kendi adına veya hesabına bağımsız çalışanlar, 20.04.1982 tarihinden itibaren vergi kaydına dayalı olarak, 22.03.1985 tarihinden itibaren de vergi, esnaf sicili veya meslek kuruluşu kayıtlarına dayalı olarak sigortalılıklarının tespitini isteyebilirler.

Somut olayda, davacının Kuruma giriş bildirgesinin 02.08.2003 tarihinden sonra intikal ettiği, ayrıca 02.08.2003 öncesi başvurusu ve “1479 sayılı Yasa kapsamında” prim ödemesi bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda , davacının 1479 sayılı Kanunun 24 ve 25 maddelerinden yararlanması mümkün bulunmamakta olup 1479 sayılı Yasanın Geçici 18. maddesi kapsamında vergi ve oda kaydına dayalı olarak sigortalılığının kabulü mümkün olmadığından yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.